نوشته: دكتر كاظم معتمد‌نژاد
استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی و رئیس هیأت مدیرة انجمن ایرانی مطالعات جامعة اطلاعاتی

برگزاری سومین نشست جهانی «مجمع مباحثه در مورد راهبری اینترنت»1، که در روزهای سوم تا ششم دسامبر 2008 (13 تا 16 آذر 1387) به دنبال نخستین و دومین نشست جهانی این مجمع در پائیز 2006 و پائیز 2007 در «آتن» و ریود و ژانیرو»، در «حیدرآباد» هند تشکیل می شود، ضرورت تداوم بررسی‌ها و تبادل نظرهای بین‌المللی راجع به چگونگی اداره امور و فعالیت‌های این وسیله نوین ارتباطی بسیار پرنفوذ جهانی را، به عنوان یک مسأله مهم مربوط به جامعه اطلاعاتی، همچنان پا بر جا نگه داشته است.

اهمیت فوق العاده این مسأله حساس بین المللی، که از زمان تهیه مقدمات برگزاری مراحل دوگانه «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» در «ژنو» و «تونس» (پائیز 2003 و پائیز 2005)، طرف توجه خاص دولت جمهوری اسلامی ایران بوده است و هیأت نمایندگی آن در ارائه پیشنهادها و طرح‌های راجع به چگونگی راهبری جهانی آینده این وسیله و شیوه ارتباطی انقلابی معاصر، نقش مؤثری ایفا کرده است، ایجاب می کند که برای مشارکت ایران در نشست جهانی جدید مجمع مذکور، اقدام های مناسب و سریعی صورت گیرند.

از زمان برگزاری دومین مرحله «اجلاس جهانی سران درباره جامعه‌اطلاعاتی»، كه در روزهای 16 تا 18 نوامبر 2005 در تونس تشكیل شد، برای اجرای مصوبات مندرج در دو سند نهایی مرحله اخیر این اجلاس عالی، شامل «سند تعهد تونس» و «دستور كار تونس برای جامعه اطلاعاتی» كه در واقع مكمل دو سند نهایی مصوب مرحله قبلی اجلاس عالی مذكور، با عنوان‌های «اعلامیه اصول» و «برنامه عمل» (مصوب نخستین مرحله اجلاس عالی یادشده (ژنو: 10 تا 12 دسامبر 2003) به شمار می‌روند، در سطح بین‌المللی اقدام‌های مهمی در مورد پی‌گیری و اجرای این مصوبات صورت گرفته‌اند.

در سند دوم مصوب اجلاس عالی اخیر، موسوم به «دستور كار تونس برای جامعه اطلاعاتی»، سه تصمیم مهم راجع به ضرورت تحول «مكانیسم‌های تأمین مالی» تدارك تكنولوژی‌های اطلاعات و ارتباطات توسعه‌ای، تشكیل «مجمع مباحثه در مورد راهبری اینترنت» و «پی‌گیری و اجرای مصوبات» مراحل دوگانه «اجلاس جهانی سران درباره جامعه ‌اطلاعاتی» در ژنو و تونس، با تكیه خاص بر یازده مورد خطوط اصلی مندرج در «برنامه عمل» مصوب اجلاس عالی ژنو، اتخاذ گردیده بودند و از دبیرخانه سازمان ملل متحد و دولت‌ها، سازمان‌‌‌های وابسته به جامعه مدنی و بخش خصوصی خواسته شده بود كه برای تحقق آن‌ها اقدام كنند.

درباره مصوبات مذكور، صرفنظر از موضوع تحول مكانیسم‌های تأمین مالی تكنولوژی‌های اطلاعات و ارتباطات برای كشورهای در حال توسعه، كه مسأله‌ای بسیار پیچیده است و بدون همكاری و كمك مؤثر كشورهای ثروتمند تحقق نمی‌یابد، در دو زمینه دیگر، شامل تشكیل «مجمع مباحثه در مورد راهبری اینترنت» و تعقیب و اجرای خطوط عمل یازده‌ گانه یاد شده، در سال‌های اخیركوشش‌های خاصی از سوی دبیرخانه سازمان ملل صورت گرفته‌اند.

«كوفی‌انان»، دبیر كل این سازمان، با تشكیل دو نشست مشورتی در ماه‌های فوریه و مه 2006، چگونگی برگزاری و برنامه نخستین نشست «مجمع مباحثه در مورد راهبری اینترنت» [آشنایی با مجمع راهبری اینترنت (IGF)] را، كه ایجاد آن به سبب اختلافات شدید ایالات متحده آمریكا و برخی از دولت‌های متحد یا تحت نفوذ آن با اكثریت كشورهای جهان راجع به آینده اداره امور اینترنت، در اجلاس عالی تونس ضروری شناخته شده بود، مشخص كرد و برای كمك به برگزاری هر چه بهتر این نشست و همكاری در تحقق هدف‌های اصلی مجمع مذكور، یك «گروه مشورتی»، مركب از 47 تن ازمتخصصان و محققان جهانی، در زمینه راهبری اینترنت انتخاب نمود. به موازات این كوشش‌ها، دبیرخانه ویژه این مجمع، كه در ژنو تشكیل شده است، مقدمات برگزاری اولین نشست این مجمع در روزهای 30 و 31 اكتبر و 1 و 2 نوامبر 2006 در آتن پایتخت یونان را فراهم ساخت.

اقدام مهم دیگر دبیر كل سازمان ملل متحد، تشكیل یك گروه مطالعاتی جدید، موسوم به «گروه ملل متحد در مورد جامعه اطلاعاتی» بود كه مسئولیت نظارت بر فعالیت‌های مربوط به پی‌گیری و اجرای مصوبات دو اجلاس عالی ژنو و تونس را به عهده دارد. این گروه با مشاركت عده‌ای از همكاران نهادهای تخصصی سازمان ملل متحد، به ویژه «اتحادیه بین‌المللی ارتباطات دور»، «یونسكو» و «برنامه ملل متحد برای توسعه»، تشكیل شده است و ریاست آن هر سال به طور متناوب به یكی از این نهادها واگذار می‌شود.

لازم به یادآوری است كه اقدام به تشكیل این گروه، به سبب توجه خاص سازمان ملل متحد به پی‌گیری و اجرای خطوط عمل یازده‌گانه مصوب نخستین مرحله «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی»، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. زیرا درسه سال اخیر، چند نهاد تخصصی سازمان ملل متحد كه در اجلاس عالی تونس، برای سرپرستی و نظارت و ارزیابی چگونگی تحقق هدف‌های عملی یازده‌گانه مورد نظر تعیین شده‌اند، كوشش‌های زیادی در این باره به عمل آورده‌اند و به این منظور نشست‌های تخصصی گوناگونی نیز با همكاری نمایندگان دولت‌ها، جامعه مدنی و بخش خصوصی، برگزار كرده‌اند.

در این میان، متأسفانه در ایران اقدام عملی مهمی در زمینه همكاری برای تحقق مصوبات دو اجلاس عالی ژنو و تونس، صورت نیافته است و شاید بتوان گفت كه مهم‌ترین‌كوشش‌های مربوط به آن‌ها، برگزاری همایش‌ها و نشست‌هایی بوده است كه برای «ارزیابی ملی مصوبات اجلاس عالی تونس»، «بررسی فعالیت‌ها و همكاری‌های ایران در برگزاری مراحل دوگانه اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» و «یونسكو: جامعه اطلاعاتی و جامعه معرفتی»، از سوی انجمن ایرانی مطالعات جامعه اطلاعاتی با كمك و همكاری شورای عالی اطلاع‌رسانی، شورای عالی فناوری اطلاعات، مركز پژوهش‌های ارتباطات و كمیسیون ملی یونسكو در ایران، در زمستان 1384 و بهار 1385 در تهران، ترتیب داده‌ شده‌اند.

1) شناخت ماهیت راهبری اینترنت

اصطلاح «راهبری اینترنت»2، كه در واقع، اصطلاحی نامشخص، مبهم و نارساست، برای معرفی طرز مدیریت فنی «منابع اینترنتی»3، شامل «نام‌های دامنه‌ها»4[چطور سرور نام‌های دامنه (DNS) کار می‌کند؟] «نشانی‌های اینترنتی»5، «پروتكل‌های اینترنتی»6 و «سیستم راه‌یابی كاربران»7 [چطور مسیر‌یاب كار می‌كند؟] در سطح جهانی، به كارگرفته می‌شود. در نخستین «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» (ژنو: 10 تا 12 دسامبر 2003)، این سؤال مطرح شد كه منابع اصلی اینترنت، كه مواد ساختاری مهم جامعه اطلاعاتی را تشكیل می‌دهند، چه گونه باید اداره شوند.

- برخی از دولت‌ها و به ویژه ایالات متحده آمریكا و كشورهای عضو اتحادیه اروپایی، با برخورداری از حمایت بخش خصوصی، استدلال می‌كردند كه مؤسسه خصوصی موسوم به «بنگاه اختصاص‌دهی نام‌ها و شماره‌های اینترنت»8، با وجود محدود بودن صلاحیت‌های آن به مدیریت فنی اینترنت، می‌تواند همچنان به عنوان سازمان اصلی اداره كننده آن باقی بماند.

- دولت‌های دیگر، كه از سوی چین و كشورهای عضو «گروه 20»، مانند برزیل، آفریقای جنوبی، ایران و هند، مورد حمایت قرار گرفته بودند، استدلال‌های خود را بر معنای وسیع «راهبری اینترنت»، استوار ساخته بودند. براساس دیدگاه دولت‌های اخیر، این راهبری نه تنها نام‌های دامنه‌های اینترنتی و سیستم راه‌یابی كاربران را در بر می‌گیرد، بلكه موضوع‌های دیگر مربوط به اینترنت، مانند پیام‌های ناخواسته و محتواهای غیرقانونی را نیز شامل می‌شود. این دولت‌ها علاقه داشتند كه كل نظام راهبری اینترنت، زیر چتر یك سازمان بین‌الدول وابسته به ملل متحد و به ویژه، «اتحادیه بین‌المللی ارتباطات دور»9، كه میزبان «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» بود، قرار گیرد.

- نمایندگان سازمان‌های غیردولتی عضو جامعه مدنی، در عین حال كه از «بنگاه اختصاص‌دهی نام‌ها و شماره‌های اینترنت» انتقاد می‌كردند، راه حل سازماندهی بین‌الدول را مورد حمایت قرار نمی‌دادند و از یك «مكانیسم غیرمتمركز»، با سازمان‌های مختلف و مسئولیت‌های هسته‌ای مختلف، طرفداری می‌نمودند.

به این گونه، اختلاف بین حمایت كنندگان اداره اینترنت از طریق یك سازمان بین‌الدول، مانند «اتحادیه بین‌المللی ارتباطات دور» و حمایت‌كنندگان «بنگاه اختصاص‌دهی نام‌ها و شماره‌های اینترنت»، موضوع راهبری اینترنت را به صورت یك نشانه شاخص تعارض در سیاست‌های جهانی درآورد. تا جایی كه روزنامه «واشنگتن پست» این سؤال را مطرح كرد كه آیا «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» می‌خواهد اختیار كنترل اینترنت را به سازمان ملل متحد واگذار كند؟ مشابه این اختلاف، در معارضه «بنگاه اختصاص‌دهی نام‌ها و شماره‌های اینترنت» علیه «اتحادیه بین‌المللی ارتباطات دور» یا سازمانی مشابه آن، در مورد تأسیس «صندوق همبستگی دیجیتال»10 نیز به خودنمایی پرداخت. به طوری كه این تعارض به مهم‌ترین اختلاف مرحله نهایی فرایند «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» در ژنو تبدیل شد.

در ابتدای امر، چنین به نظر می‌رسید كه مباحثه تعارض‌آمیز مربوط به راهبری جهانی اینترنت، مباحثه‌ای راجع به یك مسأله واحد و در دو سطح مختلف است. به طوری كه بر مبنای آن، متخصصان فنی می‌توانند درباره مسائل فنی و سیاستمداران، در مورد مسائل سیاسی، به بحث بپردازند در این میان، حمایت‌كنندگان «بنگاه اختصاص‌دهی نام‌ها و شماره‌های اینترنت»، استدلال می‌كردند كه راهبری اینترنت یك موضوع تكنیكی است و از طریق یك بنگاه خصوصی، بهتر می‌تواند ساماندهی شود. در برابر آنان، هواداران مداخله «اتحادیه بین‌المللی ارتباطات دور» یا یك سازمان‌ جهانی مشابه آن، معتقد بودند كه راهبری اینترنت، مسأله‌ای سیاسی است و باید تحت حاكمیت‌ دولت‌های عضو سازمان ملل متحد قرار داشته باشد. در چنین شرایطی، هرگونه «سازش»‌برای مجزا ساختن موضوع‌های فنی و سیاسی و واگذاری تعدادی از مسئولیت‌های امور اینترنت به هر كدام از دو سازمان رقیب، به سبب پیچیدگی مسأله مدیریت اینترنت، غیر ممكن به نظر می‌رسید.

به طور كلی، مسأله مهم راهبری اینترنت آن است كه جنبه‌های فنی و سیاسی آن، وابستگی زیادی با هم دارند و تفكیك آن‌ها به دو بخش جداگانه، امكان‌پذیر نیست. زیرا كنترل فنی سیستم راه‌یابی كاربران، به ثبات و امنیت اینترنت، كه پیش شرط كارآیی اقتصاد جهانی است، بستگی دارد و به همین لحاظ، ایجاد دامنه‌های جدید سطح بالا برای كاربرد اینترنت، همانند ایجاد «یك قلمرو جدید در فضای سیبرنتیك» است و آثار و نتایج اقتصادی و سیاسی اجتناب‌ناپذیری پدید می‌آورد. [سایكو سایبرنتیك چیست؟]

اكنون، همگرایی بین تلفن متحرك و ارتباط اینترنتی، به سبب توجه خاص به «تلفن اینترنتی»، به سوی ادغام «نظام شماره‌گذاری اینترنت»11 و «نظام شماره‌گذاری تلفن»12 پیش می‌رود و بر اثر آن، بین دو شیوه متفاوت اختصاص‌دهی - از بالا به پائین و تحت حاكمیت دولت‌های ملی برای شماره‌های تلفن و در برابر آن، از پائین به بالا، ازطریق شبكه‌های خصوصی جهانی برای شماره‌های اینترنت - اختلاف و تعارض ایجاد می‌شود.

موضوع‌هایی مانند نام‌های دامنه‌ها و انتخاب یا تعیین نمایندگان كاربران، كه راجع به آن‌ها، در چارچوب فعالیت‌های «بنگاه اختصاص‌دهی نام‌ها و نشانی‌های اینترنت»، بررسی‌ها و تصمیم‌گیری‌های چاره‌جویانه صورت می‌گیرند، نیز همه جنبه سیاسی دارند و تفكیك آن‌ها از مسائل فنی، میسر نیست.

«ولفگانگ كلینواكتر»13، استاد آلمانی حقوق ارتباطات، درباره ماهیت حقوقی راهبری اینترنت چنین نوشته است:

«... در راهبری اینترنت، نمی‌توان بین جنبه‌های سیاسی (مقررات‌گذاری) از یك سو و جنبه‌های فنی (آزادی فعالیت) از سوی دیگر، تفكیك قائل شد. فضای سیبرنتیك همان گونه كه «لارنس لیسیگ»، محقق آمریكایی مسائل اینترنت استدلال كرده است، برای كسانی كه به مقررات‌گذاری و آزادی فعالیت می‌اندیشند، خصوصیات جدیدی دارد و درك تازه‌ای درباره چگونگی مقررات‌گذاری و زمینه‌های آن، ایجاب می‌كند. فضای مذكور، ما را در شرایطی قرار می‌دهد كه ناچار می‌شویم به فراسوی چشم‌انداز حقوقی و فراسوی قوانین و مقررات‌گذاری‌ها و هنجارسازی‌ها بنگریم. در فضای واقعی، ما این موضوع را كه دولت چه گونه - از طریق قوانین اساسی، قوانین‌ عادی و سایر منابع حقوقی - قانونگذاری می‌كند، می‌پذیریم. اما در مورد فضای سیبرنتیك باید درك كنیم كه چه گونه رویه عملی، مقررات‌گذاری‌ می‌كند و چه گونه نرم‌افزارها و سخت‌افزارها كه مشخصات فضای سیبرنتیك را تعیین می‌نمایند، زمینه‌های مقررات‌گذاری‌ آن را به همان صورت كه هست، فراهم می‌سازند. به عبارت دیگر، در فضای سیبرنتیك، «قانونگذاران»‌شامل خود توسعه‌دهندگان فنی، تدارك دهندگان و كاربران خدمات اینترنت هستند...» (1)

به این ترتیب، می‌توان گفت كه تعارض‌‌ شدید مربوط به راهبری اینترنت كه در دومین مرحله «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» خودنمایی كرد، از یك اختلاف مربوط به منافع معمولی بین دو یا چند دولت، فراتر رفته است و به یك مناقشه مفهومی و فلسفی بنیادی بین طرف‌های مختلف در مورد چگونگی سازمان‌دهی جهانی اینترنت و فراتر از آن، چگونگی مدیریت «جامعه اطلاعاتی»، كه براساس كاربرد اینترنت به عنوان مهم‌ترین ساختار این جامعه استوار است، تبدیل شده است.

بنابراین، تعارض كنونی در مورد راهبری اینترنت را تنها با توجه به سابقه تاریخی آن، می‌توان درك كرد. باید در نظر داشت كه از دهه 1970، ایجاد هماهنگی و در موارد ضروری، مدیریت منابع اصلی اینترنت، به شیوه پائین به بالا و بیشتر به وسیله خود توسعه‌‌دهندگان فنی، تدارك‌دهندگان و كاربران خدمات اینترنتی و بدون مداخله دولتی، صورت می‌گرفت. به همین جهت، برخلاف ارتباطات دور و ارتباطات رادیویی و تلویزیونی، كه مقررات‌گذاری دولتی آن‌ها به شیوه بالا به پائین، چگونگی شكل‌دهی این ارتباطات را در انطباق با منافع سیاسی و اقتصادی ملی، مشخص می‌ساخت، در مورد اینترنت رویكرد مقررات گذاری وجود نداشت و استانداردهای ضروری مربوط به آن، از طریق سازمان‌های غیردولتی مانند «گروه مطالعاتی مهندسی اینترنت»14، براساس اصل «اجرای رویه معمول حصول توافق»، تهیه و تدوین می‌شدند و عملكردهای آن ها به حفظ منافع تمام دست‌اندركاران، معطوف بودند. رشد فوق‌العاده اینترنت نیز مؤید آن بود كه در این مورد، قانونگذاری ملی یا مقررات‌گذاری بین‌المللی در واقع فراموش نشده است.

ایجاد و توسعه «نظام نام‌های دامنه‌ها» نیز به شیوه پائین به بالا صورت می‌گرفت و تا اوائل دهه 1990، هماهنگی آن به وسیله «جان پوستل»15، بنیانگذار این شیوه و با كمك یك آسیستان در دفتر كار وی در «ماریناولوی» در ایالت كالیفرنیای آمریكا، تأمین می‌شد. او بیشتر به مدیریت طبقه بندی‌های حوزه‌های پایگاه داده‌ای خود توجه داشت و به مسائل سیاسی مربوط به آن ها نمی‌اندیشید. تصمیم مورد نظر وی برای «دامنه‌های سطح بالا»16، بسیار ساده و براساس ضرورت‌های عملی، تنظیم شده بود. یك سبد آن برای «نام‌های ژنریك»17 و یك سبد دیگر، برای «نام‌های كشورها»18 اختصاص یافته بود. در زمینه «نام‌های ژنریك»، او سه نام را برای ایالات متحده آمریكا پیش‌بینی كرده بود كه حوزه‌های سه گانه «آموزش»19، (برای نهادهای آكادمیك)، «دولت»20 (برای سازمان‌های دولتی) و «امور نظامی»21 را در بر می‌گرفتند. وی سه نام دیگر هم به «جهان»22، اختصاص داده بود، كه «تجارت»23 (فعالیت‌های تجارتی و كسب و كار)، «سازمان»24 (برای سازمان‌های مختلف) و «شبكه»25 (برای تمام شبكه‌های ارتباطی دیگر) را شامل می‌شدند. او طبقه‌بندی‌های حوزه‌های طرف توجه خود را به واحدهای ارائه شده در فهرست شماره 3166 «سازمان بین‌المللی استانداردها»26، كه در آن زمان دقیق‌ترین فهرست به شمار می‌رفت و 243 كشور و سرزمین را در بر می گرفت، متصل كرد. البته «جان پوستل» می‌توانست هزاران «دامنه سطح بالا» را در اختیار بگیرد، اما وی ترجیح می‌داد كه سیستم مورد نظر او برای كاربران به خوبی قابل درك و استفاده باشد. (2)

تا اواخر دهه 1990، اكثر دولت‌های جهان، كم و بیش در مورد اینترنت و از جمله چگونگی مدیریت كدهای دامنه‌های سطح بالای كشورهای خود، بی‌اطلاع بودند. زیرا نظام جهانی اینترنت در سایه سیاست‌های بین‌الدول رو به رشد گذاشته بود. در سال‌های دهه 1970 و دهه 1980، موقعی كه دولت‌ها موضوع پر تعارض برقراری «نظم نوین جهانی اطلاعات و ارتباطات» را در اجلاسیه‌های كنفرانس عمومی و گردهمایی‌های دیگر «یونسكو» مورد مباحثه قرار داده بودند، هیچ كس از «اینترنت» نام نمی‌برد. در سال 1993، هنگامی كه كمیسیون اتحادیه اروپایی، كتاب سفید خود درباره رشد اقتصادی و اشتغال را منتشر كرد، در متن 250 صفحه‌ای آن، هیچ اشاره‌ای به كلمه اینترنت وجود نداشت. حتی در كنفرانس سال 1994 نمایندگان عالی تام‌الاختیار كشورهای عضو «اتحادیه بین‌المللی ارتباطات»، در توكیو نیز راجع به یك استراتژی بین‌الدول در مورد سیاست‌های مربوط به اینترنت، هیچ بحثی صورت نگرفت.

* * * *

در این مقاله كوشش شده است تا ضمن بررسی راجع به چگونگی نخستین اقدام‌ها در مورد نظام‌دهی امور فنی اینترنت و تأسیس یك نهاد غیردولتی برای راهبری آن و همچنین ارزیابی سیاست‌های ایالات متحده آمریكا در حمایت از این نهاد، عكس‌العمل‌های مهم كشورها در چارچوب برنامه‌های «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» در این زمینه معرفی گردند، اقدام های سازمان ملل متحد برای اجرای پیش‌بینی‌های مربوط به راهبری اینترنت در «اعلامیه اصول» و «برنامه عمل» اجلاس عالی یاد شده، تجزیه و تحلیل شوند و راه‌حل‌های مطلوب برای مشاركت تمام كشورها در اداره امور این شبكه بزرگ ارتباطی و اطلاعاتی جهانی، مشخص گردند.

2) عضویت فعال ایران در كارگروه راهبری اینترنت

موضوع راهبری جهانی اینترنت، كه برای نخستین بار در سطح بین‌المللی در كنفرانس‌های منطقه‌ای تدارك نخستین مرحله «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» (ژنو: 10 تا 12 دسامبر 2003) و به ویژه در كنفرانس منطقه‌ای آسیا و اقیانوسیه در ژانویه 2003 در توكیو مطرح شد و چند ماه بعد در مباحثه‌های اجلاس جهانی مذكور در ژنو، به عنوان یك مسأله مهم جهانی مورد مناقشه كشورهای عضو سازمان ملل متحد، خودنمایی كرد، در «اعلامیه اصول» و «برنامه عمل» مصوب این اجلاس، مورد توجه خاص قرار گرفته است. در سال های اخیر، بر مبنای دو سند مذكور، از سوی دبیركل سازمان ملل متحد برای حصول توافق كشورها درباره این موضوع، ابتدا یك كارگروه مخصوص، موسوم به «كارگروه راهبری اینترنت»27، به منظور تهیه گزارش برای دومین مرحله «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» (تونس: 16 تا 18 نوامبر 2005)، تشكیل شده است كه نماینده دولت جمهوری اسلامی ایران نیز در نخستین دور فعالیت آن عضویت داشت.28 همچنین برای برگزاری «مجمع مباحثه در مورد راهبری اینترنت»، كه از سوی اجلاس عالی تونس مورد توجه قرار گرفت، یك گروه مشورتی 47 نفری تشكیل شد كه دولت ایران در آن عضویت نیافته است.

براساس بندهای 48، 49 و 50 «اعلامیه اصول» و بند ب-13 «برنامه عمل» مصوب نخستین مرحله «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی»، اینترنت به عنوان یكی از تسهیلات جهانی در جهت گذار به «جامعه اطلاعاتی» شناخته شده است و راهبری آن یكی از موضوع‌های كلیدی این جامعه، معرفی گردیده است. به همین جهت در دو سند مذكور، از دبیركل سازمان ملل متحد خواسته شده است تا با توجه به ضرورت راهبری چندجانبه، شفاف و دموكراتیك اینترنت و حركت در مسیر توزیع متناسب منابع تسهیل و دسترسی و تعیین عملكرد با ثبات و همراه با اطمینان و امنیت آن و به ویژه با در نظر گرفتن تنوع زبانی اینترنت، از طریق مشورت با دولت‌ها و بخش خصوصی و جامعه مدنی، یك كارگروه مخصوص تشكیل دهد و گزارش فعالیت‌ها و تصمیم‌های آن را برای ارائه به دومین مرحله «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» (تونس: 16 تا 18 نوامبر 2005) آماده سازد.

الف- از نخستین نشست مشورتی تا تهیه و تدوین گزارش مقدماتی

براین مبنا، نخستین نشست مشورتی برای تعیین اعضای «كارگروه راهبری اینترنت» در روزهای 20 و 21 سپتامبر 2004 (30 و 31 شهریور 1383)، به ریاست آقای «نیتین دسای»29، معاون هندی تبار دبیركل سازمان ملل متحد و با شركت نمایندگان 74 كشور و 114 نفر نمایندگان بخش خصوصی و جامعه مدنی و سازمان‌های بین‌المللی و وسایل ارتباط جمعی جهان، در ژنو تشكیل گردید و پس از مشورت‌ها و تبادل نظرهای مقدماتی، تصمیم گرفته شد تا از دبیر كل سازمان ملل متحد تقاضا شود تركیب كار گروه مورد نظر را مشخص كند و به دنبال اعلام اسامی اعضای آن، فعالیت این كارگروه، هر چه زودتر آغاز گردد.

در نخستین نشست اعضای «كار گروه راهبری اینترنت»، كه در روزهای 23 تا 25 ماه نوامبر 2004 (3 تا 8 آذر 1383) در ژنو برگزار شد، موضوع‌هایی شامل تهیه پیش‌طرح ساختار گزارش طرف توجه برای ارائه به دومین مرحله «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی»، در تونس، تعریف راهبری اینترنت، تعیین مسائل مربوط به منافع عمومی استفاده از اینترنت و زمان‌های برگزاری نشست‌های بعدی آن در سال 2005، جهت تدوین گزارش نهایی برای ارائه به اجلاس عالی تونس، طرف توجه قرار گرفتند.

نشست دوم «كار گروه راهبری اینترنت»، كه تقریباً به طور همزمان با تشكیل دومین گردهمایی كمیته جهانی تدارك اجلاس عالی تونس، در روزهای 14 تا 18 فوریه در ژنو برگزار شد، گزارش مقدماتی مربوط به چگونگی راهبری اینترنت برای ارائه به گردهمایی اخیر را آماده كرد و در روز 21 فوریه به رئیس این كمیته عرضه نمود.

در گزارش مقدماتی مذكور، براساس ساختار خاص آن، به تعریف عملیاتی راهبری اینترنت، تعیین مسائل منافع عمومی مربوط به این راهبری (توزیع منصفانه منابع، دسترسی همگانی، ثبات و امنیت عملكرد اینترنت، تنوع محتوایی و كثرت‌گرایی زبانی، حصول وحدت نظر درباره نقش‌ها و زمینه‌های مسئولیت‌های خاص دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی دولتی و غیردولتی و همچنین بخش خصوصی و جامعه مدنی)، چه در كشورهای در حال توسعه و چه در كشورهای توسعه یافته در زمینه راهبری اینترنت پرداخته شده بود و بر تحقق شفافیت فعالیت‌های آن در بررسی و تصمیم‌گیری راجع به موضوع‌های مذكور و انجام مشورت‌های متعدد و متنوع مربوط به آن‌ها، با گردانندگان و همكاران كنفرانس‌ها و همایش‌های منطقه‌ای و موضوعی مربوط به تدارك برگزاری دومین مرحله «اجلاس جهانی سران درباره‌ جامعه اطلاعاتی»، تأكید گردیده بود. در این گزارش، تاریخ‌های برگزاری دو نشست بعدی «كارگروه راهبری اینترنت»، برای روزهای 18 تا 20 آوریل 2005 (29 تا 31 فروردین 1384) و روزهای 14 تا 17 ژوئن 2005 (24 تا 27 خرداد 1384) تعیین شده بودند كه گزارش نهایی مورد نظر، در ماه ژوئیه 2005 برای ارائه به دبیر كل سازمان ملل متحد، آماده شود. (3)

ب- اطلاعیه تحلیلی هیأت نمایندگی ایران

در پی ارائه گزارش مقدماتی «كار گروه راهبری اینترنت»، به رئیس كمیته تدارك دومین مرحله «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی»، از سوی هیأت نمایندگی ایران در دومین گردهمایی این كمیته، اطلاعیه‌ای تحلیلی راجع به گزارش مذكور صادر شد30.

در این اطلاعیه، ضمن سپاس و قدردانی از كوشش‌های اعضا و رئیس كارگروه یاد شده در تهیه و تدوین و عرضه گزارش مقدماتی آن، با اشاره‌ به ویژگی بارز مأموریت این كار گروه برای تدارك زمینه‌های مذاكرات آتی مربوط به راهبری اینترنت در دومین مرحله «اجلاس جهانی سران» در تونس و معرفی این موضوع به عنوان مهم‌ترین و حساس‌ترین دستور كار این اجلاس و همچنین تأكید بر ضرورت فراهم ساختن شرایط لازم برای شفاف‌تر شدن، دموكراتیك‌تر شدن و چند جانبه‌ای‌تر شدن راهبری اینترنت، چند نكته خاص خاطر نشان گردیده‌اند. (4)

در اطلاعیه هیأت نمایندگی ایران، گفته شده است كه برخلاف آن چه در بند 26 گزارش مقدماتی آمده است، به عقیده این هیأت، تعریف‌های واژه‌های مورد اشاره در این بند، روشن‌اند و نیازی نیست كه «كار گروه راهبری اینترنت»، قسمت زیادی از وقت خود را برای تعریف مجدد آن‌ها صرف كند.

همچنین در این اطلاعیه تأكید گردیده است كه از نظر هیأت نمایندگی ایران، اینترنت باید به عنوان یكی از اموال عمومی منحصر به فرد و زمینه‌ای برای سیاست‌های عمومی شناخته شود و با تكیه بر آن‌ها، جنبه‌های فنی راهبری آن نیز مورد توجه قرار گیرند. در این باره، مخصوصاً یادآوری گردیده است كه اینترنت زندگی‌های اجتماعی - اقتصادی و فرهنگی ملت‌های فراوان در كشورهای سراسر جهان را، به طور مستقیم یا غیرمستقیم، تحت تأثیر قرار می‌دهد، در حالی كه هیچ گونه نظام حقوقی یا طرز رسیدگی قضایی مورد توافق بین‌المللی درباره آن وجود ندارد. به عبارت دیگر و طبق متن اطلاعیه، پدیده اینترنت در یك خلاء حقوقی و قضایی توسعه پیدا كرده و اكنون زمان آن فرا رسیده است كه برای از میان بردن این خلاء ازطریق راهبری اینترنت، چاره‌جویی شود.

در اطلاعیه هیأت نمایندگی ایران، مطالب زیر مورد تأكید خاص قرار گرفته‌اند:

    «... ما معتقدیم كه هدف های طرف توجه در راهبری اینترنت، برای شهروندان كشورهای ما جنبه‌های پیچیده و غیرقابل درك ندارند و نباید این جنبه‌ها را دارا باشند. دولت‌ها و خلق‌های ما به طور عام و جمعیت جوان ما، به طور خاص، بیش از پیش به توانمندی‌های بالقوه فناوری‌های اطلاعات وارتباطات و شیوه‌های به كارگیری آن‌ها برای دگرگونی چشم‌اندازهای زندگی خود، وقوف یافته‌اند. آنان مشخص ساخته‌اند كه جلوگیری از دسترسی یك ملت به تكنولوژی‌های اطلاعات و ارتباطات، تحت هر عنوان كه باشد، به توسعه آكادمیك و علمی لطمه می‌زند و آثار و عوارض نامطلوبی در زمینه‌های اجتماعی و اقتصادی پدید می‌آرود.

    بدون دسترسی به اطلاعات و معرفت‌ها و فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات، شكاف دیجیتال و توسعه‌ای كنونی بین كشورهای شمال و جنوب، عمیق‌تر و وسیع‌تر خواهد شد. بنابراین، هنگامی كه مردم پرداخت هزینه‌های اینترنتی كمتر و برخورداری از سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای ارزان قیمت‌تر و كدهای اداری ملی و كشوری دارای دامنه‌های بالاتر را خواستارند، حقوق مشروع خود برای توسعه و برای ارتباطات را مطرح می‌كنند. به این گونه، نفی این حقوق بدون هر گونه توجیه منطقی، جنبه غیردموكراتیك دارد. موقعی كه اتصال اینترنتی مورد نیاز برای آموزش یا برخورداری از علوم و اطلاعات نفی شود، عملكرد آن شفافیت ندارد. همچنین هنگامی كه تصمیم‌ها به شیوه‌های بین‌المللی به گونه‌ای میان دولتی، اتخاذ نمی‌شوند، نمی‌توان آن‌ها را چند جانبه‌ای تلقی كرد. ملت‌های ما انتظار دارند كه دولت‌های آنان این خدمات را تدارك دهند و تسهیل كنند و ما انتظار داریم كه «كار گروه راهبری اینترنت» موفق شود برای نیل به اهداف مورد نظر، راه‌ حل‌های مؤثر پیدا كند.

    ما با چهار مقوله مهم مندرج در بند 26 گزارش مقدماتی، كه از اسناد نهایی مصوب اجلاس جهانی سران در ژنو الهام گرفته‌اند و توزیع منصفانه منابع اینترنتی، دسترسی برای همگان، عملكرد با ثبات و امنیت اینترنت و كثرت‌گرایی زبانی و گوناگونی فرهنگی در اینترنت را شامل می‌شوند، با برخی اصلاحات مربوط به آن‌ها، موافقیم.

    «...كار گروه راهبری اینترنت» می‌تواند كوشش‌های خود را بر چند موضوع مهم طرف توجه در سطح‌های عالی تصمیم‌گیری، مانند مدیریت منابع اینترنتی، سیستم‌ اساسی دامنه‌ها، نشانی های پروتكل‌های اینترنتی و طرز اداره سیستم‌های مسیریابی اصلی و موضوع‌های خاص كاربری اینترنت، مانند پیام‌های ناخواسته، امنیت شبكه‌ای و جرایم در فضای سایبر، كه به همكاری بین‌المللی نیاز دارند و همچنین موضوع‌های دارای خصوصیات محیطی، همچون جنبه‌های حقوقی و قضایی راهبری اینترنت و ایجاد توانمندی‌ و مهارت‌ در كشورهای در حال توسعه، متمركز سازد و برای مشاركت‌ فعال تمام دست‌اندركاران در توسعه جنبه‌های فنی اینترنت نیز كوشش نماید ...

در پایان اطلاعیه، هیأت نمایندگی ایران، بر اصول مهم مورد نظر «اجلاس جهانی سران درباره جامعه‌اطلاعاتی» راجع به «كارگروه راهبری اینترنت» تأكید گذاشته است:

    «... كارگروه، باید اصول كلیدی «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» را راهنمای خود قرار دهد. حاصل كار و گزارش نهایی «كار گروه راهبری اینترنت» باید به طور كامل با هدف‌های عالی طرف توجه در فرایند جهانی اجلاس عالی مذكور، كه مخصوصاً به ایجاد یك جامعه اطلاعاتی مردم مدار، فراگیر و توسعه محور معطوف‌اند، همآهنگ باشد. چنین دست‌آوردی تنها از طریق امكانات مشاركتی، دموكراتیك، شفاف و چند جانبه قابل حصول است. زیرا یك نظام یك جانبه، در یك جامعه اطلاعاتی حقیقی، آینده‌ای ندارد و ایران آماده است در این فرایند، سهم خود را به عهده داشته باشد و نقش خویش را ایفا نماید ...» (5)

3) تشكیل گروه مشورتی راهبری اینترنت

«كوفی انان»، دبیركل سازمان ملل متحد، به‌دنبال عدم حصول توافق بین‌المللی درمورد چگونگی راهبری اینترنت درنشست‌های عمومی دومین مرحله «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» درتونس (16 تا 18 نوامبر 2005)، ازسوی نمایندگان دولت‌ها، سازمان‌های وابسته به جامعه مدنی و بخش خصوصی شركت‌كننده در این اجلاس عالی، مأموریت یافت تا برای تشكیل نخستین نشست «مجمع مباحثه درمورد راهبری اینترنت»، به‌میزبانی دولت یونان درنیمه دوم سال 2006 درشهر آتن، اقدام‌های ضروری را انجام‌دهد.

در بند 72 سند «دستور كار تونس برای جامعه اطلاعاتی» كه در اجلاس عالی تونس به تصویب رسید، از دبیركل سازمان ملل متحد تقاضا شده بود تا براساس یك فرایند گشوده و فراگیر، درباره ایجاد مجمع مذكور، كه برای آن مطابق همان بند، مأموریت‌ها و وظایف زیر، پیش‌بینی گردیده‌اند، اقدام كند:

    1- بحث و بررسی در زمینه سیاست‌های عمومی مربوط به عناصر كلیدی راهبری اینترنت، به منظور تحكیم و تقویت پایداری، قدرت، امنیت، ثبات و توسعه اینترنت.

    2- تسهیل گفت و گو بین نهادهای مختلف دست‌اندركار سیاست‌های عمومی بین‌المللی راجع به اینترنت و بحث و بررسی در مورد موضوع‌هایی كه به وضعیت هیچ كدام از نهادهای كنونی لطمه نمی‌زنند.

    3- تبادل نظر با سازمان‌های بین‌الدول و نهادهای مناسب دیگر، درباره موضوع‌های مربوط به آن‌ها در زمینه راهبری اینترنت.

    4- تسهیل تبادل اطلاعات و بهترین عملكردها و استفاده هر چه بیشتر در مورد آن‌ها، از كارشناسی مجامع دانشگاهی، علمی و فنی.

    5- راهنمایی و مشورت‌دهی به تمام دست‌اندركاران، از طریق پیشنهادهای مربوط به طرق و وسایل تسریع امكانات دسترسی به اینترنت و استفاده از آن با بهای مناسب در كشورهای در حال توسعه.

    6- تقویت وتحكیم تعهدات دست‌اندركاران كنونی و آینده مكانیسم‌های راهبری اینترنت، به ویژه دست‌اندركاران كشورهای در حال توسعه

    7- شناخت موضوع‌های جدید راجع به راهبری اینترنت و جلب توجه نهادهای مربوط و عموم مردم به این موضوع‌ها و ارائۀ توصیه‌های مناسب در موارد لزوم

    8- كمك به توانمند‌سازی برای راهبری اینترنت در كشورهای در حال توسعه و استفاده كامل از منابع محلی معرفتی و كارشناسی

    9- ارتقاء و اعتلای كاربرد اصول بنیادهای مورد نظر «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی» در فرایندهای راهبری اینترنت

    10- بحث و بررسی راجع به منابع حیاتی اینترنت در میان موضوع‌های مختلف مورد مباحثه

    11- كمك به یافتن راه‌حل‌های مناسب برای مسائل ناشی از كاربرد یا سوء كاربرد اینترنت، به ویژه در مورد كاربران روزمره آن

    12- انتشار گزارش‌ها، مذاكره‌ها و تبادل نظرهای مجمع مباحثه

الف- انتخاب اعضای گروه مشورتی

دبیركل سازمان ملل متحد، چند هفته بعد از برگزاری اجلاس عالی تونس، برای تهیه مقدمات برگزاری نخستین نشست مجمع مباحثۀ یاد شده، باهمكاری «نیتین دسای»31، مشاور ویژه خود در زمینه «راهبری اینترنت»، در دفتر سازمان ملل متحد در ژنو، دبیرخانه كوچكی دائر كرد و ترتیبی اتخاذ نمود تا یك نشست مشورتی مقدماتی در روزهای 16 و 17 فوریه 2006، برای تدارك مجمع مباحثه موردنظر، در ژنو تشكیل شود و برنامه اولین نشست این مجمع را آماده سازد. در این میان، دبیركل سازمان ملل متحد، برای انتخاب یك «گروه مشورتی»، درباره «مجمع مباحثه در مورد راهبری اینترنت» نیز به‌بررسی و تصمیم‌گیری پرداخت و در17 مه 2006، اسامی 47 تن از اعضای این گروه را كه از میان اعضای دولت‌ها، سازمان‌های وابسته به‌جامعه مدنی و بخش خصوصی و همچنین مجامع علمی و پژوهشی دانشگاهی، از مناطق جغرافیایی مختلف جهان برگزیده شده‌اند و ریاست آن را «نیتین دسای» مشاور ویژه او درزمینه راهبری اینترنت به‌عهده دارد، اعلام كرد. (6)

ب- دستور كار نخستین نشست مجمع جهانی مباحثه: راهبری اینترنت برای توسعه

در نخستین نشست «گروه مشورتی» یادشده، كه در روزهای 22 و 23 مه 2006 تشكیل شد، ازسوی این گروه توصیه‌هایی درباره دستور كار و برنامه‌های مجمع مباحثه موردنظر و همچنین ساختار و طرز كارآن، صورت گرفتند.

در همین نشست، توافق شد كه اولین نشست رسمی مجمع مباحثه، با عنوان «راهبری اینترنت برای توسعه»، برگزار شود وچهار موضوع زیر را دردستور كارخود قراردهد:

    1- گشودگی: آزادی بیان، جریان آزاد اطلاعات، اندیشه‌ها و معرفت‌ها
    2- امنیت: ایجاد اعتماد و اطمینان در كاربرد اینترنت ازطریق توسعه همكاری‌ها
    3- تنوع: پیشبرد چند زبانی ‌گرایی و محتوای محلی
    4- دسترسی: اتصال اینترنتی - سیاست‌ها و قیمت‌ها

در نشست مذكور، همچنین تصمیم گرفته شد كه، موضوع «توانمندسازی» نیز به‌عنوان یك اولویت مرتبط با چهارزمینه فوق، طرف توجه قرارگیرد.

پ- پیام دبیر كل سازمان ملل متحد

در پیامی كه دبیركل سازمان ملل متحد، به‌مناسبت اعلام اسامی اعضای این گروه مشورتی منتشر كرد، چنین گفته شده است:

    «... درمدت كوتاهی، اینترنت به‌صورت یك عامل دگرگونی حساس و مؤثر و حتی انقلابی درآمده است و شاید بتوان گفت به‌ یكی از مهم‌ترین ابزارهای پیشرفت تبدیل گردیده است. اینترنت یك ابزار عالی برای پیشبرد و دفاع آزادی و دسترسی به‌اطلاعات و معرفت‌هاست.

    «اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی»، راه آغاز گفت‌و‌گو بین دو فرهنگ متفاوت، جامعه اینترنتی غیردولتی، باسنت‌های تصمیم‌گیری غیررسمی و از پائین‌به‌بالا و دنیای رسمی‌ترو ساختار یافته‌تر دولت‌ها و سازمان‌های بین‌الدول را گشوده است. آرزو دارم كه «مجمع مباحثه درمورد راهبری اینترنت» بتواند این گفت‌وگو را گسترده‌تر سازد و به‌تفاهم بیشتر درباره چگونگی استفاده كامل تمام ملت‌های جهان از توانایی‌های بالقوه اینترنت، كمك كند...» (7)

4) برنامه‌های نخستین نشست جهانی «مجمع مباحثه در مورد راهبری اینترنت»

مطابق برنامه‌ای كه درنخستین نشست گروه مشورتی منتخب دبیركل سازمان ملل متحد، درروزهای 22 و 23 مه 2006، درباره برگزاری «مجمع مباحثه درمورد راهبری اینترنت» برای جلسات چهارروزه این مجمع، در روزهای 30 و 31 اكتبر و 1 و 2 نوامبر 2006، درآتن پایتخت یونان، تهیه و تنظیم گردیده بود، موضوع اصلی مباحثه‌ها و تبادل نظرها بر روی «راهبری اینترنت و توسعه» تمركز یافته بود. بر این اساس، در این جلسات موضوع‌های زیر به‌بررسی و تبادل‌نظر گذاشته شدند:

- در صبح نخستین روز این نشست، مراسم افتتاح مجمع مباحثه، برگزار گردید و سپس یك جلسه عمومی دربعدازظهر آن روز، برای بحث و بررسی راجع‌به شیوه‌های گفت‌و‌گو درمورد سیاست‌های عمومی طرف توجه مجمع و ایجاد زمینه مناسب برای مذاكره درباره موضوع‌های پیش‌بینی شده در برنامه كار سه روز بعد آن، تشكیل شد.

- دومین روز نشست «مجمع مباحثه درمورد راهبری اینترنت»، به‌بحث و بررسی راجع به گشودگی و امنیت اینترنت اختصاص داشت.

- در سومین روز نشست این مجمع، موضوع‌های مربوط به‌تنوع و دسترسی، به‌مباحثه گذاشته شدند.

- چهارمین روز این نشست، بازنگری كارهای سه‌ روز گذشته را طرف توجه قرار داد و دركنار آن، چگونگی برگزاری نشست آینده مجمع هم مورد تبادل‌نظر قرار گرفت. درآن روز، پیش از پایان كار نخستین نشست «مجمع مباحثه درمورد راهبری اینترنت»، میزگردی بامشاركت عده‌ای از جوانان كشورهای مختلف برای بحث و بررسی راجع به‌موضوع‌ها و مسائل خاص آنان درزمینه اینترنت، تشكیل گردید و چشم‌انداز استفاده آینده جوانان از اینترنت، هم ازنقطه‌نظر تكنولوژیك و هم ازلحاظ سیاست‌های عمومی و مدیریت اینترنت، ترسیم شد.

در برنامه‌های جلسات چهار روزه نخستین نشست مجمع جهانی یادشده، چنان‌كه قبلا نیز اشاره شد، موضوع «توانمند‌سازی»، به عنوان یك موضوع دارای اولویت‌ مرتبط بازمینه‌‌های اصلی دیگر مورد بحث مجمع، طرف توجه بود.

الف- استقبال از همكاری‌ها

برای تدارك هر چه بهتر برگزاری نخستین نشست جهانی «مجمع مباحثه در مورد راهبری اینترنت»، در اواخر مه 2006 از تمام علاقه‌مندان به مشاركت در مباحثه‌ها و تبادل نظرهای چهارروزه این مجمع خواسته شده بود، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود درباره موضوع‌های اصلی یا فرعی مورد بحث در این نشست را به دبیرخانه آن ارسال دارند تا دبیرخانه بتواند با استفاده از آن‌ها، گزارش‌ها و مقاله‌های مناسبی تهیه و تدوین كند و آن‌ها را به عنوان اسناد رسمی نشست و از طریق ترجمه به زبان‌های رسمی سازمان‌ ملل متحد، در اختیار شركت‌كنندگان بگذارد. به این منظور، تاریخ 15 ژوئیه 2006، آخرین زمان تحویل نوشتار‌های حاوی دیدگاه‌های پیشنهادی علاقه‌مندان، به دبیرخانه مجمع، از طریق اینترنت تعیین شده بود.

ب- تهیه و تدوین گزارش‌ها

در جریان برگزاری نخستین نشست جهانی«مجمع مباحثه در مورد راهبری اینترنت»، گزارش‌های جلسات مختلف نشست و در پایان آن، گزارش‌های تمام جلسات چهارروزه آن، تهیه و تدوین و منتشر شدند. در این گزارش‌ها، موضوع‌های مهم مورد مباحثه و تبادل نظر انعكاس یافته‌اند و درآن‌ها متن‌های مورد تأئید و تصویب، از قبیل تصمیم‌نامه‌ها و قطعنامه‌ها، وجود ندارند. قرار بوده است گزارش نهایی نخستین نشست «مجمع مباحثه در مورد راهبری اینترنت»،  نیز هر چه زودتر به دبیر كل سازمان ملل متحد ارائه شود. (8)

پ- چگونگی تشكیل جلسات

شكل‌ها و شیوه‌های تشكیل جلسات مجمع مباحثه، با توجه به انواع مباحثه‌ها و افراد شركت كننده در آن‌ها، قابل انعطاف بودند و جلسات اختصاص یافته برای ارائه سخنرانی‌های افتتاحیه و سخنرانی‌های كلیدی و میزگردهای مباحثه‌ای، همه با حضور مدیران هماهنگ كننده و تفاهم دهنده برگزار شدند و بسیاری از آن‌ها با سوال و جواب همراه بودند.

جلسه‌های عمومی «مجمع مباحثه در مورد راهبری اینترنت»، در سالن‌های بزرگ و به مدت سه ساعت، برگزار می‌شدند ودر این زمینه، وقت‌های لازم برای ترجمه سخنرانی‌ها و تبادل نظرها به زبان‌های رسمی سازمان ملل متحد، ملحوظ گردیده بودند.

محتوای مباحث مورد تبادل نظر درجلسات مجمع، با توجه به موضوع‌های اصلی‌ آن‌ها، متفاوت بودند. اما سخنرانان، سعی می‌كردند تا درباره اهمیت موضوع‌ها و گستره آن‌ها، اطلاعات لازم را در اختیار مخاطبان بگذارند و توضیحات مورد لزوم راجع به آن‌ها را ارائه كنند. در زمینه هر موضوع سخنرانی و بحث و تبادل نظر، كوشش می‌شد، جنبه‌های چندگانه توسعه‌ای، توانمندسازی و آزادی بیان آن، به طور مرتبط با یكدیگر، طرف توجه واقع شوند.

در روزهای دوم، سوم و چهارم نخستین نشست جهانی«مجمع مباحثه در مورد راهبری اینترنت»، پیش از شروع برنامه‌های آن روز، مدت یك ساعت به بررسی و ارزیابی مباحثه‌های جلسات روز پیش اختصاص یافته بود. در این بازنگری یك ساعته، كه در یكی از سالن‌های بزرگ هتل محل برگزاری نشست صورت می‌گرفت، از تمام امكانات گرافیك و ابزارهای نمایش نیز بهره‌برداری می‌گردید.

ت- میزگردهای تخصصی

در برنامه چهار روزه نخستین نشست جهانی «مجمع مباحثه در مورد راهبری اینترنت»، برنامه‌های خاصی هم برای برگزاری میزگردها پیش‌بینی شده بودند. این میزگردها، برای بحث و بررسی درباره موضوع‌های دستور كار این نشست و یا موضوع‌های دیگر مربوط به راهبری اینترنت ترتیب یافته بودند. میزگردهای راجع به موضوع‌های اصلی دستور كار مجمع، در زمان خارج از ساعاتی كه جلسات رسمی مهم مربوط به آن‌ها برگزار می‌شدند، تشكیل می‌گردیدند و تمام میزگردها با مباحثه‌های گشوده و آزاد برگزار می‌شدند.

برای ارائه گزارش‌های ویژه

لینک ثابت || اضافه شده توسط آرش کریم بیگی|| نسخه قابل چاپ || بازگشت به صفحه اصلی || آرش کریم بیگی