عناوين



 اخبار


برگزیده


امنيت


مقاله


گزارش و گفتگو


ياداشت


اخبار شرکتها


همايشها



فراخوانها و آئين نامه ها


عکس و ویدئو

 
  خدمات



نسخه موبایل



خروجی پیامک



خروجی RSS



عضویت در خبرنامه ها

 

راهنما
تبليغات


 

سفارش آگهی
مقاله
دوشنبه، 17 اسفندماه 1383

12:52 AM

March 07, 2005


آنچه اینترنت نمی تواند انجام دهد

مروری بر كتاب «تأملی فلسفی دربارة اینترنت»هیوبرت دریفوس
گمنامی و واقعیت شبیه سازی شده اینترنت امكان پرهیز از تعهد داشتن را فراهم می آورد. دریفوس استدلال می كند كه اینترنت دشمن غایی تعهد بی قید و شرط در جامعة مدرن غربی است، ، درست همان طور كه كی یركگارد در زمان خودش مطبوعات را این چنین می دانست.


علی نیكویی
 
 
 
  
هیوبرت دریفوس فیلسوف معاصر آمریكایی و استاد دانشگاه بركلی در زمینه های متفاوتی طبع آزمایی كرده است. از جمله او یكی از منتقدان تأثیرگذار پروژة هوش مصنوعی بوده است، كه محور كتاب مشهور او «آن چه كامپیوترها نمی توانند انجام دهند» (۱۹۷۲) بود. كتابی كه او بعدها دنباله ای هم بر آن نوشت تحت عنوان «آنچه كامپیوترها هنوز نمی توانند انجام دهند». او در این كتاب ها و در كتاب ها و مقالات دیگرش از دیدگاهی پدیدار شناسانه بر تفاوت بنیادی میان انسان های متجسد و دارای كالبد و ماشین های نامتجسد تأكید كرده است. محور اصلی نقد او اولین مقالات و كتاب هایش در ابتدای دهة 1970 بر پروژة هوش مصنوعی كه در آن زمان در جریان بود، متمركز بود، این پروژه كه بعدها آن را «هوش مصنوعی خوب سبك قدیم» (AIFOG) نامیدند، در واقع آن سنت افلاطونی و دكارتی را دنبال می كرد كه توانایی های فكری انتزاعی را مهم ترین جنبة هوش انسانی به حساب می آورد. براساس همین عقیده بود كه پژوهش گران AIFOG برای اجرای پروژه هوش مصنوعی شان كامپیوترها را با معرف های سمبولیك قواعد و فاكت ها برنامه ریزی كردند به این امید كه این امر نهایتاً به كامپیوترها توانایی كنش هوشمندانه اعطا كند.
امروزه پس از چند دهة تلاش درستی انتقاد دریفوس از این پروژه آشكار شده و برنامة تحقیقاتی AIFOG تقریباً رو به زوال می رود و پژوهش گران اصلی هوش مصنوعی به سوی الگوهایی از ذهن انسان با پیچیدگر بیشتر رو  آورده اند. دریفوس در نقدش بر برنامه پژوهشی AIFOG از این استدلال نیچه تبعیت می كند كه توانایی های عاطفی و شهودی وجود متجسدها در جهان برای كنش هوشمندانه نقشی بنیادی دارند.
دریفوس در كتابش «دربارة اینترنت» در واقع به بسط دادن نظر انتقادی اش دربارة هوش مصنوعی در مواجهه با پدیدة اینترنت می پردازد.، پدیده ای كه به قول خودش در مقدمة كتاب، صرفاً یك ابداع جدید تكنولوژیك نیست، بلكه معرف سنخ جدیدی از ابداعات تكنولوژیك است، سنخی كه می تواند آشكاركنندة ماهیت خود تكنولوژی باشد. به نظر او تا به حال ابداعات تكنولوژیك در ابتدا برای رفع نیازهایی مشخص به وجود آمده و سپس عوارض جانبی غیرقابل انتظاری را آفریده اند. مثلاً تلفن ابتدا برای تسهیل ارتباطات در تجارت به وجود آمد اما امروزه به وسیله  متعارف كاملاً خانگی و حتی برای پركردن فضای خصوصی بدل شده است. اما در مورد اینترنت كه در ابتدا برای به وجود آوردن ارتباط بین دانشمندان به وجود آمد، این امر كاملاً به حاشیه رانده شده و مشخص شده است كه اصولاً اینترنت آن قدر فراگیر و مرتباً در حال تغییر است كه به جای آن كه وسیله ای برای برطرف كردن نیازی خاص باشد، هرلحظه كاربرد تازة غافل گیركننده ای برای آن كشف می شود و به این ترتیب به جوهر تكنولوژی یعنی این كه دسترسی هر چیزی امكان پذیر شود، نزدیك شده است. دریفوس در این جا به پیروی از هایدگر به این خطر تكنولوژی مدرن (واینترنت به عنوان نمونه ای كامل از آن) اشاره می كند كه سوژه انسانی در خطر محو شدن در برابر تولید ابژه های تكنولوژیك مدرن است. یا به عبارت دیگر انسان مدرن در خطر بردگی تكنولوژی مدرن است.
كتاب به چهار فصل تقسیم می شود. دریفوس در فصل اول به «گزافه گویی دربارة ابر پیوندها (هایپرلینك ها)» به شكست هوش مصنوعی در بازیابی اطلاعات دارای مناسبت در اینترنت می پردازد و نشان می دهد كه شكل حقیقی و حركت جسم های ما نقشی اساسی در به وجود آمدن معنا دارد و فقدان تجسد به فقدان مناسبت می انجامد. هنگامی كه ما در اینترنت جست وجو می كنیم، بدن ما در این جست وجو شركتی ندارد. جست وجو توسط یك موتور جست وجو صورت می گیرد كه از قواعد و فاكت های معینی پیروی می كند، یعنی وضعیتی شبیه یك انسان مبتدی در مدل كسب مهارتی، كه دریفوس در فصل بعدی آن را مفصلاً شرح می دهد چنین موتور جست وجویی نمی تواند عناصر مختص موقعیت را مورد ملاحظه قرار دهد و به این ترتیب عملكردی در سطح پایین مهارت خواهد داشت.
مسأله دیگر كه دریفوس در این فصل به آن می پردازد این است كه اینترنت حاوی مقادیر هنگفتی از اطلاعات ابرپیوند یافته (هایپرلینك شده) است بدون آن كه كتابداری وجود داشته باشد كه آنها را طبقه بندی یا انتخاب كند. سازمان بندی اطلاعات در اینترنت تك سطحی و انعطاف پذیر است و امكان اجازة همه لینك های ممكن را می دهد، هرچیزی را حفظ می كند و همة متن ها را در دسترس قرار می دهد. چنین خصوصیاتی به گفتة دریفوس زمینه را برای رشد یافتن گسترش بین متنی و جست وجوی بازیگوشانه و غیرمتعهد بدون هدف واضح فراهم می كند. به این ترتیب اینترنت «سوژة مدرن با هویت ثابت را كه میل به داشتن مدلی كامل و قابل اعتماد از جهان دارد» موجب نمی شود، بلكه سوژة پست مدرنی متلوّنی را می آفریند كه آمادگی گشایش به افق های همیشه جدید را دارد.
در فصل دوم كتاب با نام «یادگیری از راه دور چقدر از آموزش دور است؟» دریفوس دربارة پدیدارشناسی آموزش مهارت ها و نیاز به شاگردی كردن مستقیم برای كسب كردن سطوح بالای مهارت بحث می كند. او معتقد است كه بدون درگیر شدن و حضور، مهارت آموزی ممكن نیست.
 
 
 
  
دریفوس در این فصل یك مدل كسب مهارت شامل پنج شیوة كاركرد را از مرحلة «مبتدی» تا مرحله خبرگی شهودی كه آن را «فرد عملی» می نامد ارائه می دهد. فضای سیبرنتیكی در اینترنت حوزه تعاملات بدون خطرپذیری است كه در آن تعهدی واقعی وجود ندارد و بنابراین یادگیرندگان امكان رسیدن به مرحله ای بالاتر از «كاردانی» را ندارند. به قول دریفوس «اگر حضور از راه دور [در اینترنت] نتواند تدریس در كلاس درس و حضور در سالن سخنرانی را به نحوی انتقال دهد كه از طریق آن مشاركت جویی شاگردان توسط معلمان متعهد و حضور شاگردان نزد استادانی امكان پذیر شود كه سبك عمل آنها به طور روزمره برای این شاگردان آشكار باشد تا مورد تقلید قرار گیرد، آن گاه یادگیری از راه دور تنها می تواند كاردانی به وجود آورد و تبحر و خرد عملی كاملاً دور از دسترس خواهند ماند». تأكید دریفوس بر اهمیت حضور جسمی روزمره در نزد استادان برای كسب سطوح مهارتی در حد استادی و خرد عملی است.
دریفوس روشن می كند حضور جسمی به صورت شاگردی كردن تنها راه بدست آوردن یك سبك است. منظور از «سبك» خصوصیات رویكرد استاد و شیوه مشكل گشایی توسط اوست. به قول دریفوس «یك معلم الهام بخش مانند ویتگنشتاین نسل های متعددی از داشنجویان را به جای می گذارد كه نه تنها سبك او بلكه حتی اطوار او را تقلید می كند».
فصل سوم كتاب «حضور از راه دور نامتسجد و متروك شدن امر واقعی» به توصیف بدن به عنوان منبع حس  ما از تسلط بر واقعیت می پردازد و این كه چگونه فقدان پیوستگی و هماهنگی پس زمینه ای- كه خصوصیت حضور از راه دور است- به فقدان درك واقعیت افراد و اشیا می انجامند.
اینترنت نمی تواند دستیابی به تسلط كامل را موجب شود. دریفوس در این فصل از برداشت مر لوپونتی از «حداكثر تسلط» استفاده می كند كه مقصود از آن گرایشی جسمی برای بدست آوردن تسلط مطلوب بر جهان است. هنگامی كه ما به چیزی می نگریم گرایش داریم، بدون فكر كردن به این كار بهترین فاصله را برای دریافت شی هم به عنوان یك كل و هم بخش های مختلف آن پیدا كنیم» این حداكثر تسلط یا احاطه گرایش بدن ما، از طریق حركت كردن مداوم، تجربه های ما در این جهان را به صورت تجربیاتی از اشیا پایدار سازمان دهد. دریفوس در پیروی از پدیدارشناسی جسم مرلوپونتی این بحث را مطرح می كند كه اگر حسی از حضور [واقعی] باید در حضور از راه دور وجود داشته باشد، ما باید مداوماً امكان بدست آوردن تسلط بر هر چیز را كه در مقابل ما قرار می گیرد را فراهم كنیم. چنین وضعیتی هنوز در فضای سیبرنتیكی به وجود نیامده است و احتمالا هرگز به وجود نخواهد آمد. تعامل میان بدن ها، آنچنان كه مرلوپونتی آن را بیان می كند، به عبارت دیگر تعامل و روزمره متجسد را نمی توان در فضای سیبرنتیكی كسب كرد، هرچه قدر هم كه این رابطه با تصاویر سه بعدی، صدای استریو، كنترل رباتی از راه دور و غیره غنی شده باشد. فصل پایانی كتاب با نام «نیهیلیسم در بزرگراه اطلاعاتی: گمنامی در برابر تعهد در عصر حاضر» به طور مشروح توضیح می دهد كه چگونه معنا نیاز به تعهد و تعهد واقعی به خطرپذیری واقعی نیاز دارد؛ در حالی كه اینترنت ما را به اجتناب كردن از خطر تعهد واقعی سوق می دهد.
گمنامی و واقعیت شبیه سازی شده اینترنت امكان پرهیز از تعهد داشتن را فراهم می آورد. دریفوس استدلال می كند كه اینترنت دشمن غایی تعهد بی قید و شرط در جامعة مدرن غربی است، درست همان طور كه كی یركگارد در زمان خودش مطبوعات را این چنین می دانست. جست وجوگران گمنام و نامتعهد اینترنت لذت را به محور زندگی های ما بدل می كنند. این جست وجوگران به قول كی یركگارد در حوزة زیباشناختی وجود زندگی می كنند، كه نهایتاً نومیدی را برای آنها به بار می آورد. تنها راه خروج از این ناامیدی پذیرفتن تعهد بی قید و شرط حوزة مذهبی وجود است. با وجود آن كه اینترنت تعهد بی قید و شرط را منع نمیكند، امكان بر دوش گرفتن چنین تعهدی را تضعیف خواهد كرد. به قول دریفوس: «برای آزمودن این كه آیا فردی تعهد بی قید و شرط دارد، باید دید كه آیا فرد اشتیاق و شجاعت انتقال دادن آنچه را آموخته است از شبكه به دنیای واقعی دارد یا نه». در اینجا هم مانند مسأله كسب كردن مهارت دریفوس این امكان را مد نظر قرار نمی دهد كه آنچه در فضای سیبرنتیكی آموخته می شود عمدتاً در همان فضای سبرنتیكی مورد استفاده قرار می گیرد. در مجموع در این كتاب اینترنت وسیله ای خطرناك برای یادگیری شمرده می شود كه به علت گرایش ذاتی آن بر غلبه یافتن بر ما و سوق دادن ما به سوی زندگی بدون تعهد در حوزة زیباشناختی باید با احتیاط بسیار با آن برخورد كرد.


 




لینک ثابت || اضافه شده توسط آرش کریم بیگی|| نسخه قابل چاپ || بازگشت به صفحه اصلی || آرش کریم بیگی

برای عضویت در خبرنامه پیامکی ایستنا اینجا را کلیک کنید. برای عضوریت در خبرنامه روزانه ایمیلی ایستنا؛ نشانی پست الکترونیکی خود را در فرم زیر وارد نمایید. پس از آن به صورت خودکار ایمیلی به نشانی شما ارسال میشود، برای تکمیل عضویت خود و تایید صحت نشانی پست الکترونیک وارد شده، می بایست بر روی لینکی که در این ایمیل برایتان ارسال شده کلیک نمایید. پس از آن پیامی مبنی بر تکمیل عضویت شما در خبرنامه روزانه  ایمیلی ایستنا نمایش داده میشود.


فهرست آخرین عناوین

 
    تبليغات  
 







 
  سفارش آگهی