از خلق تا تجاری سازی ربات های ایرانی

سیزدهمین دوره مسابقات بین المللی ربوکاپ آزاد ایران ۲۰۱۸ با حضور تیم‌های داخلی و خارجی از روز گذشته در نمایشگاه بین المللی تهران آغاز به کار کرد و تا هجدهم فروردین ماه ادامه دارد.
در این دوره از مسابقات ۷۷۹ تیم داخلی و خارجی پیش ثبت نام کرده اند که از این تعداد ۳۸ تیم خارجی و ۴۷۸ تیم ایرانی پذیرفته شدند. تیم های رباتیکی از کشورهای ترکیه، آلمان، چین، هند، هلند، آمریکا، فرانسه، انگلیس، پرو، ایران، سنگاپور و کره در این دوره از مسابقات حضور دارند.
 
این دوره از مسابقات در لیگ های دانش آموزی، دانشجویی و کاربردی برگزار می شود؛ لیگ دانش آموزی فوتبال ۱ به ۱، لیگ دانش آموزی فوتبال ۲ به ۲ و پیشرفته، لیگ دانش آموزی امداد مقدماتی و لیگ دانش آموزی فضای مشترک در این دوره از مسابقات برگزار می شود.
 
لیگ ربات های انسان نما، لیگ ربات های فوتبالیست سایز کوچک، لیگ ربات‌های فوتبالیست سایز متوسط، لیگ ربات صنعتی، لیگ ربات استاندارد پلتفورم، لیگ ربات پرنده، لیگ ربات خانگی، لیگ ربات مین یاب، لیگ ربات های امدادگر واقعی از جمله لیگ های در نظر گرفته شده در بخش دانشجویی هستند.
 
ربات های خلاقیت دانش آموزی، ربات های آتش نشان با محوریت ساختمان پلاسکو، ربات های امداد و نجات با محوریت کشتی سانچی، ربات های جنگجو، ربات های تعقیب مسیر جزء لیگ های بخش کاربردی هستند.
 
دستاوردهای نمایشگاه ربوکاپ
 
نمایشگاهی که البته در آن دستاوردهای مختلف دیگری از جمله خودرو خورشیدی«هاوین 2» دانشگاه آزاد اسلامی قزوین که در تابستان 1393 در پایان مسابقات جهانی خودروهای خورشیدی در آمریکا، به عنوان بهترین تیم خارجی مسابقات انتخاب شد، به نمایش گذاشته شده است؛ این خودرو دارای 220 کیلوگرم وزن، 4.5 متر (15 فوت) طول، 1.8 متر عرض و 1.1 متر ارتفاع است و به یک اتاقک راننده شبیه به کابین خلبان مجهز می باشد. باتری‌های لیتیومی 1160 ولتی این خودرو با کمک پنل‌های سلول‌های خورشیدی به مساحت 6 متر مربع می‌تواند خودرو را به مدت 4 ساعت با سرعت 90 تا 150 کیلومتر بر ساعت به حرکت درآورد.
 
در بخش دیگری از سالن برگزاری سیزدهمین دوره مسابقات بین المللی ربوکاپ آزاد ایران 2018 خودرو برقی« کوادرو» به نمایش عموم گذاشته شده است که گفته می شود تنها قطعه وارداتی این خودرو باتری مخصوص آن است و هم اکنون مراحل اخذ استانداردهای آن برای تولید انبوه با حمایت های دانشگاه آزاد اسلامی و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری نهایی شده است.
 
اما یکی از دستاوردهای جالب به نمایش گذاشته شده در محل برگزاری سیزدهمین مسابقات بین المللی ربوکاپ ایران «ربات آتش نشان» است که از سوی یکی از محققان مرکز تحقیقات مکاترونیک دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین طراحی و ساخته شده است؛ رباتی که به گفته رییس دانشگاه آزاد قزوین به راحتی می تواند وارد آتش شده و از تکرار حوادثی همچون حادثه غم بار پلاسکو که مرگ تعدادی از غیورمردان آتش نشان و زیان های بسیاری به دنبال داشت، جلوگیری کند.
 
این ربات در واقع با هدف از بین بردن محدودیت ورود آتش نشانان به میان آتش و دمای بسیار بالا که حتی پیشرفته ترین لباس‌های آتش نشانی نیز از توان تحمل در برابر آن برخوردار نیستند، ساخته شده است. این ربات از قابلیت مقاومت در برابر دمای 1000 درجه برخوردار است.
 
کنترل کامل از راه دور وای فای، وب سرور، رادیو کنترل، گذر از سطوح ناهموار و پله ها، گزارش موقعیت به اپراتور، حضور در معرض شعله مستقیم، بدنه دو جداره خنک کاری شونده توسط آب بای پس، ایزوله بودن کامل باکس داخلی در مقابل آب و حرارت، کاور نسوز محافظ برای نازل و مانیتور آب پاش، پوشش ضد آتش بعنوان سپر حرارتی روی بدنه از مهمترین ویژگی های این ربات آتش نشان است.
 
این ربات از یک بدنه دو جداره تشکیل شده است که آب در درون آن می چرخد و به صورت بای پس بیرون می ریزد که هم بدنه را خنک می کند و هم قابلیت ورود به فضای آتش را ایجاد می کند. این دستگاه یک نازل آب پاش دارد و از قابلیت عبور از سطوح ناهموار و پله ها برخوردار است و در صورت ارتباط با اپراتور می توان آنرا کنترل و به صورت اتوماتیک به نقطه صفر تعریف شده بازگرداند.
 
تمام مواد استفاده شده برای این ربات آتش نشان از فولاد و آلمینیوم و مواد ضد آتش است و دلیل استفاده از فولاد علاوه بر مقاومت در برابر حرارت بالا خاصیت انعطاف پذیری آن است. همچنین کاور نسوز محافظ برای این ربات طراحی شده است که از جنس پارچه های سیلیکون و الیاف کربن و پتوهای سلیکونی است تا هر گاه قرار است ربات درون آتش برود سطح آن توسط این کاور پوشیده شود و از تجهیزاتی که به اجبار دارای سیم و کابل هستند، محافظت شود.
 
گفتنی است، با ساخت این ربات آتش نشان و استفاده از آن در مکان های آلوده، سمی، قابل اشتعال و پرحادثه، تلفات انسانی کاهش می یابد.
 
برگزاری مسابقات آسیا و اقیانوسیه ربوکاپ
 
مرتضی موسی خانی، رییس کمیته ملی روبوکاپ آزاد ایران در افتتاحیه این مسابقات در نمایشگاه بین المللی گفت: روبوکاپ با هدف تاسیس ربات های پایه متحرک در سال ۱۹۹۶ توسط دولت ژاپن برگزار شد که از یک سال بعد این مسابقات به شکل بین المللی دایر شدند. ماموریت ربات های ساخته شده در مسابقات ربوکاپ انجام فعالیت های سخت است که برای انسان ها میسر نیست از اینرو لازم است برای حفظ جان انسان ها از این ربات ها در آینده استفاده شود. با برگزاری اولین دوره این رقابت ها تاکنون توانسته ایم ۱۳ مجوز برای برگزاری مسابقات بین المللی روبوکاپ دریافت کنیم.
 
به گفته وی، ایران امسال میزبان مسابقات آسیا، اقیانوسیه در جزیره کیش است. این رقابت ها با حضور کشورهایی مانند روسیه، استرالیا و کشورهای آسیایی برگزار می شود.
 
وی افزود: همچنین محققان کشورمان توانسته اند بازی های یارانه ای و ربات های کاربردی را در بخش نظامی و صنعتی به تولید برسانند؛ امیدواریم بتوانیم با برنامه ریزی هایی از این طرح ها و جوانان حمایت کنیم تا گام های موثری در راستای کاربردی شدن یافته های محققان برداریم.
 
راه‌اندازی ۲ مرکز تحقیقاتی علوم و فناوری همگرا
 
بیژن رنجبر، معاون پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی نیز در مراسم افتتاحیه این دوره مسابقه بین المللی با تاکید بر تمرکز بر نوآوری و تجاری‌سازی گفت: در صدد هستیم که برنامه‌های این دانشگاه را بر اساس نوآوری، تجاری‌سازی و خلق ثروت پیش ببریم.
 
وی با تاکید بر حمایت و پشتیبانی‌هایی از فعالیت‌های علمی با هدف ایجاد پتانسیل بومی‌سازی افزود: در همین راستا در صدد هستیم بستری برای فعالیت نخبگان در زمینه‌های علمی فراهم سازیم. حوزه‌های رباتیک و هوش مصنوعی، کاربردهای فراوانی در صنایع مختلف خودروسازی، خودروهای هوشمند و پرنده‌های بدون سرنشین و ... دارند؛ از این رو باید به این موضوع نیز توجه ویژه‌ای داشت.
 
رنجبر با اشاره به راه‌اندازی دو مرکز تحقیقاتی علوم و فناوری‌های همگرا گفت: قرار است یکی از این مراکز در دانشگاه آزاد واحد قزوین و دیگری در باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد تاسیس شود.
 
وی با بیان اینکه دانشجویان دانشگاه آزاد واحد قزوین در موضوع رباتیک پیشگام هستند، از اینرو در مرکز تحقیقاتی علوم و فناوری همگرای این دانشگاه، به موضوع رباتیک توجه ویژه‌ای می‌شود، خاطرنشان کرد: در باشگاه پژوهشگران جوان نیز رویکرد سیاستگذاری در مرکز تحقیقاتی علوم و فناوری همگرا مد نظر قرار گرفته است.
 
ربات‌های ایرانی تجاری‌سازی می شوند
 
فرهاد رهبر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در حاشیه افتتاحیه سیزدهمین مسابقات ربوکاپ آزاد ایران ۲۰۱۸ اظهار کرد: در حال حاضر تا حد زیادی موقعیت‌های خوبی در زمینه تجاری‌سازی محصولات رباتیکی داشته‌ایم. ربات‌های آتش‌نشان، ربات حمل کالا، ربات مین‌یاب و ربات کمک‌رسان، همگی در شرف تجاری‌سازی و عقد قرارداد هستند که این آغاز یک حرکت بزرگ است.
 
وی افزود: اگر برترین‌ها بتوانند خودشان را به اثبات برسانند و از علم، تولید ثروت کنند، حمایت می‌کنیم؛ در همین راستا قرار است آیین‌نامه‌ای تدوین شود. رویکرد دانشگاه، پژوهش‌محور است؛ از این رو لازم است افرادی که جذب می‌شوند، گامی در راستای تحقیق و توسعه برداشته باشند و طرح‌های خود را به مرحله تجاری برسانند. همچنین افرادی که می‌خواهند جذب شوند، باید بتوانند مشکل های تحقیق و توسعه در امر تجارت را مرتفع کنند.
 
بررسی مشکلات بازار در حوزه تکنولوژی
 
دکتر سورنا ستاری، معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری نیز در حاشیه بازدید از این دوره مسابقات ربوکاپ با بیان اینکه تیم‌های حاضر در این مسابقات عمدتا با پول شخصی ربات‌های خود را ساخته‌اند، گفت: تزریق فناوری‌های کسب شده در بخش صنعت به کندی صورت می‌گیرد؛ به طوری که کمتر در صنعت می‌بینیم از فناوری‌های داخلی در حوزه رباتیک استفاده می‌شود. باید سیاست‌های ما در استفاده از فناوری در بخش صنعت تغییر کند تا بتوانیم از پتانسیل‌هایمان که همان نیروهای انسانی و جوانان هستند، بهره ببریم و ضروری است که از آنها حمایت کنیم.
 
به گفته وی، ما از لحاظ نیروی انسانی و سطح تکنولوژی وضعیت خوبی داریم اما مشکل ما تجاری‌سازی است که باید در این زمینه فرهنگ‌سازی شود؛ در واقع عدم داشتن چنین فرهنگی منجر به بوجود آمدن مشکل تجاری‌سازی شده است.
 
وی با تاکید بر تغییر دیدگاه در حوزه رباتیک افزود: توسعه رباتیک منجر به ورود نیروهای انسانی و محصولاتشان به بخش‌های صنعتی خواهد شد؛ در این راستا باید به این موضوع توجه ویژه‌ای داشته باشیم.
 
وی با بیان اینکه تا دو ماه آینده دو یونیفرم در حوزه ICT خواهیم داشت، افزود: دو شرکت بزرگی که بر پایه دانش فعالیت می‌کنند، ارزش آنها یک میلیارد دلار است و این شرکت‌ها طی یکی، دو سال اخیر ایجاد شده‌اند. این شرکت‌ها توانسته‌اند بازار خوبی در حوزه تکنولوژی ایجاد کنند.
 
ستاری عنوان کرد: ضروری است که مشکل بازار در حوزه تکنولوژی را مورد بررسی قرار دهیم تا بتوانیم زمینه را برای ورود استارتاپ‌ها به وجود آوریم.
 
گزارش: فرزانه صدقی - سینا پرس

​​