عناوين



 اخبار


برگزیده


امنيت


مقاله


گزارش و گفتگو


ياداشت


اخبار شرکتها


همايشها



فراخوانها و آئين نامه ها


عکس و ویدئو

 
  خدمات



نسخه موبایل



خروجی پیامک



خروجی RSS



عضویت در خبرنامه ها

 

راهنما
تبليغات


 

سفارش آگهی
مقاله
پنجشنبه، 24 دیماه 1383

11:40 AM

January 13, 2005


درخواست بانك‌ها روى میز مدیران شتاب

نویسنده: مهدى علیا


   درخواست بانك‌ها روى میز مدیران شتاب


8 اردیبهشت 1383 -

اقتصادى بلاگ - شنبه هفته جارى را مى‌توانستیم روز مهم و سرنوشت‌سازى براى بانكدارى الكترونیكى و به ویژه گسترش طرح شتاب بنامیم. اما چنین نشد، باز هم انجام كارى براساس برنامه‌ریزى پیش نرفت وعده‌ها عملى نشد. مشتریان كه پس از مدت‌ها آگاهى از پیوستن بزرگترین بانك تجارى كشور به طرح شتاب روز خوبى را براى فعالیت‌هاى بانكى خود متصور بودند این روز را به خوبى سپرى نكردند چه دستگاه‌هاى خودپرداز بانك ملى خدمات بانكى به دارندگان كارت‌هاى الكترونیكى 4 بانك دیگر عضو شتاب خدمات ارایه نمى‌داد و مشتریان از این دستگاه‌ها دست خالى بازگشتند. با اینحال یك مقام آگاه بانكى خبر داد بانك ملى هنوز به طور كامل و عملى به طرح شتاب نپیوسته است!

سابقه بانكدارى الكترونیكى
اواخر دهه 1360 بانك‌هاى كشور با توجه به كاربرد كامپیوترهاى شخصى و احساس نیاز به اتوماسیون عملیات بانكى كوشیدند به رایانه‌اى كردن عملیات بانكى بپردزاند. در سال 1372 طرح جامع اتوماسیون بانكى پس از مطالعات و بررسى‌ها در قالب پیشنهادى براى حركت جهت جامع‌نگرى در برنامه‌ریزى فعالیت‌هاى انفورماتیكى بانك‌ها به مسوولین شبكه‌ بانكى ارایه شد كه با مصوبه مجمع عمومى بانك‌ها در سال 72، طرح جامع اتوماسیون سیستم بانكى شكلى رسمى به خود گرفت. اجرا و پیشبرد این طرح بر اساس مصوبه مجمع عمومى بانك‌ها به عهده مشاور اجرایى بانك مركزى گذاشته شد كه بانك مركزى در همان سال شركت خدمات انفورماتیك را به عنوان سازمان اجرایى بانك مركزى گذاشته شد كه بانك مركزى در همان سال شركت خدمات انفورماتیك را به عنوان سازمان اجرایى طرح جامع اتوماسیون سیستم بانكى تاسیس كرد. وظیفه شركت خدمات انفورماتیك براساس دستورالعمل‌هاى بانك مركزى فراهم آوردن امكانات لازم براى تهیه طرح جامع و برنامه‌ریزى براى پیاده‌سازى اتوماسیون شبكه بانكى كشور بود.
طى سال‌هاى 72 و 73 جرقه‌هاى ایجاد سوئیچ ملى جهت بانك‌دارى الكترونیكى زده شد زمانى كه شبكه ارتباطى بین بانك ملى و فروشگاه‌هاى شهروند ایجاد شد وافرادى كه كارت بانك‌ ملى را داشتند مى‌توانستند از خدمات فروشگاه‌هاى شهروند استفاده كنند.
تا سال‌هاى 79 و 80 همچنان شركت خدمات انفورماتیك به عنوان شركت انحصارى و یكه‌تاز در عرصه فراهم كردن زیرساخت‌هاى بانكدارى الكترونیكى به شمار مى‌رفت. تا اینكه رییس كل سابق بانك مركزى تصمیم گرفت با تاسیس اداره‌اى خاص در ساختار بانك مركزى، این وظیفه را از شركت خدمات انفورماتیك سلب كند. مرحوم نوربخش در بیستم خرداد 1381 مجموعه مقررات حاكم بر مركز شبكه تبادل اطلاعات بین بانكى موسوم به شتاب را به تصویب رساند و بدین سان اداره شتاب بانك مركزى در اول تیرماه 81 تاسیس و با هدف فراهم كردن زیرساخت بانكدارى الكترونیكى آغاز به كار كرد.
كلیه سخت‌افزارها و نرم‌افزارها در 13 مرداد ماه 81 در اختیار اداره شتاب بانك مركزى قرار مى‌گیرد واز شركت‌ خدمات انفورماتیك و شركت ملى انفورماتیك سلب مسوولیت مى‌شود.
شركت خدمات انفورماتیك با مشكلات و مسایل حاشیه‌اى بسیار مواجه شد و نتوانست در فراهم كردن زیرساخت‌هاى بانكدارى الكترونیكى به توفیق شایانى دست یابد.
بنابراین از تابستان 1381 اداره شتاب بانك مركزى عهده‌دار فراهم ساختن زیرساخت‌هاى بانكدراى الكترونیكى شد و طرح شبكه تبادل اطلاعات بین بانكى متولد شد.

شتاب مرحوم نوربخش
مرحوم نوربخش رییس كل سابق بانك مركزى به جرات قدرتمندترین و بانفوذترین رییس كل بانك مركزى در طول تاریخ جمهورى اسلامى بوده است. برخورد شركت خدمات انفورماتیك با برخى مشكلات در فراهم ساختن زیرساخت‌هاى بانكدارى الكترونیكى او را به این ایده رساند كه بانك مركزى دخالت بیشترى در این زمینه داشته باشد و اداره شتاب بانك مركزى را تاسیس كرد. البته باید به یك نكته دیگر نیز اشاره كرد. زمانى كه بانك مركزى متوجه شد بانك‌ها تمایلى به برقرارى ارتباطات بین بانكى ندارند، دخالت بیشترى در این زمینه كرد تا جایى كه طرحى را در شوراى عالى بانك‌ها به تصویب رساند كه براساس آن كلیه بانك‌هاى كشور ملزم به پیوستن به شبكه شتاب شدند و همگان مى‌دانستند كه نوربخش بر عقیده و طرح‌هایش استوار و در اجراى آن توسط بانك‌ها مصر بود.
آزمایشات اولیه شبكه تبادل اطلاعات بین بانكى با 3 بانك دولتى آغاز شد. دو بانك تخصصى كشاورزى و توسعه صادرات و یك بانك تجارى صادرات ایران در پایلوت اولیه این طرح حضور داشتند. دو بانك خصوصى سامان و كارآفرین در همان سال‌هاى اول آغاز به كارشان درخواست كردند كه در آزمایش‌هاى اولیه شتاب حضور داشته باشند اما شتاب با ایجاد ارتباط بین دستگاه‌هاى خودپرداز ATM سه بانك رسماً متولد شد.
بانك مركزى با هدف ایجاد سوئیچ ملى به عنوان زیرساخت بانكدارى الكترونیكى و برقرارى ارتباط بین بانك‌ها و طرح شتاب را به پیش برد. مسوولان شتاب این طرح را در دو فاز طراحى كرده بودند كه در مرحله اول مى‌بایست شتاب به ایجاد ارتباط براى ارایه خدمات یكسان كارت‌هاى بانكى الكترونیكى (كارتى‌هاى Debit و Credit) بپردازد و در فاز بعدى كلیه ارتباط بین بانكى و Transaction بین بانكى را پوشش دهد.
بر این اساس 4 كمیته هماهنگى شتاب، تبلیغات شتاب، تشكیلات شتاب و تسویه شتاب تاسیس شد نتیجه حاصله از این كمیته‌ها در قالب طرح و ایجاد تغییرات ساختارى یك برنامه براى پیوستن شتاب ظهور یافت و روش‌ها، سازمان‌ها و ابزارها براى اتصال یك بانك به شتاب طراحى و معرفى شد. آزمایش‌هاى اولیه شتاب به خوبى پیش‌ رفت و با ایجاد اتصال بین دستگاه‌هاى خودپرداز ATM و پایانه‌هاى فروش POS سه بانك اولیه عضو شتاب، داردندگان كارت‌هاى الكترونیكى یك بانك عضو شتاب مى‌توانستند از دستگاه‌هاى دو بانك دیگر استفاده كنند. در زمستان 82 بانك خصوصى سامان نیز به طرح شتاب پیوست و بانك‌هاى عضو شتاب به عدد 4 رسید.

بانك‌هاى بزرگ جلو نیامدند
با وجود الزام بانك‌ها براى پیوستن به شتاب و تلاش براى ایجاد زیرساخت‌هاى بانكدارى الكترونیكى از سال 72 با طرح جامع اتوماسیون و در 2 سال اخیر با طرح شتاب، چرا بانك‌هاى بزرگ كشور از این طرح‌ها استقبال نكرده‌اند؟
پاسخ به این پرسش را باید از چند زاویه نگریست. نكته اول این است كه متولیان شكبه بانكى تا به امروز نتوانسته‌اند طرح جامع، عملى و زیربنایى در جهت پیاده‌سازى بانكدارى الكترونیكى در كشور ارایه كنند.
هر بانكى به طور مستقیم طرح‌هاى بانكدارى الكترونیكى خود را پیش برده و مى‌برد. بانك ملى با طرح سیبا، بانك تجارت با طرح SGB، بانك صادرات با طرح سپهر، بانك رفاه با طرح جارى همراه، بانك كشاروزى با طرح مهر، بانك ملت با طرح جام و بانك‌هاى خصوصى با طرح‌هاى بانكدارى 24 ساعته به صورت مجزا و منفرد، بانكدارى الكترونیكى را در حوزه تحت پوشش خود تجربه كرده و مى‌كنند. دوم اینكه با آغاز به كار شتاب در 3 بانك دولتى، سایر بانك‌ها منتظر بودند تا نتیجه كار را ببینند.
نكته سوم ایجاد مشكلات در زمینه‌هاى سخت‌افزارى و نرم‌افزارى بود. بانك‌ها هركدام مجزا اقدام به تهیه سخت‌افزار‌ها و نرم‌افزارهاى خاسى براى بانكدارى الكترونیكى كرده بودند و زمانى كه بحث شبكه واحدى براى برقرارى ارتباطات بین بانكى مطرح شد، مدیریت بانك‌ها را متاثر از این تفكر كه باید سخت‌افزارها و نرم‌افزارهاى خریده شده قبلى را به دور بیاندازند و سخت‌افزارهاى طرح جدید را خریدارى كنند در پیوستن به طرح جدید به تردید انداخت.
نكته چهارم اینكه مدیران شبكه بانكى با عنایت به خاستگاه علمى و مدیریتى و فعالیت متمادى در ساختارهاى بانكدارى سنتى ایران روش‌‌هاى بانكدارى سنتى را مى‌پسندید و از طرح‌هاى بانكدراى الكترونیكى خیلى استقبال نكردند به عبارتى دیگر مدیران معتقد به بانكدارى سنتى در ایران علاقه‌اى به بانكدارى الكترونیكى و كاهش شعب بانكى ندارند. چه با اجراى بانكدارى الكترونیكى، شعب بانك‌ها كاهش مى‌یافت و این متضاد با علاقه‌ها و ساختارهاى مدیریتى مدیران شبكه بانكى بود. نكته پنجم را مى‌توان مشكلات ساختارى بانك‌ها و هزینه براى استاندارهاى جدید برشمرد. كاربرد سخت‌افزارها و نرم‌افزارها براى پیاده‌سازى بانكدارى الكترونیكى هزینه‌هاى بسیارى بر مدیریت بانك ها باز مى‌كرد كه آنان را به تردید وامى‌داشت.
نكته ششم اینكه بانك‌هاى بزرگ كشورمعتقدند پیوستن به طرح مشتركى به عنوان طرح شتاب با سایر بانك‌ها به نفع بانك‌هاى خصوصى و كوچك است. چراكه این بانك‌ها با داشتن شعب اندك مى‌توانستد از امیتازات و خدمات شعب فراوان و گسترده بانك‌هاى بزرگ براى خدمات‌رسانى به مشتریان خود استفاده كنند. بر این اساس شعب گسترده بانك‌هاى دولتى و بزرگ كشور به عنوان شعب بانك‌هاى خصوصى و كوچك نیز به شمار مى‌رفت در حالیكه بانك‌‌هاى دولتى هزینه‌هاى فراوانى براى شعب خود خرج كرده بوده و مى‌كنند. و اما نكته آخر اینكه مدیران بانك‌ها هنوز نسبت به مساله امنیت شبكه شتاب آشنا نبودند. بروز برخى مشكلات در دستگاه‌هاى قدیمى خودپرداز بانك ملى و اتفاق افتادن نخستین سرقت اینترنتى بانكى در ایران، بانك‌هاى بزرگ را با مقوله‌‌اى به نام امنیت شبكه بیشتر آشنا ساخت. بانك ملى كه كلیه خدمات سخت‌آفزارى و نرم‌افزارى خود را باز شركت خدمات انفورماتیك (مسوول سابق فراهم ساختن زیرساخت‌هاى بانكدارى الكترونیكى در كشور) خریدارى كرده بود به مشكل برخورد و بانك‌هاى دیگر را به فكر فرو برد. به طورى كه كمتر به سمت شركت خدمات انفورماتیك آمدند بنابراین عدم آشنایى به تامین امنیت شبكه در طرح شتاب نیز یكى از دلایل عدم استقبال بانك‌هاى بزرگ كشور از طرح شتاب بود.

اما بانك بزرگ آمد
با وجود بروز برخى مشكلات و مسایل در پیوستن بانك‌هاى كشور به طرحى جامع و مشترك در زمینه بانكدارى الكترونیكى، در اواخر سال 82 اعلام شد كه بانك ملى ایران به عنوان دارنده بیشترین شعب و بزرگترین بانك تجارى كشور به طرح شتاب مى‌پیوندد. بیشتر مسوولان شتاب با ارایه راه‌حل‌‌هایى از تردید بانك‌ها در پیوستن به طرح مذكور بودند. اینكه هر بانكى با سخت‌افزار و نرم‌افزار خاص خود مى‌تواند به شتاب بپیوندد صرفاً باید استاندارد 8583 را رعایت كند، اینكه پیوستن به شتبا هزینه‌هاى سنگینى بر بانك‌هاى كشور ایجاد نمى‌‌‌كند، اینكه بانك‌هاى بزرگ براى ارایه خدمات به مشتریان بانك‌هاى كوچك مى‌توانند كارمزد دریافت كنند و اینكه شتاب مى‌تواند امنیت شبكه بانكى را تامین كند از شك و تردید‌هاى بانك‌هاى تجارى براى پیوستن به شتاب كاست و در اینجا بود كه درخواست‌هاى بانك‌ها براى پیوستن به شتاب در میز اداره شتاب بانك مركزى قرار گرفت.
خبر پیوستن بانك ملى به شبكه شتاب از دى ماه سال گذشته افشا شد زمانى كه كلیه مسایل فنى و قراردادهاى حقوقى بین بانك ملى و ادره شتاب بانك مركزى حل شده بود و بانك ملى هر لحظه آماده پیوستن به شبكه تبادل اطلاعات بین بانكى بود. اما این پیوستن تا تاریخ پنجم اردیبهشت 83 به تعویق افتاد. مسایل فنى و قراردادهاى حقوقى هیچ مشكلى نداشت و علت تعویق صرفاً هماهنگى‌هاى مدیریتى بود كه باعث شده بود این پیوستن به تعویق بیافتد. بالاخره اعلام شد كه بانك ملى ایران به عنوان بزرگترین بانك تجارى كشور از این تاریخ رسماً به طرح شتاب مى‌پیوندد و شماره بانك‌‌هاى عضو شتاب را به مى‌رساند. با پیوستن بانك ملى كه خود به تنهایى به اندازه 4 بانك عضو دیگر طرح شتاب دستگاه خودپرداز داشت، خدمات كارت الكترونیكى گسترش یافت و طرح شتاب نیز اهمیتى بیش از پیش پیدا كرد. دستگاه‌هاى خودپرداز بانك ملى از جمله دستگاه‌هایى به شمار مى‌رود كه همواره داراى نقدینگى است.
بر اساس آمارهاى منتشر شده كل دستگاه‌هاى خودپرداز متصل به شبكه در بین 5 بانك عضو حدود 1200 دستگاه است كه خدود نیمى از این دستگاه‌ها از آن بانك ملى است. همچنین بانك ملى صادركننده حدود یك میلیون و 300 هزار كارت بانكى الكترونیكى است كه با در نظر داشت حدود 900 هزار كارت الكترونیكى صادر شده توسط 4 بانك دیگر عضو شتاب تعداد كارت‌هى الكترونیكى استفاده شده در طرح شتاب به رقمى حدود 2 میلیون و 200 هزار كارت مى‌رسد. سواى پوشش شتاب در زمینه اتصال دستگاه‌هاى خودپرداز هنوز توفیقى در زمینه اتصال پیشرفته و كامل دستگاه‌هاى پایانه فروش (POS) در فروشگاه‌ها و مراكز خرید كالا صورت نگرفته است و اگر این POS ها قابلیت استفاده براى دارندگان كارت الكترونیكى بانك‌هاى عضو شتاب را داشته باشند مى‌توان گفت طرح شتاب به ثمر نشسته است.
بنابراین دارندگان 2 میلیون و 200 هزار كارت الكترونیكى بانك‌هاى عضو مى‌توانند از 1200 دستگاه خودپرداز در سراسر كشور اقدام به دریافت وجه كنند.

شتاب رقیب پیدا كرد
هنوز یك سال از فعالیت شتاب به عنوان سوئیچ ملى در پیاده‌سازى بانكدارى الكترونیكى نمى‌گذرد كه رقیبى براى این طرح در كشور پیدا شد.
یك شركت دولتى و تولیدكننده نرم‌افزار اعلام كرده كه در حال تهیه و پیاده‌سازى سوئیچ بانكدارى الكترونیكى است. یك مقام آگاه و بلندپایه در این شركت كه نخواست نامش فاش شود گفت این طرح مراحل اولیه آزمایشان را پشت‌سر مى‌گذارد و مى‌تواند رقیبى براى شتاب باشد. هرچند كه با رعایت استاندارهاى تعریف شده مى‌توان بین این طرح و طرح شتاب ارتباط برقرار كرد. این شركت همان شركتى است كه طرح 700 شعبه یك بانك تجارى را به اجرا رساند.
اما شاید این رقیب كمى دیر كرده باشد چرا كه مسوولان شتاب اعلام كرده‌اند به جز بانك‌هاى مسكن، رفاه و صنعت و معدن سایر بانك‌هاى دولتى و خصوصى درخواست عضویت در طرح شتاب را به بانك مركزى فرستاده‌اند حتى قول‌هایى چون پیوستن بانك سپه و تجارت در شش ماهه اول سال جارى به شتاب و بانك ملت در شش ماهه دوم داده شده است. بانك كارآفرین نیز با رعایت برخى مسایل فنى به زودى به این طرح متصل مى‌شود.
بانك ملى با پیوستن خود به شتاب كمك شایانى به گسترش این طرح كرد. اینك میز مدیران شتاب پر از درخواست‌هاى بانك‌ها براى پیوستن به شبكه شتاب است و مدیران شتاب روزهاى پركارى را سپرى مى‌كنند.

mehdioliya@yahoo.com




لینک ثابت || اضافه شده توسط آرش کریم بیگی|| نسخه قابل چاپ || بازگشت به صفحه اصلی || آرش کریم بیگی

برای عضویت در خبرنامه پیامکی ایستنا اینجا را کلیک کنید. برای عضوریت در خبرنامه روزانه ایمیلی ایستنا؛ نشانی پست الکترونیکی خود را در فرم زیر وارد نمایید. پس از آن به صورت خودکار ایمیلی به نشانی شما ارسال میشود، برای تکمیل عضویت خود و تایید صحت نشانی پست الکترونیک وارد شده، می بایست بر روی لینکی که در این ایمیل برایتان ارسال شده کلیک نمایید. پس از آن پیامی مبنی بر تکمیل عضویت شما در خبرنامه روزانه  ایمیلی ایستنا نمایش داده میشود.


فهرست آخرین عناوین

 
    تبليغات  
 







 
  سفارش آگهی