منبع: گروه علمی-تحلیلی طیف

بخش اول :‌

با توجه به گسترش سریع كاربرد تلفن همراه در ایران و ایجاد فضای رقابتی بین اپراتورها و جهت‌گیری آنها به سمت ارائة سرویس‌ها و خدمات مختلف دیتا، برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری هدفمند جهت استفاده از این پتانسیل در راستای ارائه خدمات به شهروندان اجتناب‌ناپذیر می‌نماید. در این مطلب، مفاهیم و مباحث مربوط به M-Government و سرویس‌های آن را به صورت مختصر مرور خواهیم كرد و در مطالب بعدی، به بررسی دقیق‌تر برنامه‌های اجراشده در كشورهای مختلف و تجهیزات و تغییرات مورد نیاز در شبكة موبایل برای ارائة این خدمات خواهیم پرداخت.

با گسترش سریع صنعت ICT در جهان، خدمات دولت الكترونیك در كشورهای مختلف به منظور ارائة سرویس‌های مختلف اقتصادی- اجتماعی به صورت ‌on-line ایجاد شده است. آمارها و بررسی‌ها نشان‌دهندة موفقیت برنامه‌های دولت الكترونیك در تسریع و تسهیل امور مختلف است.

با این حال، محدودیت‌ در دسترسی شهروندان به سرویس‌ها و خدمات ارائه‌شده مهم‌ترین مشكل دولت الكترونیك است. هر چند، متناسب با توسعه‌یافتگی و وضعیت اقتصادی كشورهای مختلف این محدودیت‌ها متفاوت است، اما در یك نگاه كلی، می‌توان مهم‌ترین این مشكلات را عدم دسترسی به خطوط اینترنت و سایت‌های مربوط در همة ‌مكان‌ها و همة زمان‌ها و عدم امكان برقراری ارتباط مستقیم با شهروندان، عنوان كرد.

از سوی دیگر، طی چند سال گذشته، ضریب نفوذ تلفن ‌همراه در بیشتر مناطق جهان و به خصوص در كشورهای درحال‌توسعه، از میزان دسترسی به شبكة اینترنت فراتر رفته است، به طوریكه امروزه تلفن همراه به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده است. علاوه بر آن، ارائة خدمات دیتا با سرعت ارسال‌های متفاوت و قابل توجه در این شبكه، به سرعت در حال پیشرفت است. این جهش عظیم در صنعت ارتباطات سیار به برنامه‌ریزی گسترده‌ای به منظور ارائة سرویس‌ها و خدمات عمومی منجر شده و مفهوم و برنامه‌های M-Government را در كنار دولت الكترونیك به سرعت رشد و گسترش داده است. (شكل 1)

تعریف M- Government

به هر استراتژی و سیاست‌گذاری برای استفاده از شبكة موبایل و سرویس‌های آن جهت ارائة بهتر و سریع‌تر خدمات دولتی و خصوصی به شهروندان، بنگاه‌ها و...، M-Government گفته می‌شود. [1]
بهنگام بودن، به‌روز بودن و بالا بودن سرعت انتقال اطلاعات و ارائه سرویس‌های مختلف، همچنین، ارتباط مستقیم با كاربران، گستردگی و تنوع مخاطبان و سادگی دسترسی به شبكة موبایل، از مهم‌ترین قابلیت‌ها و عوامل جذابیت‌ خدمات M-Government است.

امكانات شبكة موبایل جهت توسعة M-Government

پیشرفت سریع تكنولوژی‌های موبایل در زمینة ارائة سرعت‌های قابل توجه انتقال دیتا، مانند GPRS و UMTS و همچنین، حركت به سمت سیستم‌های نسل سوم، مهم‌ترین عامل تسریع برنامه‌ریزی‌ها در زمینة M-Government است. البته در حال حاضر، غالباً از SMS به عنوان راه‌حل سریع و ارزان M-Government استفاده می‌شود.

هر چند حجم اطلاعات انتقال داده‌شده توسط ‌SMS بسیار كم است (160كاراكتر در هر پیام)، اما تاكنون مهم‌ترین بستر توسعة M-Government بوده است. به‌علاوه، باید در نظر داشت كه اغلب گوشی‌های موبایل در حال حاضر قابلیت ارسال و دریافت دیتا با نرخ بیت زیاد را ندارند. به‌همین دلایل، بیشتر سرویس‌های ارائه‌شدة M-Government برای اطلاع‌رسانی‌های ضروری یا جمع‌آوری سریع اطلاعات از شهروندان، برنامه‌ریزی و اجرا شده است.

به‌عنوان مثال، هم‌اكنون در كشور هند، اطلاعات مهم هواشناسی و رخدادهای خطرناك طبیعی، مانند زلزله و سیل و Tsunami، از طریق SMS به اطلاع ساكنان مناطق حادثه‌خیز می‌رسد و برنامه‌‌هایی نیز در زمینة جمع‌آوری اطلاعات مربوط به شیوع و گسترش بیماری‌های واگیردار، مانند آنفولانزای مرغی، توسط شركت Voxiva در حال اجرا است كه با SMS و یاGPRS قابل اجرا است. [2]

بخش دوم این تحلیل را طی روزهای آینده مشاهده خواهید كرد