نوشته: آرش کریم بیگی
ناشر: روزنامه اعتماد ملی و ایستنا

شرکت ارتباطات سیار با نام‌های مختلفی شناخته می‌شود: شبکه تلفن همراه دولتی، اپراتور اول، ارتباطات سیار، موبایل دولتی، MCI، TCI و حتی 091! شاید به علت همین کسرت اسم باشد که مدیران این شرکت تصمیم به برگزاری مسابقه برای انتخاب "یک" نام تجاری برای مجموعه خویش گرفتند. در گیر و دار تعیین برند شرکت ارتباطات سیار مدیران MCI و شرکت مخابرات ایران به بزرگترین ریسک تجاری خود دست زدند: دور تازه ثبت‌نام سیم‌کارت دولتی!

این تصمیم به بهانه تناقض با اصل 44، حمایت از بخش خصوصی و جلوگیری از بزرگ شدن دولت با واکنش‌های شدیدی از سوی برخی نمایندگان مجلس، کارشناسان اقتصادی، فعالان حوزه مخابرات و حتی برخی مدیران سابق مخابرات مواجه شد اما مدیران مخابرات دولتی تصمیم خود را با شعار مقتدرانه "ثبت‌نام می‌کنیم" عملی ساختند: دور تازه ثبت‌نام سیم‌کارت‌های دولتی با امکان ثبت‌نام سیم‌کارت‌های دائمی و همچنین سیم‌کارت‌های اعتباری اپراتور اول تلفن همراه، از روز 12 بهمن ماه (پنجشنبه) در 3500 واحد پستی در هزار و 116 نقطه آغاز شد.

هر عملیات ثبت‌نام به پایان خود نزدیک می‌شد، آمارها از یک عدم استقبال بزرگ حکایت می‌کردند، شبکه‌ای که یک سال قبل و در همین فصل نزدیک به هشت میلیون از شهروندان را به پای ایستگاه‌های ثبت‌نام کشانده بود، امسال با وجود تبلیغات گسترده در روزنامه‌ها و سایت‌های اینترنتی و همچنین فراهم كردن تسهیلاتی نظیر ثبت‌نام و پرداخت اینترنتی به زحمت توانست دو میلیون و 400 هزار متقاضی جذب کند.

مزیت های نسبی

صرف نظر از مزیت‌های نسبی نظیر پیش کسوتی، تعداد مشترکین و حتی پشتوانه دولتی MCI این دوره از ثبت‌نام سیم‌کارت‌های شرکت ارتباطات سیار نسبت به دوره‌های گذشته که همواره با استقبال میلیونی مواجه می‌شد، دارای مزیت‌های نسبی خاصی بود که در اینجا به برخی از آنها اشاره می‌شود:

-          پوشش شبکه سراسری: شبکه تلفن همراه دولتی کشور (MCI) در میان اپراتورهای تلفن همراهی چون ایرانسل، تالیا، اسپادان و KTC گسترده‌ترین شبکه پوشش و سرویس دهی را دارا است. سیم‌کارت‌های دولتی در همه 1016 شهر کشور، بیش از 30 هزار کیلومتر از جاده‌های اصلی و فرعی کشور و هفتاد و چند کشور خارجی قابل استفاده هستند. این درحالی است که بزرگترین رقیب این اپراتور یعنی ایرانسل وعده 300 شهر تا پایان تابستان آینده را به مشترکین خود داده است.

-          کاهش قیمت و ثبت‌نام قسطی: شرکت ارتباطات سیار سال گذشته امکان ثبت‌نام اقساطی سیم‌کارت‌هایش را تنها برای فرهنگیان و پرستاران ممکن ساخته بود اما امسال همزمان با کاهش بهای سیم‌کارت‌های دائمی‌اش به 288 هزار تومان امکان ثبت‌نام اقساطی این گونه سیم‌کارت‌ها را برای تمامی شهروندان ممکن ساخته بود. به این صورت که شهروندان در هنگام ثبت‌نام تنها 150هزار تومان می‌پرداختند و باقی مانده بهای سیم کارت، یعنی 133 هزار تومان در هنگام تحویل پرداخت می‌شد.

-          ثبت‌نام سیم‌کارت اعتباری: شرکت ارتباطات سیار از معدود اپراتورهایی بود که سیم‌کارت اعتباری عرضه نمی‌کرد. این طلسم بالاخره در این دوره از ثبت‌نام شکسته شد و سیم‌کارت‌های اعتباری دولتی با بهای تمام شده 34 هزار تومان ثبت‌نام شدند. بهای این سیم‌کارت‌ها شامل 20 هزارتومان بهای سیم کارت، 10 هزار تومان شارژ اولیه و چهار هزار تومان مالیات بود که البته در هنگام ثبت‌نام تنها هزار تومان از متقاضیان دریافت می‌شد و 33 هزار تومان باقی مانده در هنگام تحویل سیم‌کارت از متقاضی اخذ می‌شود. باتوجه به پوشش شبکه MCI در همه 1016 شهر کشور و جاده‌های اصلی و فرعی، سیم‌کارت های اعتباری این شرکت دارای گسترده‌ترین شبکه پوشش در میان سیم‌کارت‌های اعتباری شبکه‌های رقیب یعنی ایرانسل و تالیا هستند.

-          تحویل سیم کارت در محل: شرکت ارتباطات سیار در این دوره امکان تحویل سیم‌کارت در محل مورد نظر متقاضی به هنگام فرارسیدن نوبت واگذاری‌اش را فراهم ساخته بود. با این سرویس دیگر نیازی به مراجعه مجدد متقاضی به ایستگاه محل ثبت‌نام خود نیست.

مدیران وزارت ICT بارها از عطش 40 میلیونی بازار تلفن همراه کشور گفته‌اند. آمار و ارقام ثبت‌نام سیم‌کارت‌های شرکت ارتباطات سیار از عدم استقبال مردم از دور تازه ثبت‌نام‌های این شرکت حکایت دارد، باتوجه به اینکه قطعا 15 میلیون مشترک MCI، نزدیک به یک میلیون مشترک ایرانسل و کمتر از نیم میلیون مشترک تالیا عطش 40 میلیونی بازار سیم کارت ایران را فروکش نکرده‌اند، باید به دنبال دلیل یا دلایل این بداقبالی شرکت ارتباطات سیار بود كه در زیر به برخی علل احتمالی اشاره می‌شود:

-          اطلاع رسانی ضعیف پیش از آغاز ثبت‌نام: شرکت ارتباطات سیار پیش از آغاز ثبت‌نام خود اطلاع‌رسانی موثر و قابل توجهی در این خصوص انجام نداد به طوری که نشست مطبوعاتی مدیران این شرکت برای اعلام آغاز ثبت‌نام و پاسخگویی به پرسش‌های نمایندگان افکار عمومی دو روز بعد از آغاز ثبت نام و در تاریخ 14 بهمن ماه برگزار شد. همچنین باتوجه به کاهش بهای ثبت‌نام سیم کارت دائمی، ثبت‌نام دو قسطه بهای سیم‌کارت، ثبت‌نام سیم‌کارت اعتباری، نحوه تحویل سیم‌کارت، آمادگی برخی از استان‌ها برای واگذاری بلادرنگ، مقایسه تعرفه اپراتورها و عدم اطلاع افکار عمومی از گستره پوشش، خدمات و تعرفه‌های سیم‌کارت اعتباری دولتی میبایستی اطلاع‌رسانی دقیق، گسترده و موثری توسط MCI انجام می‌شد و تا پایان مهلت ثبت نام ادامه می‌بافت.

- عدم شناسایی صحیح بازار هدف در تبلیغات و بازاریابی: شرکت ارتباطات سیار امسال دست به تبلیغات پرخرجی در روزنامه‌ها، سایت‌های اینترنتی و صدا و سیما زد اما در تهیه، تدوین و پخش این تبلیغات و آگهی‌ها به نظر می‌رسید که بازار هدف به درستی نشانه‌گیری نشده است! مثلا باتوجه به اینکه در همه جای دنیا و ایران مشتری اصلی سیم‌کارت اعتباری جوان‌ها هستند، به جز آگهی‌های منتشر شده در محیط اینترنت تبلیغ و اطلاع رسانی دیگری در این بازار هدف از سوی MCI به چشم نخورد.

-          اطلاع رسانی ضعیف در خصوص ثبت‌نام اینترنتی: خدمات و اطلاع‌رسانی الکترونیک در شرکت ارتباطات سیار تا به حال چندان مورد توجه قرار نگرفته بود تا آنکه امسال و برای نخستین بار این شرکت امکان ثبت‌نام اینترنتی سیم‌کارت‌های خود را برای متقاضیان فراهم ساخت اما به علت اطلاع‌رسانی غلط و همچنین رابط کاربری نه چندان خوش‌دست این سرویس استقبال چندانی از این سرویس نشد بطوری‌که حتی با وجود ادامه روند ثبت نام MCI از طریق پورتال اینترنتی‌اش تا 15 اسفند ماه تقریبا هیچ‌گونه اطلاع‌رسانی ای در این خصوص انجام نشده است.

-          بازار سنجی و پیش‌بینی غلط: درحالی‌كه طبق پیش‌‏بینی شركت ارتباطات سیار، تعداد ثبت‌‏نام سیم‌‏كارت‌‏های دائمی در 30 مركز استان حداقل بین 1/3 تا 1/4 میلیون اعلام شده بود، آمار ثبت‌‏نام سیم‌‏كارت‌‏های دائمی شركت ارتباطات سیار در كل كشور (در همه 1016 شهر نه فقط در 30 مركز استان) حتی به 620 هزار عدد هم نرسید. آمار ثبت‌نام در كل 1016 شهر كشور حتی به 20 درصد حداقل پیش‌‏بینی ثبت‌‏نام برای 30 مركز استان هم نرسید.

-          اطلاع‌رسانی ضعیف در حین ثبت‌نام: شرکت ارتباطات سیار در حین ثبت‌نام تقریبا هیچگونه اطلاع‌رسانی موثری انجام نداد و مدیرعامل شرکت پست به عنوان پیمانکار ثبت‌نام، مدیرعامل شرکت مخابرات ایران به عنوان شرکت فرادستی و مادر تخصصی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و حتی خبرنگاران رسانه‌ها جور اطلاع رسانی ضعیف و بی‌برنامه شرکت ارتباطات سیار را کشیدند که البته به علت عدم هماهنگی اثر چندانی نداشت. مثلا: تنها دو روز مانده به پایان ثبت‌نام وزیر ICT از "آغاز واگذاری سیم‌كارت‌های ثبت نامی MCI از اسفندماه" خبر داد و فردای همان روز هم اعلام کرد "سیم‌كارت‌های اعتباری MCI بدون قرعه‌كشی واگذار می‌شوند"، سه روز مانده به پایان ثبت‌نام رئیس هیئت مدیره شرکت مخابرات ایران از " عرضه سیم کارت با کدهای قدیمی به متقاضیان جدید MCI" خبر داد ضمن آنکه همان روز مدیرعامل مخابرات ایران گفته بود "طرح کاهش تعرفه سیم کارت اعتباری MCI و تالیا در حال بررسی است"! دیدید که اطلاع‌رسانی ضعیف، دست و پا شکسته و محدود مدیران وزارت ICT در سه چهار روز پایانی عملیات ثبت نام MCI تاثیری بر روند استقبال متقاضیان نداشت.

استقبال از ثبت‌‏نام آخرین دوره واگذاری سیم‌‏كارت‌‏های دولتی علیرغم گرد و خاک و تبلیغات زیاد به هیچ‌وجه قابل مقایسه با ثبت‌‏نام هشت میلیونی سیم‌كارت در سال گذشته همین شرکت نیست و اطلاع‌رسانی غلط مدیران این شرکت برنامه‌‏های این شركت را برای كسب درآمد بیشتر نقش بر آب كرد.

به راستی باید تاسف خورد كه شركتی بزرگ چون ارتباطات سیار كه از پردرآمدترین بخش‌‏های كشور پس از شركت نفت قرار دارد، چنین بی‌‏برنامه حركت می‌‏كند و با وجود صرف هزینه‌‏های فراوان در پایان ناكام می‌‏ماند.

حالا دیگر شرکت ارتباطات سیار راه سختی برای حفظ 15 میلیون مشترک فعلی، دو میلیون و 400 هزار متقاضی فیش به دست و رسیدن به رقم 20 میلیون مشترک در پیش خواهد داشت. ضمن آنکه باید زودتر به سراغ عرضه سرویس‌های ارزش افزوده و مدرنی چون GPRS، MMS و E-care برود تا خدمات پر زرق و برق ایرانسل باعث ایجاد موج مهاجرت در میان مشترکین  شبکه تلفن همراه دولتی کشور نشود.