عناوين



 اخبار


برگزیده


امنيت


مقاله


گزارش و گفتگو


ياداشت


اخبار شرکتها


همايشها



فراخوانها و آئين نامه ها


عکس و ویدئو

 
  خدمات



نسخه موبایل



خروجی پیامک



خروجی RSS



عضویت در خبرنامه ها

 

راهنما
تبليغات


 

سفارش آگهی
مقاله
پنجشنبه، 24 دیماه 1383

11:45 AM

January 13, 2005


دشوارى هاى روزنامه نگارى IT:هشت سال بایكوت

نویسنده: مینو مومنى


   دشوارى هاى روزنامه نگارى IT:هشت سال بایكوت


20 اردیبهشت 1383 - شرق - این روزها با نظرى كوتاه بر كیوسك هاى روزنامه فروشى به راحتى مى توان نام ده ها هفته نامه، ماهنامه و فصلنامه را دید كه در حوزه فناورى اطلاعات به نوعى مشغول به كارند، حتى هستند روزنامه هایى كه چند صفحه خود را اختصاص به این حوزه نوپا و جوان داده اند. این وضعیت در خبرگزارى هاى رسمى و با سابقه اى چون ایسنا، ایرنا، ایلنا و... نیز به چشم مى خورد. در این خبرگزارى ها مى توان با یك كلیك ساده بر روى بخش فناورى اطلاعات در كمتر از چند دقیقه به حجم نسبتاً وسیعى از اخبار در این حوزه دست یافت.
همه این عوامل باعث مى شود كه بى تردید به این نتیجه رسید كه مطبوعات تخصصى آى تى و به نوعى آى تى نویسى مانند سابق دیگر براى مردم غریب و نا آشنا نیست و از طرف دیگر در خواست مكرر براى گرفتن امتیاز این گونه نشریات همه و همه بار دیگر این تردید را به یقین كامل مى رساند كه داشتن این گونه نشریات نیاز امروزه جامعه ماست اما در این روزها همزمان با تب و تاب جشنواره مطبوعات شاهد هستیم با تمامى تلاش مسئولان و خبرنگاران شاغل در چنین مطبوعات تخصصى بار دیگر این حوزه و نقش كلیدى آن از دید مسئولان در عرصه مطبوعات نادیده گرفته شده است و...

• نخستین تولد
قریب به ۱۵ سال قبل تنها یكى دو نشریه مطالب تخصصى علمى را منتشر مى كرد و مسئولان این نشریات هیچ گاه تصور نمى كردند با خاص تر شدن حوزه هاى علمى تخصصى عملاً این نشریه ها با همه محبوبیت و مقبولیت خود بین جوانان فراموش شود. از حدود ۸ سال قبل با گسترش محدود تكنولوژى كامپیوتر، یكى دو نشریه آغاز به فعالیت كردند و عملاً نخستین تجربه هاى روزنامه نگارى در حوزه كامپیوتر آغاز شد. نگاهى به مطالب نشریات نخستین این حوزه نشان مى دهد توجه عمده آنان به انتشار مطالب تخصصى و آموزشى بوده. عمده مخاطبان آنها نیز قشر هاى خاص و نخبگان فنى را در بر مى گرفت.
به مرور با گسترش سریع فناورى كامپیوتر و ایجاد شبكه هاى اطلاع رسانى و خصوصاً وارد شدن پدیده اینترنت به جامعه ایران نیاز به وجود نشریاتى با رویكرد وسیع تر به این عرصه احساس شد. در سال ۱۳۷۷ نخستین صفحات آى تى و كامپیوتر در روزنامه ابرار اقتصادى منتشر شد. در این صفحات اخبارى درباره دنیاى كامپیوتر، بازار قطعات در ایران و وضعیت این رشته در كشورهاى پیشرفته منتشر مى شد. پیش از این نیز در محدوده سال هاى ۶۸ تا ۷۶ تعدادى نشریه كامپیوترى منتشر مى شد كه رویكرد آنها كمتر به سمت ایران و بیشتر متمایل به ترجمه متون خارجى در این زمینه بود. بنابر آمارهاى وزارت ارشاد هم اكنون بیش از ۵۰ نشریه (فصلنامه، ماهنامه و هفته نامه) در زمینه كامپیوتر، اینترنت و به طور كلى فناورى اطلاعات مجوز انتشار گرفته اند. در مقابل از چهار سال قبل تا كنون به دنبال گسترش سریع اینترنت و استفاده رسانه ها از جمله مطبوعات از این ابزار ساده و قوى اطلاع رسانى تعدادى زیادى از روزنامه ها با ایجاد صفحات مخصوص اینترنت و آى تى به این مقوله توجه نشان دادند.
سید محمد صفى زاده مدیر مسئول گروه نشریات ابرار درباره ایجاد صفحات كامپیوتر براى نخستین بار در روزنامه ابرار اقتصادى مى گوید: روزنامه نگارى امروز بدون توجه به نیازهاى اساسى جامعه و علایق آنها كارى عبث است. به همین منظور ابرار اقتصادى در برهه اى از زمان با شناخت وضعیت رو به رشد تكنولوژى كامپیوتر تصمیم به انتشار صفحات ویژه كامپیوتر گرفت. هر چند در ابتدا برخى افراد پیش بینى مى كردند این صفحات مخاطب چندانى پیدا نكند اما امروزه شاهد آن هستیم كه بسیارى از روزنامه ها اقتصادى و حتى غیر اقتصادى وجود چنین صفحاتى را لازم مى دانند.
ایمان بیك سردبیر هفته نامه عصر ارتباط كه خود در آن زمان مسئولیت صفحات كامپیوترى ابرار اقتصادى را بر عهده داشت درباره نخستین تجربیات روزنامه نگارى خویش در این عرصه مى گوید: كار در عرصه بكر آى سى تى كه آن موقع سرویس كامپیوتر نام داشت پر از تجربه و كشف بود. من و چند نفر از دوستانم هیچ نمونه تجربه شده اى در این زمینه نداشتیم. البته طبیعى است كه لازم نبود اصول كار روزنامه نگارى را كشف كنیم اما نحوه اطلاع رسانى در حوزه كامپیوتر تجربه نشده بود و قطعاً روش هاى جدیدى را مى طلبید. نخستین تجربه هاى روزنامه نگارى در حوزه آى سى تى با مشكلات خاص خود همراه بود. از جمله فقدان منابع خبرى و همچنین مشكلات دسترسى به شبكه هاى اطلاع رسانى كه عملاً بر نحوه فعالیت بر این عرصه تاثیر مى گذاشت.
ایمان بیك در این باره مى گوید: آن وقت ها اینترنت به معناى امروزى در دسترس نبود. به عنوان نمونه سرعت اینترنت به قدرى كند بود كه براى دیدن صفحه نخست یاهو باید ۱۵ دقیقه به انتظار مى ماندى، از طرف دیگر خبرگزارى ها هنوز این حوزه را نمى شناختند و ما براى كسب خبر واقعاً سختى مى كشیدیم.

• تكامل بعد از تولد
با گذشت چند سال از ورود صفحات آى تى به روزنامه ها، امروزه آى تى نویسى و خبرنگار آى تى واژه هاى نامأنوسى نیستند اما این رشد كمى هنوز نتوانسته مخاطبان این عرصه را كاملاً راضى كند. همچنان كه سال ها فعالیت مجلات كامپیوتر نیز به نتایج كاملاً خوشایندى براى مخاطبان نرسیده است.
بهروز نوعى پور عضو هیات تحریریه ماهنامه شبكه در ارزیابى از وضعیت نشریات آى تى مى گوید: در تمام طول حیات نشریات كامپیوترى یا به تعبیر جدید نشریات آى تى در ایران ما با وضعیت سعى و خطا و نرسیدن به نقطه بهینه رو به رو بوده ایم. اگر علم كامپیوتر و فناورى اطلاعات پیشرفت زیادى نمى كرد ما هم اكنون نشریات بسیار متبحرى در این عرصه داشتیم. متاسفانه به علت سرعت تحولات این صنعت ما همواره چند گام از وضعیت مطلوب عقب تر و در حال تمرین براى رسیدن به نقطه بهینه هستیم.
به عقیده نوعى پور تحولات عرصه كامپیوتر تاثیر متقابلى نیز بر سلایق مخاطبان و نیاز نشریات كامپیوترى به مطالب متنوع تر داشته است. به طورى كه در گذشته كافى بود نشریات این عرصه از همكارى چند مهندس نرم افزار و سخت افزار بهر ه مند باشند اما امروزه نه تنها در برخى نشریات به اندازه كافى نیروى متخصص در این حد وجود ندارد بلكه اساساً دیگر وجود چند مهندس فاید ه اى ندارد. تنها به این دلیل كه در همین مدت علم و صنعت كامپیوتر به ده ها شاخه تخصصى دیگر تقسیم شده و تسلط بر هر كدام از این گرایش ها كار آسانى نیست.
ایمان بیك نیز در این باره اعتقاد دارد كه از میان نشریات آى تى آنها كه ماهنامه هستند شكل و طبیعت كارشان با صفحات و سرویس هاى آى تى نشریات تفاوت دارد و به جز یكى دو ماهنامه بقیه بیشتر در حوزه علوم و تخصص هاى آى تى فعال هستند و با توجه به مخاطبانشان مسیر درست خود را انتخاب كرده اند. اما آن جا كه بحث صفحات آى تى نشریات پیش مى آید و كار به صورت روزانه انجام مى شود رویكرد بیشتر خبرى است و خوشبختانه افزایش تعداد منابع خبرى و خبرنگارانى كه در این حوزه فعالیت مى كنند در كنار تحرك بیشتر در آى تى ایرانى و منابع تولید خبر كار را ساده تر كرده است.
با این همه سردبیر هفته نامه عصر ارتباط به نوعى به سستى، كندى و عدم پویایى و پیروى از الگوى یكسان در نشریات آى تى اشاره مى كند و در مورد ضعف هاى این دسته از نشریات مى گوید: بسنده كردن به مطالب خبرگزارى ها، شباهت محتوایى نشریات به هم، عقب ماندگى از دانش روز و حتى اتفاقات داخلى، فقدان تنوع و در نهایت آگهى زدگى به نوعى وجه اشتراك این نشریات تبدیل شده كه تا اندازه اى آغاز خوب این رشته تخصصى را كمرنگ ساخته است.
به رغم استقبالى كه از نشریات و صفحات آى تى در طى چند سال گذشته به عمل آمده، همپاى رشد روزنامه نگارى آى تى در این عرصه انتقادهایى نیز در این زمینه متوجه این دسته از مطبوعات شده است تا آن جا كه برخى منتقدان اغلب این نشریات را صرفاً ترجمه نه چندان خوبى از نمونه هاى خارجى مى دانند.
بهروز نوعى پور در این باره اعتقاد دارد: استفاده بیشتر از ترجمه تا حدودى طبیعى است زیرا از نظر فنى و مهندسى ما یك كشور وارد كننده علم محسوب مى شویم. علم در آن سوى دنیا با سرعت چندین برابر كشور ما تولید مى شود و ما همین كه فرصت كنیم آن را به موقع ترجمه كنیم هنر بزرگى انجام داده ایم. اما از طرفى محتواى این نشریات چندان راضى كننده نیست به این دلیل كه اولاً تعداد نشریات فارسى كامپیوترى كه هم اكنون در ایران منتشر مى شود به مرز اشباع رسیده است و وقتى شما ۱۵ تا ۲۰ نشریه داشته باشید كه مطالب مشابه اى چاپ كند، مخاطب سرگردان مى شود و در واقع این نشریات از تعداد مخاطبان یكدیگر كم مى كند.
نوعى پور مشكل اصلى را در نبود گرایش تخصصى این نشریات مى داند و مى گوید: اغلب آنها از الف تا ى در هر زمینه اى مقاله و خبر چاپ مى كنند تا به زعم خودشان مخاطب را راضى نگاه دارند.
وى در ادامه مى افزاید: مشكل دیگرى كه وجود دارد موضوع حضور اینترنت است. در حال حاضر بسیارى از خوانندگان نشریات كامپیوترى به اینترنت نیز دسترسى دارند. از آن جا كه حجم زیادى از مطالب نشریات ترجمه است این گروه از خوانندگان بالقوه امكان دسترسى به اصل مطلب در اینترنت را دارند در عین اینكه سرعت انتشار مطالب در اینترنت و كیفیت مطالب خارجى به هیچ وجه قابل مقایسه با مطالب داخلى نیست، بنابراین برخى از خوانندگان این نشریات با این سئوال مواجه مى شوند كه اصولاً فلسفه مراجعه به نشریات فارسى چیست.

• مشكلات بعد از تولد
از چند سال قبل كه رشته آى تى به نوعى جاى خود را در میان روزنامه ها باز كرد، موضوع روزنامه نگاران آى تى و شكل فعالیت آنها مورد توجه قرار گرفته است. این كه روزنامه نگارى آى تى نیازمند چه پیش نیازها و آگاهى هایى از عرصه هاى آى تى و روزنامه نگارى است، پرسشى است كه ذهن روزنامه نگاران این عرصه را به خود مشغول كرده است.
ایمان بیك در مورد نیازمندى هاى یك روزنامه نگار آى تى مى گوید: هر روزنامه نگار این عرصه طبیعتاً باید آى سى تى را به خوبى دریابد و درك كند. آى سى تى روى ساختارهاى سیاسى یك جامعه به شدت اثرگذار است.
بنابراین برقرارى موازنه دانش آى سى تى و سیاست مى تواند مورد علاقه و پیگیرى یك آى تى نویس واقع شود. به همین صورت اقتصاد یا فرآیند هاى اجتماعى، فرهنگى و غیره. بیك با اشاره به این كه شرایط مطلوب در فضاى آى تى نویسى ایران شكل نگرفته مى گوید: بچه هاى این حوزه یا خبرنگار بوده اند و بعد به حوزه آى سى تى وارد شده اند كه طبعاً نیازمند مطالعه و كسب دانش آى سى تى هستند و یا از حوزه آى سى تى به روزنامه ها آمده اند كه باید با تجربه بیشتر و كسب دانش روزنامه نگارى و ارتباطات، راهكار هاى بهینه انتقال دانسته ها و اخبار را به مخاطب بیاموزند.
به اعتقاد وى یك مشكل عمده نیز فقدان جایگاه مشخص براى حوز ه هاى تخصصى در سیستم هاى آموزشى روزنامه نگارى ماست. در جایى كه روزنامه نگار ورزشى، اقتصادى یا سینمایى تربیت نمى شوند، نمى توان انتظار گشایشى در رشته آى تى نویسى داشت اما نادیده گرفتن آى تى نویسى در جشنواره مطبوعات به نظر من خیلى بى انصافى است. در دو سه سال گذشته در آستانه جشنواره همواره این مسئله را یاد آور شده ایم اما تا كنون اثر نبخشیده است.
بدرالسادات مفیدى عضو هیات مدیره انجمن صنفى روزنامه نگاران ضمن تائید این موضوع كه جاى آى تى نویسى در رشته هاى رقابتى جشنواره مطبوعات خالى است مى گوید: آى تى نویسان مى توانند امسال آثار خود را براى بخش علمى ارسال كنند و از سال آینده تلاش مى كنیم رشته ویژه اى را براى این دسته از مطالب در نظر بگیریم.
به هر حال با همه مشكلاتى كه در عرصه روزنامه نگارى آى تى وجود دارد به نظر مى رسد همپاى تكنولوژى كامپیوتر و اینترنت این رشته نیز در حال رشد و طى كردن مراحل تكامل خود است و براى رسیدن به این مرحله تكاملى نیاز به توجه بیشترى از سوى متولیان این عرصه احساس مى شود.




لینک ثابت || اضافه شده توسط آرش کریم بیگی|| نسخه قابل چاپ || بازگشت به صفحه اصلی || آرش کریم بیگی

برای عضویت در خبرنامه پیامکی ایستنا اینجا را کلیک کنید. برای عضوریت در خبرنامه روزانه ایمیلی ایستنا؛ نشانی پست الکترونیکی خود را در فرم زیر وارد نمایید. پس از آن به صورت خودکار ایمیلی به نشانی شما ارسال میشود، برای تکمیل عضویت خود و تایید صحت نشانی پست الکترونیک وارد شده، می بایست بر روی لینکی که در این ایمیل برایتان ارسال شده کلیک نمایید. پس از آن پیامی مبنی بر تکمیل عضویت شما در خبرنامه روزانه  ایمیلی ایستنا نمایش داده میشود.


فهرست آخرین عناوین

 
    تبليغات  
 







 
  سفارش آگهی