ناشر: ICTna.ir  و  روزنامه هموطن سلام

بعد از ظهر چهارشنبه گذشته در طبقه هفتم ساختمان مرکزی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات جلسه ای با حضور دکتر صدری )معاون فناوری اطلاعات وزارت ICT (، مدیران و نمایندگان سه شرکت خصوصی و چندتن از خبرنگاران برگزار شد که در پایان مجوز تاسیس و راه اندازی دیتاسنتر به سه شرکت خصوصی داده پردازی ایران ، کنسرسیوم فن آوا-پتسا و پارس آنلاین اعطا شد.

این شرکت ها هر کدام مبلغ 5/1 میلیارد تومان ضمانت نامه اجرای طرح را به شکل تضمین در اختیار وزارت ارتباطات قرار داده و طی 4 تا 6 ماه موظف به راه اندازی مرکز دیتا سنتر هستند.

وزارت ICT هم تسهیلات و تعهداتی در قبال این سه شرکت را برعهده گرفته است که از آن جمله میتوان به تامین پهنای باند و نقاط تماس با تخفیف ویژه، تامین ارتباطات Point to Point ، تامین ریگان لینکهای فیبرنوری و همچنین ارایه وام 5/1 میلیارد تومانی با بهره 10 درصد اشاره کرد. البته عدم حفظ حریم خصوصی کاربران، عدم رعایت موضوع مالکیت معنوی و عدم اجرای تعهدات اعلام شده موجب لغو مجوز IDC این شرکت ها خواهد شد.

دیتاسنتر چیست؟!

Data Center ، IDC به مجموعه اى از سرويس دهنده ها، زيرساختارهاى ارتباطى و  تجهيزات دسترسى که به منظور ارائه ، نگه دارى و پشتيبانى از ميزبانى سرويس هاى اينترنتى بکارگرفته شده اند گفته ميشود.

سازمانها،شرکتها و اشخاص عادی میتوانند با اجاره کردن فضا و تجهیزات در این مراکز صفحات وب،اطلاعات و سرویس های مبتنی بر وب خود را بر روی بستر اینترنت (یا اینترانت) راه اندازی کنند.

دیتاسنتر داخلی چه فایده ای دارد!؟

-         حذف ترافیک بی مورد و کاهش ارزبری:  دها سرویس پیشتاز مبتنی بر وب مانند سرویس های وبلاگ نویسی،اتاق های گفتگو ، انجمنهای تبادل نظر ، بانکهای اطلاعاتی سازمانها و ادارات و نهادهای دولتی و خصوصی و بانکها و دهها وب سرویس پیشتاز دیگر ایرانی بعلت نبود دیتاسنتر و هاستینگ ایرانی در سرورهای خارجی و اکثر آمریکایی هاست شده اند که موجب پیدایش ترافیک داخلی و بی موردی در دروازه نقاط تماس بین المللی شده است. بیش از 80درصد بازدیدکنندگان و کاربران وبسایت ها و وبسرویس های ایرانی (وفارسی) مقیم داخل کشوراند و با نصب و راه اندازی و هاست کردن این سایت ها در داخل کشور میتوان به مقدار قابل توجهی از ترافیک لوپ شده تقاضاهای بازدید و استفاده از این سایتها کاست و به این ترتیب ترافیک و دروازه نقطه تماس بین الملل کشور را برای دیگر درخواستها خالی کرد. ضمن اینکه با کاهش ترافیک خروجی از نقاط تماس بین الملل ارز بری کمتری صورت خواهد گرفت.

-         بالا رفتن ضریب ایمنی : با راه اندازی دیتاسنترهای ایمن داخلی بانکها ، نهادها و موسسات دولتی که نیاز به امنیت بالایی در ارتباطات خود دارند میتوانند با استفاده از سرورهای داخلی و قابلیت سفارشی کردن سیستم های حفاظتی سرورها با اطمینان بیشتری اقدام به نگهداری ، تبادل و ارائه سرویس در بستر ICT بکنند.

-         کاهش هزینه ها و جلوگیری از ارزبری: با استفاده از دیتا سنتر داخلی جز کاهش هزینه ها و جلوگیری از ارزبری بی مورد در هزینه های نقاط تماس بین الملل به سبب ارائه هاستیگ داخلی دیگر نیازی به خرید هاست از شرکتهای خارجی و خروج ارز از کشور نخواهد بود. مضاف بر اینکه در صورت مدیریت درست این مراکز و استفاده از دانش و نیروی ارزان متخصصان داخلی و کاهش هزینه های نگهداری میتوان به رقابتی شدن قیمت های هاستهای داخلی با خارجی اندیشید. بازار هاستیگ در کشورهای درحال توسعه بازار بکر و پراستعدادی است که در صورت هدایت و مدیریت درست میتواند سود کلانی را نصیب صاحبان مراکز داده بکند.

-         توسعه فناوری اطلاعات: راه اندازی و استفاده از دیتا سنتر داخلی موجب افزایش توان و تخصص نیروهای داخلی، جلوگیری از فرار مغزها و استفاده از توانشان در داخل کشور و توسعه IT از جهت توسعه زیرساختهای آن میشود.

-         تبدیل ایران به هاب مخابراتی منطقه : با توجه به موقعیت سیاسی و جغرافیایی ایران از طرفی و وضعیت کشورهای همسایه از طرف دیگر میتواند ایران را به هاب مخابراتی منطقه تبدیل کند و دیتاسنتر ایرانی مجموعه زیرساختهای مخابراتی لازم برای یک هاب منطقه ای را کامل میکند.

-         تحقق دولت الکترونیک : بعد از زیرساختهای مخابراتی اولین و مهمترین چیزی که برای راه اندازی و ارائه خدمات دولت الکترونیک به مردم مورد نیاز است مراکز داده و سرورهای استانی و ASP هاست.

-         راه اندازی هاستینگ ملی: حتما شما هم جریان مسدود شدن سرور وبسایت خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در زمستان گذشته توسط شرکت آمریکایی The Planet و یا توقیف صدها دامنه (Domain) اینترنتی متعلق به ایرانی ها توسط شرکتهای آمریکایی ای مثل RegisterFlye, Enom و Register.com را به یاد میآورید که با استناد به قوانین تحریم ایالات متحده انجام شده بود. با راه اندازی دیتا سنتر ایرانی و مهاجرت سایتهای ایرانی به این سرورها دیگر اخبار ناراحت کننده ای از این دست منتشر نخواهد شد.

دیتاسنتر در ایران

در بیستم دیماه 1381 مهندس محمد جعفر زارعى معاون اداره کل توسعه مهندسى ارتباطات ديتاى مخابرات اعلام کرد: به منظور پاسخگويى به نياز Hosting و ايجاد محيط مناسب براى (Contenet) محتواى فارسى در کشور آيين نامه IDC (Internet Data Center) در امور ارتباطات ديتاى مخابرات تدوين و مراحل نهايى تصويب خود را مى گذراند. آيين نامه IDC با توجه به نياز جهت ايجاد Hosting در داخل کشور تدوين شده است و اميد است بخش خصوصى فعاليت گسترده اين زمينه داشته باشد.

وی با اشاره به تامين امنيت سايت هاى ايرانى گفت: با آغاز به کار IDC در کشور ضمن افزايش سرعت و کاهش تاخير، امنيت سايت هاى ايرانى بيشتر تامين مى شود و ديگر مجبور نيستيم تا اطلاعات سايت ها را در اختيار سرورهاى خارجى قرار دهيم که از اين بابت به ميزان قابل ملاحظه اى از هزينه نيز کاسته شود.

در روزهای پایانی مرداد 83 و بعد از ماهها سکوت خبری در این مورد حجت‌الاسلام سيدمحمدرضا حسينی دبير شورای اطلاع‌رسانی دفتر تبليغات اسلامی در حوزه علميه قم در گفتگو با خبرنگار ایسنا خبر جالب توجهی را اعلام کرد : "حوزه علمیه قم نخستین دیتاسنتر ایران را راه اندازی میکند!"

23شهریور 83 خسرو سلجوقی معاون فنی شورای عالی اطلاع رسانی در مورد دیتا سنترایرانی گفت: در حال حاضر ايجاد ديتاسنتر در كشور در حد يك پيشنهاد و طرح بوده و براي اجراي آن برنامه‌اي در نظر گرفته نشده است. در بحث علوم اسلامي، محتوياتي براي ايجاد Data center و ارائه‌ي آن وجود دارد، اما در ساير بخش‌ها تقريبا چيزي به نام اطلاعات نداريم تا براي آن Data center ايجاد كنيم. صرف ايجاد ديتاسنتر يا وجود هاستيگ و غيره كافي نيست، اگر محتوا وجود نداشته باشد اين مقوله بي‌استفاده خواهد بود، بنابراين وجود محتوا و اطلاعات لازم و قوانين و مقرراتي كه براي دسترسي آزاد به اطلاعات دستگاه‌هاي مختلف كه در حال تهيه شدن است، در اين رابطه ضروري است.

12 روز بعد سلجوقی از حمايت تكفا از راه‌اندازي Data Center در حوزه علميه قم خبر داد!

اواسط  آذر 83 مهندس رضا رشيدی مديرعامل شركت ارتباطات داده‌ها گفت: طرح Hosting داخلی و در حقيقت همان شارع 2 تا يك ماه آينده راه‌اندازی شده و به بهره‌برداری مي‌رسد، اين طرح آزمايشی است و در واقع يك پايلوت محسوب مي‌شود.

(چهارماه از پایان وعده مهندس رشیدی میگذرد و هنوز طرح پایلوت شارع دو به بهره برداری نرسیده است!!!) در همان گفتگو مهندس رشیدی از اعلام شدن فراخوان ايجاد Data Center داخلي (IDC) خبر داد و افزود: طي دو هفته آينده اين فراخوان اعلام مي‌شود كه قرار است اين طرح به شركت‌هاي خصوصي واگذار شود.

اوائل بهمن 83 مرکز تحقیقات مخابرات طی همایش دو روزه ای نقش مركز داده در توسعه‌ فناوری ارتباطات و اطلاعات را بررسی کرد. در همان همایش مهندس نصرالله جهانگرد دبیر شورای عالی اطلاع رسانی از تنگ نظری های موجود در زمینه طرح های توسعه فناوری اطلاعات انتقاد کرد.

موانع پیش رو

-         پهنای باند: در حال حاضر مجموع پهنای باند موجود در کشور حتی به یک گیگا بایت هم نمیرسد. البته پیش از نوروز اخباری مبنی بر افزایش پهنای باند کشور به دوگیگابایت اعلام شد اما مجموع این رقم بازهم برای دیتا سنتر (هایی) که میخواهند به میزبانان هزاران وبسایت و وب سرویس ریز و درشت ایرانی و هاب منطقه تبدیل شوند بسیار ناچیز است!

-         زیرساخت : برای راه اندازی سرورهای استانی و ASPها به یک بکبون مخابراتی و ارتباطی قوی و ایمن به همراه بکبون ذخیره (برای استفاده در مواقع خاص) نیاز هست. باید دید آیا شبکه زیرساخت مخابراتی کشور بخصوص در بخش فیبر نوری توان جوابگویی به این هاب های استانی و منطقه ای و برقراری ارتباط بی دردسر بین سرورها را دارد یا نه ؟!

-         هزینه ها: جز هزینه نصب و راه اندازی ، دیتاسنترها هزینه های از قیبل هزینه پهنای باند،هزینه نگهداری سرور، هزینه نیروهای متخصص و پشتیبانی شبانه روزی، هزینه نجومی برق و سوخت (برای تامین انرژیه الکتریکی در مواقع قطع شبکه سراسری برق) و دها هزینه پنهان و آشکار دیگر را در بر دارند. باید دید آیا مدیران دیتاسنترهای وطنی میتوانند از پس هزینه های اینچنینی برآیند و به سودآوری برسند یا نه ؟!

-         موازی کاری : سه شرکت خصوصی ای که چهارشنبه مجوز راه اندازی دیتاسنتر در ایران را دریافت کردند مشکل دیگری هم پیش روی خود دارند و آن رقابت با دولت است : طبق تصمیم وزارت ICT نصب و راه اندازی دیتا سنتر در ایران طبق مناقصه ای به سه شرکت "خصوصی" واگذار شد اما بخش دیگری از حاکمیت یعنی سازمان تبلیغات اسلامی (موسسه تبیان) و سازمان ثبت احوال کشور بدون توجه به تصمیم وزارت ICT و مستقلا اقدام به برگزاری مناقصه راه اندازی IDC کرده اند که این پارادوکس و موازی کاری به هر صورت برای بخش خصوصی خطرناک است.

-         جذب مشتری: جذب مشتری و قانع کردنش به مهاجرت از سرورهای فوق پرسرعت و ایمن خارجی به دیتاسنترهای ایرانی بزرگترین مشکل مدیران سرورهای داخلی بعد از فائق آمدن بر موانع بالاست!

-         امنیت شغلی : امنیت کاری شرکتهای فعال در این حوزه اهمیت زیادی دارد. متاسفانه در ايران همه خود را متولى IT مى دانند و به راحتى به خود اجازه دخالت در هر كارى را مى دهد. كانال هایی بدون محدوديت قانونى همچون کارتل های بزرگ مخابراتی و تجاری همواره براى سرويس دهندگان اين دلنگرانى را در پى خواهد داشت كه ممكن است يك شبه در راه فعاليتشان سنگ بزرگى انداخته شود و صبح فردایی همه کسب و کار و سرمایه شان به باد رفته باشد!

-         امنیت : موضوع امنیت در IDCها از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار است اما متاسفانه در ایران بحث امنیت در حوزه فناوری اطلاعات جدی گرفته نمیشود که در صورت ادامه این روند آسیب پذیری امنیتی دیتاسنترهای ایرانی میتواند مشکلات و بحرانهای جدی و کمرشکنی را برایشان به ارمغان بیاورد تا جایی که این فناوری در نطفه خفه شود. موضوع امنیت فناوری اطلاعات و مدیریت امنیت سیستم های رایانه ای در ایران موضوع نسبتا تازه ایست اما کم نیستند نفوذگران ایرانی و خارجی ای که از حالا برای راه اندازی IDCهای ایرانی لحظه شماری میکنند تا با نفوذ و اخلال در آنها به شهرت یا اطلاعات برسند. مدیران Data Centerها باید برای جلوگیری از بحرانهای امنیتی "سر کیسه"شان را شل کنند و مخارج نسبتا هنگفت "مشاوران امنیت اطلاعات" و "مدیران امنیتی" را تامین کنند.

در مراسم اعطای مجوز تاسیس و بهره برداری از مراکز IDC از دکتر صدری در مورد نظارت و تضمین امنیت این مراکز پرسیدم که با پاسخ مبهم " چارچوب‌های امنيتی در حوزه‌ اطلاعات براساس استانداردها پيش‌بينی شده و شركت‌ها ملزم به اجرای آن هستند" مواجه شدم.

در همان جلسه در مورد خطر بلاک شدن سایت های هاست شده روی سرورهای وطنی به وسیله ISPهای آمریکایی صحبت کردم که دکتر صدری اینچنین پاسخم را دادند که: برای ورود به جامعه‌ اطلاعاتی همواره بايد چالش‌های سياسی و بين‌المللی را تجربه كرده و با تعامل با ساير كشورها، مشكلات خود را رفع كنيم!!!"