نوشته: آرش كریمبیگی
منبع: ویژه نامه پایان سال روزنامه اعتماد ملی و www.ICTna.ir
در پایان سال 85 نگارنده طی یادداشتی، آن سال را "سال انقلاب در خدمات تلفن همراه ایران" نامیده بود، چرا كه در آن سال تعداد مشتركان تلفن همراه به رقمی نزدیك به 17 میلیون نفر رسید و بعد از مدتها جنجال، شبكه اپراتور دوم تلفن همراه با نام تجاری "ایرانسل" راهاندازی شده بود و مردم بالاخره قادر به تهیه سیمكارتهای ارزان شبكهای فراگیر و مدرن شده بودند.
در این سال برای نخستین بار و توسط ایرانسل سیمكارتها به صورت بهروز و بدون قرعهكشی عرضه شد و حتی امكان انتخاب شماره هم برای نخستین بار برای شهروندان ایرانی ممكن شد. ایرانیان بعد از سالها انتظار در روزهای پایانی 85 توانستند با استفاده از خدمات رایگان GPRS ایرانسل، طعم اینترنت موبایل را بچشند و چشمشان به جمال سرویس پیامهای چند رسانهای (MMS) روشن شود.
اپراتور اول تلفن همراه هم در آن سال فعالیت چشمگیری داشت و توانست با 11 ماه واگذاری مداوم، تعداد مشتركانش را به حدود 15 میلیون نفر برساند. همچنین در آن سال طلسم ارائه سیمكارت اعتباری توسط اپراتور اول شكسته شد.
حال باید گفت كه سال 86 را بدون شك میتوان "سال بلوغ اپراتورهای تلفن همراه كشور" نامید، بلوغی كه ناشی از آغاز رقابت بین اپراتورهاست، رقابتی كه در واقع برنده آن "مشتركین" خواهند بود.
شركت ارتباطات سیار؛ بازاریابی و عرضه سرویسهای جدید
مهمترین موردی كه با مرور عملكرد شركت ارتباطات سیار در سال 86 به نظر میرسد، انتخاب نشان و نام تجاری برای نخستین بار و در عین حال بینامترین اپراتور تلفن همراه كشور است، پس از 13 سال بینام و نشانی نخستین و بزرگترین اپراتور تلفن همراه كشور، مدیران تازهنفس و تازهوارد این اپراتور به فكر انتخاب نشان و نام تجاری (برند) برای دومین شركت بزرگ تجاری دولت افتادند و در نهایت نام تجاری "همراه اول" و شعار "هیچكس تنها نیست" را برگزیدند.
گذشته از انتقاداتی در خصوص طرح نشان تجاری این شركت در خصوص تشابه به نشان تجاری دو اپراتور تلفن همراه خارجی و همینطور استفاده از سه عنصر منفی در شعار تجاری این شركت، باید این حركت را كه در حقیقت آغاز تلاش برای بازاریابی توسط مدیران این اپراتور میباشد را به فال نیك گرفت.
از سوی دیگر اپراتور اول با عرضه سیمكارت اعتباری، اعلام چندین باره وعده عرضه سرویس GPRS و MMS كه البته بارها و بارها به تاخیر افتاده و همچنین اعلام تلاش برای كاهش تعرفه برخی از خدمات، نشان داد كه به خوبی خطر رشد رقیبی همچون اپراتور دوم و ظهور اپراتور سوم و بهتبع آن خطر كاهش سهم بازار و همچنین خطر مهاجرت مشتركین خود به دیگر اپراتورها را احساس كرده و از این طریق تلاش دارد سهم بازار خود را كه سالها قدر آن را بهخاطر بیرقیبی ندانسته بود حفظ نماید.
حالا اپراتور اول با عرضه برخی خدمات الكترونیكی نظیر صورتحساب آنلاین، پرداخت آنلاین قبوض، ثبتنام آنلاین، فروش آنلاین كارت شارژ سیمكارت اعتباری، وعده عملینشده تحویل حداكثر 45 روزه سیمكارت اعتباری، واگذاری به روز سیمكارت دائمی، وعده بهبود كیفیت مكالمه خصوصا در كلانشهرها و بزرگراهها، كاهش بهای ثبتنام سیمكارت و وعده بارها به تاخیر افتاده ارائه خدمات مبتنی بر GPRS مشتریان خود را حفظ كند.
همراه اول در جذب مشترك جدید در سال 86 موفق بوده به طوری كه توانست تعداد مشتركان خود را از 15 میلیون نفر در پایان سال 85 به 22 میلیون نفر در سال 86 برساند.
ایرانسل؛ توسعه پرشتاب و عرضه مسلسلوار خدمات
سالی كه گذشت برای ایرانسل، سال یك جهش بزرگ بود؛ تعداد مشتركان ایرانسل از حدود یك میلیون نفر به چیزی در حدود 7 میلیون نفر رسید. توسعه پرشتاب ایرانسل شدت گرفت، به طوری كه تعداد شهرهای تحت پوشش این اپراتور نوظهور از 47 شهر در ابتدای سال به حدود 300 شهر رسید. همچنین سرویس رومینگ بینالمللی ایرانسل بناگاه با 177 اپراتور در 97 كشور جهان فعال شد.
با وجود آنكه سرویس تبادل پیامهای چندرسانهای یا همان MMS، كه برای نخستین بار توسط ایرانسل و از ابتدای سال 86 عرضه شده بود، به درخواست سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی برای تدوین آییننامه مربوطه متوقف شد، ایرانسل توانست با مانور روی دیگر خدمات پیشتاز خود مانند اینترنت همراه (GPRS) و همچنین طرحهای تعرفه تشویقی طلایی، آبی و قرمز كه باعث كاهش هزینههای مكالمه، SMS و GPRS مشتركین میشوند، سهم بازار قابل توجهی را از آن خود سازد.
البته مطمئنا توقف ارائه سرویس تبادل پیامهای چندرسانهای (MMS)، یكی از مهمترین دغدغههای ایرانسل است، این سرویس كه در اواخر بهار امسال و مدتی پس از ارائه، به دستور سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی بنا بود حداكثر سه ماه تا تدوین آییننامه مربوطه قطع شود، هنوز و تا زمان نگارش این گزارش دست كم حدود 9 ماه است كه توقیف موقت را تجربه میكند.
در این میان، هم مشتركین ایرانسل كه از استفاده از چنین سرویس نوینی محروم شدهاند متضرر میشوند و هم خود ایرانسل كه از درآمد ناشی این خدمت محروم شدهاند، زیان قابل توجهی را متحمل میشوند.
با این وجود، ایرانسل با عرضه مسلسلوار طرحهای وسوسهكننده و همچنین كاهش قابل ملاحظه تعرفه خدمات و بهای سیمكارتهای خود، عرضه امتیازهای تشویقی متنوع نظیر اینترنت رایگان، دقایق رایگان مكالمه، مكالمه رایگان در مكالمات بیش از 3 دقیقه، سیمكارت هدیه، طرحهای تعرفه تشویقی رنگی كه باعث كاهش قابل ملاحظه هزینههای مشترك میشود، دیگر تقریبا به راهبر بازار تلفن همراه ایران تبدیل شده است، به طوری كه دیگر اپراتورهای موجود هم به تبعیت از ایرانسل اقدام به عرضه گاه نامحسوس امتیازهای تشویقی و همچنین تلاش برای عرضه خدمات نوین و كاهش تعرفهها نمودهاند.
تالیا؛ تلاش برای ماندن!
شركت تعاونی مجتمع صنعتی رفسنجان در فروردینماه سال 82 بهعنوان برنده مناقصه انتخاب پیمانكار شبكه سراسری تلفن همراه اعتباری كشور معرفی شد. قرارداد رسمی این پروژه در 28 بهمنماه همان سال میان مجتمع صنعتی رفسنجان و شركت مخابرات ایران (TCI) امضا شد و پیمانكار متعهد شد تا دو سال بعد، یعنی 28 بهمن 1384 دومیلیون سیمكارت پیشپرداخته در 28 مركز استان كشور توزیع نماید.
در سال 86 تالیا تلاش كرد با فعالیتهایی نظیر بازاریابی در ایستگاههای مترو و دانشگاه تهران و همچنین عرضه برخی خدمات ارزش افزوده، پایه سهم بازار اندك خود را در مقابل سیمكارتهای اعتباری همراه اول و ایرانسل حفظ نماید.