به جرات می توان سال 1385 را "سال انقلاب در خدمات تلفن همراه ایران" دانست: در این سال  تعداد مشترکان تلفن همراه به رقمی نزدیک به 17 میلیون نفر رسید و  بعد از مدتها جنجال، شبکه اپراتور دوم تلفن همراه با نام تجاری "ایرانسل" راه اندازی شد و مردم بالاخره قادر به تهیه      سیم کارت های ارزان شبکه ای فراگیر و مدرن شدند. در این سال برای اولین بار و توسط ایرانسل    سیم کارت ها به صورت بروز و بدون قرعه کشی عرضه شد و حتی امکان انتخاب شماره هم برای نخستین بار برای شهروندان ایرانی ممکن شد. ایرانیان بعد از سال ها انتظار در روزهای پایانی 85 توانستند با استفاده از خدمات رایگان GPRS ایرانسل طعم اینترنت موبایل را بچشند و چشمشان به جمال سرویس پیام های چند رسانه ای (MMS) روشن شد. اپراتور اول تلفن همراه هم در این سال فعالیت چشمگیری داشت و توانست با 11 ماه واگذاری مدام تعداد مشترکانش را به حدود 15 میلیون نفر برساند. همچنین در این سال طلسم عدم ارائه سیم کارت اعتباری توسط اپراتور اول شکسته شد.

در این گزارش با بررسی آخرین وضعیت شبکه های تلفن همراه اپراتور اول (MCI)، اپراتور دوم (ایرانسل)، سیم کارت اعتباری (تالیا)، اپراتور اعتباری اصفهان (اسپادان) و شبکه تلفن همراه کیش (TKC)، به آنچه در سال 85 بر موبایل ایرانی گذشت می پردازیم:

شبکه تلفن همراه دولتی (MCI)

شرکت ارتباطات سیار با نام‌های مختلفی شناخته می‌شود: شبکه تلفن همراه دولتی، اپراتور اول، ارتباطات سیار، موبایل دولتی، MCI، TCI و حتی 091! شاید به علت همین کسرت اسم باشد که مدیران این شرکت تصمیم به برگزاری مسابقه برای انتخاب "یک" نام تجاری برای مجموعه خویش گرفتند. در گیر و دار تعیین برند شرکت ارتباطات سیار مدیران MCI و شرکت مخابرات ایران به بزرگترین ریسک تجاری خود دست زدند: دور تازه ثبت‌نام سیم‌کارت دولتی!

این تصمیم به بهانه تناقض با اصل 44، حمایت از بخش خصوصی و جلوگیری از بزرگ شدن دولت با واکنش‌های شدیدی از سوی برخی نمایندگان مجلس، کارشناسان اقتصادی، فعالان حوزه مخابرات و حتی برخی مدیران سابق مخابرات مواجه شد اما مدیران مخابرات دولتی تصمیم خود را با شعار مقتدرانه "ثبت‌نام می‌کنیم" عملی ساختند: دور تازه ثبت‌نام سیم‌کارت‌های دولتی با امکان ثبت‌نام سیم‌کارت‌های دائمی و همچنین سیم‌کارت‌های اعتباری اپراتور اول تلفن همراه، از روز 12 بهمن ماه (پنجشنبه) در 3500 واحد پستی در هزار و 116 نقطه آغاز شد.

از آغاز تا 85

12 سال پیش بود که برای اولین بار در خیابانهای تهران مردمانی را دیدیم که گوشی های زمخت و بزرگ نوکیا 1611 ، نوکیا 2110 را با فخر فروشی از دست و کمرشان آویزان کرده بودند یا با زاویه خاصی آن را به گوش خود چسبانده و مشغول فریاد کشیدن بودند!

شبکه تلفن همراه دولتی کشور به وسیله شرکت مخابرات ایران در مردادماه سال 1373 و با نصب و راه اندازی 176 سلول فرستند و گیرنده (در قالب 24 ایستگاه BTS) برای تنها 9 هزار و 200 شهروند تهرانی و مبتنی بر فناوری نسل دوم شبکه های سلولی (GSM) (در باند فرکانس 900مگاهرتز) درست با 10 سال تاخیر نسبت به کشورهای دیگر درتهران راه اندازی شد.

در آن زمان مدیران و مشاوران سید محمد غرضی - وزیر اصفهانی وقت پست و تلگراف و تلفن دولت علی اکبر هاشمی رفسنجانی- فکر نمی کردند قیمت یک سیم کارت 500هزارتومانی که با یک گوشی 180 تا 240 هزارتومانی اجباری به متقاضیان تحویل می دهند در بازار آزاد به 2میلیون و چهارصدهزار تومان برسد! این قیمت نجومی نشان دهنده بازار پرعطش و نوپایی بود که حالا ما دیگر آن را به نام "بازار موبایل" میشناسیم، بازاری که مثل باقی بازارهای سنتی ایران برای خود "آداب و رسوم" و "فرهنگ" و حتی "مافیا" و "جنجال های گاه و بیگاه" دارد.

مزیت های نسبی

صرف نظر از مزیت‌های نسبی نظیر پیش کسوتی، تعداد مشترکین و حتی پشتوانه دولتی MCI این دوره از ثبت‌نام سیم‌کارت‌های شرکت ارتباطات سیار نسبت به دوره‌های گذشته که همواره با استقبال میلیونی مواجه می‌شد، دارای مزیت‌های نسبی خاصی بود که در اینجا به برخی از آنها اشاره می‌شود:

پوشش شبکه سراسری: شبکه تلفن همراه دولتی کشور (MCI) در میان اپراتورهای تلفن همراهی چون ایرانسل، تالیا، اسپادان و KTC گسترده‌ترین شبکه پوشش و سرویس دهی را دارا است. سیم‌کارت‌های دولتی در همه 1016 شهر کشور، بیش از 30 هزار کیلومتر از جاده‌های اصلی و فرعی کشور و هفتاد و چند کشور خارجی قابل استفاده هستند. این درحالی است که بزرگترین رقیب این اپراتور یعنی ایرانسل وعده 300 شهر تا پایان تابستان آینده را به مشترکین خود داده است.

کاهش قیمت و ثبت‌نام قسطی: شرکت ارتباطات سیار سال گذشته امکان ثبت‌نام اقساطی سیم‌کارت‌هایش را تنها برای فرهنگیان و پرستاران ممکن ساخته بود اما امسال همزمان با کاهش بهای سیم‌کارت‌های دائمی‌اش به 288 هزار تومان امکان ثبت‌نام اقساطی این گونه سیم‌کارت‌ها را برای تمامی شهروندان ممکن ساخته بود. به این صورت که شهروندان در هنگام ثبت‌نام تنها 150هزار تومان می‌پرداختند و باقی مانده بهای سیم کارت، یعنی 133 هزار تومان در هنگام تحویل پرداخت می‌شد.

ثبت‌نام سیم‌کارت اعتباری: شرکت ارتباطات سیار از معدود اپراتورهایی بود که سیم‌کارت اعتباری عرضه نمی‌کرد. این طلسم بالاخره در این دوره از ثبت‌نام شکسته شد و سیم‌کارت‌های اعتباری دولتی با بهای تمام شده 34 هزار تومان ثبت‌نام شدند. بهای این سیم‌کارت‌ها شامل 20 هزارتومان بهای سیم کارت، 10 هزار تومان شارژ اولیه و چهار هزار تومان مالیات بود که البته در هنگام ثبت‌نام تنها هزار تومان از متقاضیان دریافت می‌شد و 33 هزار تومان باقی مانده در هنگام تحویل سیم‌کارت از متقاضی اخذ می‌شود. باتوجه به پوشش شبکه MCI در همه 1016 شهر کشور و جاده‌های اصلی و فرعی، سیم‌کارت های اعتباری این شرکت دارای گسترده‌ترین شبکه پوشش در میان سیم‌کارت‌های اعتباری شبکه‌های رقیب یعنی ایرانسل و تالیا هستند.

تحویل سیم کارت در محل: شرکت ارتباطات سیار در این دوره امکان تحویل سیم‌کارت در محل مورد نظر متقاضی به هنگام فرارسیدن نوبت واگذاری‌اش را فراهم ساخته بود. با این سرویس دیگر نیازی به مراجعه مجدد متقاضی به ایستگاه محل ثبت‌نام خود نیست.

خدمات ارزش افزوده:

سرویس ارسال و دریافت پیام های کوتاه (SMS) از زمستان سال 81 به صورت محدود به متقاضیان عرضه شد تا آنکه در نوروز 84 و با افزایش تعداد و ظرفیت مراکز SMS Center   امکان استفاده از این سرویس برای کلیه مشترکین فراهم شد. در حال حاضر شش مرکز کوته پیام (SMS Center) شرکت ارتباطات سیار در شهرهای تهران (2مرکز)، مشهد، ارومیه، شهرکرد و شیراز با مجموع ظرفیتی حدود 13 میلیون مشترک راه اندازی و زیر بار هستند. شماره این مراکز عبارت اند از : +9891100500، 501، 502، 503، 504، 505 و 510

همچنین طی مناقصه ای که نتایجش در تابستان سال گذشته اعلام شد سه شرکت رهیاب، مرکز گسترش فناوری اطلاعات (مگفا) متعلق به سازمان گسترش و نوسازی صنایع وزارت صنایع و آتیه داده پرداز با تعهد ارسال ماهانه حداقل 5میلیون SMS بعنوان عرضه کننده خدمات ارزش افزوده مبتنی بر SMS با استفاده از لینک SMPP به مرکز SMS شرکت ارتباطات سیار معرفی شدند که تا به امروز جز ارسال پیام های تبلیغاتی کار چندانی نکرده اند.

بر عکس SMS از سرویس صندوق پست صوتی (VMS) استقبال چندانی از سوی مشترکین بعمل نیامده است.

شرکت ارتباطات سیار با نصب و راه اندازی شبکه هوشمند (IN) خود آمادگی عرضه سرویس های ارزش افزوده و پیشتازی نظیر شبکه مجازی خصوصی (VPN)، تماس دوستان و مکالمه اعتباری را دارد که بنظر میرسد بنا دارد آنها را در سال آینده به متقاضیان عرضه کند. همچنین این شرکت در حال انجام مقدمات لازم برای آپگرید شبکه خود به نسل 2 و 75 صدم شبکه GSM برای عرضه خدمات پیشتازی از جمله GPRS، اینترنت همراه و MMS است.

ثبت نام میکنیم

12 تا 30 بهمن 85 شرکت ارتباطات سیار در میان موجی از مخالفت ها و با شعار "ثبت نام میکنیم" که درواقع کنایه ای مقتدرانه به مخالفان ثبت نام بود، اقدام به برگزاری دور آخر ثبت نام سیم کارت های خود پیش از ورود به بورس کرد. در این دوره از ثبت نام ها برای نخستین بار این شرکت اقدام به ثبت نام سیم کارت های اعتباری با تعرفه ای مشابه تالیا و با پوشش سراسری نمود.

اما این دوره از ثبت نام سیم کارت های دولتی نیز با شگفتی همراه شد و این بار علی رغم کاهش بهای ثبت نام سیم کارت دائمی شرکت ارتباطات سیار به 150 هزار تومان و ثبت نام سیم کارت اعتباری این شرکت تنها با پرداخت 1000 تومان استقبال چندانی  از ثبت نام نشد و تنها 2 میلیون و 400هزار سیم کارت پیش فروش شد که بخش اعظمی از آن را متقاضیان سیم کارت اعتباری تشکیل میداد.

پیش شماره سیم کارت های شرکت ارتباطات سیار 091x است که x رقم اول کد تلفن ثابت همان منطقه است.

ایرانسل:

پاییز 85 طلسم اپراتور دوم تلفن همراه کشور شکسته شد، با توزیع سیم کارت های دائمی ایرانسل در سه شهر تهران، تبریز و مشهد مقدس چشم شهروندان به جمال سیم کارت های 150 هزار تومانی روشن شد!

شرکت گسترش الکترونیک ایران  و ام تی ان اینترنشنال آفریقای جنوبی (MTN International (Mauritius) Limited)، دو سهامدار ایرانسل هستند. شرکت گسترش الکترونیک ایران در حال حاضر دو سهامدار عمده دارد که شامل شرکت صنایع الکترونیک ایران (صا ایران) و بنیاد مستضعفان است.

زمستان 85 توزیع سیم کارت های ارزان پیش پرداخته ایرانسل با بهای 29 هزار تومان به همراه 5 هزار تومان شارژ اولیه آغاز شد. این سیم کارت ها برخلاف سیم کارت های اعتباری تالیا از همان ابتدا بدون محدودیت زمانی معمول سیم کارت های اعتباری توزیع شدند.

گستردگی پوشش:

در زمان نگارش این گزارش شبكه تلفن همراه ایرانسل در شهرهای تهران، مشهد، تبریز، كرج، ساری، ارومیه، مراغه، شیراز، قم، اردبیل، كرمانشاه، خرم آباد، مشكین شهر، گرمی، سراب و همدان قابل استفاده هستند و بنابر اعلام ایرانسل بناست تا پایان 85 تعداد این شهر ها به حدود 70 شهر و در تابستان 86 به حدود 300 شهر برسد.

خدمات ارزش افزوده:

ایرانسل برای نخستین بار در کشور امکان استفاده از اینترنت همراه و سرویس پیام های چند رسانه ای (GPRS) را برای مشترکان خود فراهم ساخته است. این سرویس از اول اسفندماه در اختیار مشترکین کلیه سیم کارت های ایرانسل قرار گرفته و تا 15 فروردین سال آینده رایگان خواهد بود. بی شک عرضه خدمات مبتنی بر شبکه GPRS در ایران آغاز جهشی در بازار پرعطش خدمات ارزش افزوده موبایل خواهد بود.

طبق قرارداد اپراتور دوم، شبکه تلفن همراه ایرانسل باید مبتنی بر نسل 2 و هفتاد و پنج صدم شبکه های GSM موسوم به EDGE باشد که در سال 85 همه چیز در حد نسل 2.5 و GPRS باقی مانده است.

تعرفه های استفاده از خدمات مبتنی بر GPRS ایرانسل در سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در حال بررسی است و بنظر میرسد تعرفه های نهایی این خدمات در فروردین آینده ابلاغ شود، البته استفاده از این خدمات تا 15 فروردین آینده برای کلیه مشترکین سیم کارت های پس و پیش پرداخته ایرانسل رایگان است.

از دیگر خدمات ارزش افزوده ایرانسل میتوان به سرویس پیام کوتاه، انتقال تماس، کنفرانس تلفنی، سرویس نمایش شماره تماس گیرنده (CLIP)، سرویس مسدود نمودن تماس، سرویس استعلام موجود، خدمات مشترکین ایرانسل، صورت ریز مکالمات، E-care، جستجو در فهرست مشترکین، ثبت نام آنلاین و امکان انتخاب شماره دلخواه اشاره کرد.

 ایرانسل البته هنوز یک گام بزرگ تا انجام تعهدات اش دارد، آنهم ارتقا نسل شبکه به 2.75 است که طبق قرارداد اپراتور دوم باید سرویس EDGE به کاربران خود عرضه کند، پیش بینی می شود خدمات مبتنی بر EDGE این شبکه در سال 86 راه اندازی شود.

پیش شماره سیم کارت های دائمی و اعتباری ایرانسل 0935 و 0936 است.

سیم کارت اعتباری تالیا:

شرکت تعاونی مجتمع صنعتی رفسنجان در فروردین ماه سال 82 بعنوان برنده مناقصه انتخاب پیمانکار شبکه سراسر تلفن همراه اعتباری کشور معرفی شد. قرارداد رسمی این پروژه بعد از جنجالها و ابهامات مختلف در تاریخ 28 بهمن ماه همان سال میان مجتمع صنعتی رفسنجان و شرکت مخابرات ایران (TCI) امضا شد و پیمانکار متعهد شد تا دوسال بعد یعنی 28 بهمن 1384 دو میلیون سیم کارت پیش پرداخته تلفن همراه در 28 مرکز استان کشور توزیع کند. بیش از یکسال از پایان زمان مورد تعهد تالیا میگذرد و این شبکه  کمتر از یک میلیون سیم کارت توزیع کرده و بنا بر اعلام روابط عمومی آن، 20  شهر کشور را پوشش می دهد، البته ذکر این نکته ضروری است که شرکت مخابرات ایران مجوز عرضه رسمی سیم کارت در این تعداد شهر را صادر نکرده است.

کیفیت:

به منظور سنجش میزان کیفیت و وضعیت خدمات شبکه تلفن همراه اعتباری تالیا در دوره های زمانی مختلف کیفیت خدمات بر اساس شاخصه های KPI توسط تیم های بازرسی شرکت مخابرات ایران اندازه گیری و با موارد مورد تعهد در سند SLA  و KPI تطابق و در صورت ضعف موارد برای رفع به پیمانکار اعلام میشود.

 به گفته سید احمد علمایی –مدیر کل دفتر مشارکت های غیر دولتی شرکت مخابرات ایران- در آغاز دور اول واگذاری سیم کارت های تالیا زمانی که تعداد مشترکان به عدد 100هزار رسید کیفیت شبکه به شدت افت نمود و البته گام به گام توانست به سطح قابل قبولی برسد.

طبق اعلام مجری شبکه تالیا این شبکه در تهران برای سرویس دهی به نزدیک به دومیلیون مشترک طراحی شده است.

تالیا در زمستان 85 مجوز افزایش مدت یک طرفه بودن خطوط بدون شارژ ریالی یا زمانی را تا دو برابر از شرکت مخابرات ایران دریافت کرد و به این ترتیب سیم کارت های تالیا تا یک ماه پس از پایان اعتبار ریالی یا زمانی یک طرفه و پس از آن و با گذشت یک ماه دیگر معلق می شوند.

شرکت مخابرات ایران طرحی را در دست بررسی دارد که طبق آن تعرفه های مکالمه سیم کارت های اعتباری تالیا و سیم کارت های اعتباری اپراتور اول کاهش و محدودیت زمانی آنها نیز برچیده میشود.

خدمات ویژه:

سرویس های ویژه انتظار مکالمه (Call Waiting)، نمایشگر (Caller Line Identification)، انتقال مکالمه دریافتی به شخص دیگر(Call Diverting)، پیغام صوتی (VMS) و پیغام کوتاه(SMS) فهرست خدمات ویژه ارائه شده به مشترکان تالیا را تشکیل میدهد.

خدمات مبتنی بر USSD برای مشاهده مانده اعتبار ریالی و زمانی هم به مشترکان تالیا ارائه میشود.

از طرفی دیگر بر اساس تعهد مجری، تالیا تا واگذاری 2میلیون سیم کارت مورد تعهد خود باید امکان استفاده از خدمات مبتنی بر شبکه GPRS را برای دست کم 5درصد مشترکینش مهیا سازد.

پیش شماره سیم کارت های اعتباری تالیا 0932 است.

 ادامه در صفحه دوم