عناوين



 اخبار


برگزیده


امنيت


مقاله


گزارش و گفتگو


ياداشت


اخبار شرکتها


همايشها



فراخوانها و آئين نامه ها


عکس و ویدئو

 
  خدمات



نسخه موبایل



خروجی پیامک



خروجی RSS



عضویت در خبرنامه ها

 

راهنما
تبليغات


 

سفارش آگهی
گزارش و گفتگو
شنبه، 11 اسفندماه 1386

06:26 PM

March 01, 2008


خصوصی‌سازی جلسه‌ای

نوشته: محمد حسین طاهری
منبع: گروه علمی - تحلیلی طیف


پیرامون تأثیرات خصوصی‌سازی اپراتور دولتی بر بازار ارتباطات سیار ایران پس از ابلاغ سیاست‌های كلی اصل 44 قانون اساسی از سوی مقام معظم رهبری مبنی بر خصوصی‌سازی بخشهایی از دولت و به تدریج، تغییر جهت‌گیری دولت از تصدی‌گری امور به نظارت بر امور، كارها و اقدامات مؤثر و مفیدی از سوی نهادهای مسئول صورت گرفته و برخی سازمان‌ها و شركت‌های متعلق به دولت به بورس وارد شده‌اند و به نوعی زمینه‌های مقدماتی خصوصی‌سازی در كشور تا حدی محقق شده است.


اما سؤال و نكته‌ای مهم در این روند قابل طرح است كه آیا شركت‌های مختلف متعلق به دولت را می‌توان به شكل و سیاقی یكسان خصوصی كرد؟! مثلاً آیا شركت مخابرات یك استان و شركت هواپیمایی كشوری را به یك طریق می‌توان در فرایند خصوصی‌سازی قرار داد؟ آیا ملاحظات مربوط به هر یك از این شركت‌ها با یكدیگر یكسان است؟ در این مطلب برآنیم تا با چنین نگاهی، به خصوصی‌سازی شركت ارتباطات سیار بپردازیم و همچنین تأثیرات این فرایند را بر بازار ارتباطات سیار كشور بررسی كنیم.


چند ماهی است كه قرعه فال خصوصی‌سازی به نام شركت مخابرات ایران و شركت‌های زیرمجموعه آن زده‌اند كه بحث‌های متنوع و چالش‌های قابل توجهی در این خصوص در بین كارشناسان و صاحبنظران مطرح كرده است. اما به نظر می‌‌رسد به تفاوت‌ها و ویژگی‌های شركت ارتباطات سیار با سایر شركت‌ها چندان توجه‌ای نمی‌شود.


تناقضات آشكار، گواهی بر لزوم تفاوت فرایند خصوصی‌سازی
با مروری بر اخبار چندماهة اخیر دربارةخصوصی‌سازی شركت مخابرات ایران به چالش‌هایی برمی‌خوریم كه خود آشكار می‌سازد فرایند خصوصی‌سازی شركت‌های مخابراتی و به‌ویژه شركت ارتباطات سیار، نیازمند كاری كارشناسانه توسط تیم‌های مجرب است، اگرچه متأسفانه تاكنون چنین روندی شكل نگرفته و گویا این موضوع صرفاً مانند موضوعی عادی و حتی گاهی با اكتفا به جلسات اداری مورد برای قرار می‌گیرد. همچنین در حال حاضر فقط به بخشی از چالش‌های خصوصی‌سازی اپراتور اول پرداخته می‌شود، مسائلی چون مجوز اپراتور اول، حق مجوز، تبدیل ودایع به سهام و... ؛ در حالیكه معتقدیم كه نكاتی دیگر وجود دارد كه مغفول مانده‌اند. در ادامه به هر دو دسته از این نكات خواهیم پرداخت.



خصوصی‌سازی و مجوز اپراتور اول
این موضوع در حال حاضر به عنوان یكی از موانع اصلی ورود همراه اول به بورس تلقی می‌شود؛ به این ترتیب كه برخی معقتدند تا زمانی كه مجوزی برای مشخص شدن ابعاد و تعهدات فعالیت اپراتور اول تدوین و صادر نشود، امكان ورود آن به بورس وجود ندارد. از سوی دیگر، عده‌ای از دست‌اندركاران بورس بر این عقیده‌اند كه این موضوع نمی‌تواند مانع این فرایند شود!
اگر از این نكته بگذریم كه چگونه یك شركت هرچند دولتی، بدون مشخص بودن تعهدات و حدود و شرایط، فعالیتی اقتصادی با این عظمت را ظرف 14 سال انجام داده است، به این نكته می‌رسیم كه حال كه می‌خواهیم این شركت را به بخش خصوصی واگذار كنیم این امر قابل چشم‌پوشی نیست! از طرفی دولت باید بر فعالیت این اپراتور نظارت كند كه بدون داشتن مجوز، مشخص نیست كه با كدام شرط و تعهد این نظارت را انجام می‌دهد، از طرفی، بخش خصوصی نیز بر چه مبنایی این اپراتور را خواهد خرید؟
آنچه مشخص است اینكه حدودی چون حق مجوز، مدت زمان مجوز، تعهدات مالی اپراتورها به دولت (تسهیم درآمد)، تكنولوژی قابل عرضه به بازار، تعهدات توسعه‌ای و پوشش بازار هدف، باندهای فركانسی در اختیار، پارامترهای حمایتی در مجوز و ... در ادبیات تمامی مجوزها یافت می‌شود و بخش خصوصی فقط زمانی حاضر است كه در مقیاس كلان در این بخش سرمایه‌گذاری كند كه این حدود مشخص شود و بتواند از پارامترهای كسب و كار خود شناخت مناسبی پیدا كند و میزان سوددهی و درآمدزایی فعالیت آینده خود را بداند.


از طرفی، دولت نیز در نظارت و مواجهه با چنین غول اقتصادی كه میلیون‌ها مشترك دارد، بدون حدود و شرایط و مفاد تعهدی، قادر به انجام درست وظایف خود نیست.



خصوصی‌سازی اپراتور اول و تعامل شركت‌های مخابراتی
در این فرایند خصوصی‌سازی قریب‌الوقع، با توازن در بین معادلات و مجهولات روبرو نیستیم! به‌طوریكه علاوه بر مجهولاتی كه پیرامون چهارچوب اپراتور اول وجود دارد، شركت‌ها و مجموعه‌هایی كه پیرامون آن نیز هستند دچار روندهای مجهولی در فرایند خصوصی‌سازی هستند؛ به طوری كه نمی‌توان در این فرایند صرفاً نگاهی یك جانبه به اپراتور اول داشت، بلكه باید به صورت همه جانبه به تمامی بخش‌های مخابرات كه مشمول فرایند خصوصی‌سازی می‌شوند نگریست؛ به عبارت دیگر، باید ابتدا به طور دقیق نحوة تعاملات موجود بین شركت‌های زیرمجموعة شركت مادر تخصصی مخابرات را از قالب دولتی به تعاملات آیندة آنها در قالب بخش خصوصی ترجمه كرد و در این میان، نقش نظارتی دولت را برای حكمیت مناسب بین آنها در نظر گرفت.


البته برای تعامل با شركتی چون شركت زیرساخت كه همچنان دولتی باقی می‌ماند، ‌باید تدابیر ویژه‌ای را در نظر گرفت، در واقع تاكنون تعاملی بین زیرساخت و همراه اول در سطح دولتی جریان داشته است و برخی مسائل از جمله موارد امنیتی بین این دو شركت امری عادی تلقی می‌شده است، همچنین، در این تعاملات دولتی، مواردی چون SLA در نظر گرفته نمی‌شده است؛ اما پس از خصوصی‌سازی همراه اول، باید سطح تعاملات به سطح دیگر اپراتورهای خصوصی برسد و توافق‌نامه‌های خاصی در این زمینه شكل گیرد.


خصوصی‌سازی اپراتور اول و تغییرات ساختاری
مسلماً یكی از مواردی كه در فرایند خصوصی‌سازی در یك شركت رخ می‌دهد تغییر ساختار و پررنگ شدن نقش و رای سهام‌داران آن شركت است؛ به این معنا كه تصمیم‌گیری‌های نهایی براساس نظر سهام‌داران شكل می‌گیرد؛ به همین جهت، در زمینه خصوصی شدن شركت ارتباطات سیار، باید نحوة تعامل سهام‌داران با یكدیگر و به‌خصوص با سهام‌دار عمده كه دولت است، شفاف شود. این تغییرات ساختاری می‌تواند اثرات بیشتر را نیز در پی داشته باشد كه برخی از آنها عبارتند از:


• بهبود ساختار بسیار كند دولتی؛
• شتاب در اجرای تصمیم‌گیری‌ها؛
• استفاده بهینه‌تر از پتانسیل نیروها و امكانات موجود شركت؛
• تدوین چشم‌اندازی مناسب بر اساس پتانسیل واقعی شركت؛
• تصمیم به حضور در عرصة بین‌المللی برای ادامة حیات؛ چرا كه مسلماً مجوز دریافتی دارای یك سقف زمانی است و همچنین، احتمال شكست در بازار داخلی نیز وجود دارد؛
• سرعت در روند توسعة شبكه
• حفظ و بها دادن مناسب به نیروهای متخصص و كارآزموده؛
• حذف نیروهای ناكارآمد.


خصوصی‌سازی اپراتور اول و تأثیرات آن بر بازار موبایل كشور
بررسی‌ها نشان می‌دهد كه حضور یك رقیب دولتی در بازار، همواره برای بازار هدف و بازیگران آن دردسرساز بوده است و همواره اپراتور دولتی با توجه به چتر حمایتی دولت و نفوذ‌هایی كه در بین نهادهای تصمیم‌ساز و نظارتی داشته است، مانع از ایجاد فضای رقابت سالم و منصفانه با دیگر رقبا شده است.
به‌طور كلی، خصوصی‌سازی چنین اپراتورهایی برای بازار و بازیگران بسیار مفید و جالب توجه است؛ چرا كه این امر می‌تواند نویدبخش فضای رقابتی مناسب‌تر برای بازار باشد كه به ارزش و جذابیت بازار هدف برای سرمایه‌گذاران می‌افزاید.


البته اگر خصوصی‌سازی روندی گنگ و غیرشفاف را طی كند، عملاً نمی‌توان به تأثیر مثبت آن امیدوار بود، مثلاً اگر سهام یك اپراتور دولتی بین سهامداران خرد و كلان تقسیم شود، اما هنوز دولت سهامدار اصلی آن تلقی شود، باز این احتمال وجود دارد كه این اپراتور برتری نسبی و غیرمنصفانة خود را در میان سایر رقبا حفظ كند. اما با همة این تفاسیر، می‌توان خصوصی‌سازی یك اپراتور دولتی را فرایندی برای افزایش سرمایه‌گذاری‌های خارجی در بازار تلقی كرد.


همچنین، با توجه به منافع بخش خصوصی و عملكرد مناسب‌تر این بخش نسبت به بخش دولتی، دیگر بازیگران می‌توانند تعامل مناسب‌تری را با اپراتور تازه خصوصی‌شده در ساختار جدید ایجاد كنند و مسائلی چون تعرفة اتصال متقابل، امكان رومینگ، امكان استفاده مشترك از سایت‌ها، رد و بدل كردن تجربیات فنی، همكاری مشترك در بازار داخلی و بازارهای بین‌المللی و ... آسان‌تر شكل می‌گیرد.


از دیگر تأثیراتی كه خصوصی‌سازی اپراتور اول بر بازار ارتباطات سیار ایران خواهد گذاشت، شكوفایی زمینه‌های ارائة سرویس‌های ارزش‌افزوده در بازار خواهد بود. در حال حاضر، شركت ارتباطات سیار به علت ساختار دولتی خود دارای لختی فراوان در توسعه و بهینه‌سازی شبكه خود است. از طرف دیگر، عملاً بخش‌های دولتی چندان در پی استفاده از همة فرصت‌های یك بازار نیستند؛ در صورتی كه بخش خصوصی به سادگی از كنار فرصت‌های جدید سرمایه‌گذاری نخواهد گذاشت؛ به همین سبب می‌توان امید داشت كه مشتركان همراه اول بتواند پس از فرایند خصوصی سازی، در زمانی مناسب از سرویس‌های نو بهره‌مند شوند.


از دیگر تأثیراتی كه خصوصی‌سازی اپراتور اول می‌تواند بر بازار ایران بگذارد، می‌توان به توجه مناسب به تولیدكنندگان و ارائه‌كنندگان خدمات و تجهیزات داخلی اشاره كرده است چرا كه اصولاً ساختار بخش‌های خصوصی به‌گونه‌ای است كه حتی شركت‌های كوچك هم می‌توانند با آنها ارتباط برقرار كنند؛ چرا كه بخش‌های خصوصی بر اساس معیارهای متداول و كاملاً علمی و منطقی روابط خود را شكل می‌دهند و پارامترهایی چون مسائل سیاسی در مناسبات آنها دخیل نیست؛ به همین سبب اگر تولیدكنندگان داخلی بتوانند كالایی را به بازار عرضه‌كنند كه منفعت بیشتری برای اپراتور خصوصی نسبت به كالای مشابه خارجی داشته باشد، عملكرد منطقی بخش خصوصی، به حمایت از تولید داخل منجر خواهد شد.


انتظار می‌رود با خصوصی‌شدن همراه اول، شاهد افزایش كیفیت سرویس‌های آن نیز باشیم؛ چرا كه رقابت سالم در بازار به اپراتور تكلیف می‌كند كه برای حفظ مشتركان خود به نظرات و نیازهای آنها توجه كند. همچنین امید می‌رود كه با توجه به آزادی عمل بیشتر بخش خصوصی در تأمین نیازها و انتظارات كارمندان و ارزش نهادن به افراد برحسب استعدادها و توان آنها، روند خروج متخصصان و نخبه‌های كشور كند شود.
از طرفی دیگر، معمولاً اپراتورهای خصوصی فعالیت‌های جانبی را نیز شكل می‌دهند، به همین سبب می‌توان انتظار داشت فرصت‌های شغلی نخبگان نیز افزایش یابد.


در پایان ...
آنچه برای همگان روشن است این است كه خصوصی‌سازی شركت‌های دولتی می‌تواند زمینه‌ساز خیزش عظیم در وضعیت اقتصادی كشور باشد؛ اما دستیابی به این هدف عالی مستلزم آن است كه خصوصی‌سازی در روند و فرایندی مناسب تحقق یابد؛ چرا كه ممكن است بدون دید كارشناسی دقیق، شركت‌های دولتی ارزشمند با بهایی ناچیز و ساختاری نامناسب به بخش خصوصی واگذار شوند. به همین سبب، ضروری است كه تیم‌های كارشناسی باتجربه‌ در این زمینه شكل گیرد و تمامی نكات امر به دقت و موشكافانه مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد؛ نه اینكه با حضور در یك یا چند جلسه‌ و اجماع چندساعتة مسؤولان مسأله را حل‌شده فرض كنیم! آنچه از روند و تجارب جهانی برمی‌آید این است كه فرایند خصوصی‌سازی فرایندی كوتاه‌مدت و شتابزده‌ نیست؛ بلكه در بسیاری كشورها چندین سال به طول انجامیده است. امید كه با فضل و درایت مسؤولان شاهد شكوفایی اقتصادی كشور در تمامی عرصه‌ها باشیم




لینک ثابت || اضافه شده توسط آرش کریم بیگی|| نسخه قابل چاپ || بازگشت به صفحه اصلی || آرش کریم بیگی

برای عضویت در خبرنامه پیامکی ایستنا اینجا را کلیک کنید. برای عضوریت در خبرنامه روزانه ایمیلی ایستنا؛ نشانی پست الکترونیکی خود را در فرم زیر وارد نمایید. پس از آن به صورت خودکار ایمیلی به نشانی شما ارسال میشود، برای تکمیل عضویت خود و تایید صحت نشانی پست الکترونیک وارد شده، می بایست بر روی لینکی که در این ایمیل برایتان ارسال شده کلیک نمایید. پس از آن پیامی مبنی بر تکمیل عضویت شما در خبرنامه روزانه  ایمیلی ایستنا نمایش داده میشود.


فهرست آخرین عناوین

 
    تبليغات  
 







 
  سفارش آگهی