عناوين



 اخبار


برگزیده


امنيت


مقاله


گزارش و گفتگو


ياداشت


اخبار شرکتها


همايشها



فراخوانها و آئين نامه ها


عکس و ویدئو

 
  خدمات



نسخه موبایل



خروجی پیامک



خروجی RSS



عضویت در خبرنامه ها

 

راهنما
تبليغات


 

سفارش آگهی
گزارش و گفتگو
پنجشنبه، 7 آذرماه 1387

07:17 PM

November 27, 2008


معادل‌های جدید فرهنگستان برای كلمات خارجی: دندان آبی‌ات پیدا نیست!


نوشته: مریم عسگری
منبع: دنیای اقتصاد


Computer (رایانه) را به قصد web surfing (وبگردی) Turn on (روشن) می‌كنی.Mouse (موشی) روی mouse pad (زیر موشی) می‌رقصد. حالا با چند click (تلیك) صفحه موردنظر روی monitor (پایشگر یا نمایشگر) باز می‌شود.


شاید هم یك note book computer (رایانه كتابی) در اختیار داشته باشی به هر حال فرقی نمی‌كند.وارد محیط اینترنت می‌شوی. حالا تو یك surfer (وبگرد) هستی. پس از مدتی گشت و گذار در اینترنت به فكر می‌‌افتی به سراغ messenger (پیام‌رسان) رفته و pm (پیام‌های پستی) را چك كنی.شاید فرصت كنی و سری هم به e-mail (ای-‌‌نامه) ات بزنی.چند e-mail (ای‌نامه) در مورد e-commerce (تجارت الكترونیكی) برایت send (فرستاده) شده است.با خود می‌گویی بد نیست حالا كه مسوولان در تلاش راه‌اندازی e-government (دولت الكترونیكی) هستند تو هم دل به دریا زده و فعالیتی در این زمینه داشته باشی اما خیلی زود منصرف می‌شی.
به فكر می‌افتی چند عكس تازه برای یكی از دوستانت send (ارسال) كنی. به سراغ scanner (پویشگر) می‌روی. شاید هم عكس‌ها را در memory (حافظه) mobile (تلفن‌همراه) یا computer (رایانه)‌ات داشته باشی. پس می‌توانی عكس‌ها را attachment‌ (پیوست) كنی و ...
حالا رایانه را turn off كن. راستی یادت نرود عكس‌هایت را در یك folder‌ (پوشه) مخصوص save (ذخیره) كنی تا اگر (ای‌-نامه) ات نرسید مجبور به copy paste (نوشت و بچسبان) دوباره عكس‌ها نشوی.
معادل‌سازی برای اصطلاحات IT
این پرسش همواره برای زبان‌شناسان و افرادی كه به زبان و ادبیات فارسی تعصب دارند، مطرح است كه چرا مردم به واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی روی خوش نشان نمی‌دهند وگاه پا را فراتر نهاده و كاربران این واژه‌ها را مورد تمسخر قرار می‌دهند. البته باید اعتراف كرد كاربرد واژه معادل برای برخی كلمات درك‌ معنای كلام را برای شنونده سخت می‌كند و به همین دلیل بسیاری از افراد تلفظ لاتین كلمه را به ادای واژه معادل ترجیح می‌دهند.
از طرفی واژه معادل در نظر گرفته شده برای برخی كلمات عینا ترجمه فارسی كلمه بیگانه است، مانند Close كه واژه معادل آن بستن یا Communication كه واژه معادل آن ارتباط است. پس آیا بهتر نبود به جای واژه معادل از لفظ ترجمه استفاده می‌شد؟
این عوامل در كنار عوامل دیگری مانند عدم فرهنگ‌سازی ریشه‌ای برای استفاده از لغات فارسی به جای لغات بیگانه، عدم انتخاب واژه معادل كوتاه و صحیح كه به آسانی بر زبان جاری شود و... باعث شده تا اكثر افراد، حتی افراد تحصیلكرده و بسیاری از استادان دانشگاه‌ها به استفاده از واژه‌های معادل توجهی نشان ندهند كه این موضوع در حوزه كامپیوتر و فناوری اطلاعات مشهودتر است.
امروزه كمتر كسی را می‌توان یافت كه به جای كلمه mouse pad از واژه زیرموشی یا به جای كلمه cyberware از واژه ثقیل رایا افزار استفاده كند.
حتی برخی از فعالان حوزه رایانه نیز با وجود تلاش‌هایی كه فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای یافتن واژه معادل اصطلاحات IT كرده است از این واژه‌های معادل استفاده نمی‌كنند و حتی بسیاری از آنها را تا به حال نشنیده‌اند.
به همین دلیل اگر به‌رغم تلاش تقریبا ده ساله این فرهنگستان برای معادل‌سازی اصطلاحات IT  به یكی از مراكز خرید و فروش رایانه مراجعه كنید و دندان آبی، پویشگر، وب بین یا زیرموشی بخواهید كسی متوجه منظورتان نمی‌شود.
تلاش برای حفظ زبان فارسی
گروه واژه‌گزینی تخصصی رایانه و فناوری اطلاعات از سال 1378 فعالیت خود را در فرهنگستان زبان و ادب فارسی آغاز كرد.
این گروه در ابتدای كار خود، واژه‌های رایانه را در سه گروه پایه، عمومی و تخصصی دسته‌بندی كردند كه واژگان پایه، در آموزش رایانه به كار می‌روند.
واژگان عمومی نیز دسته‌ای از واژه‌های رایانه‌ای هستند كه وارد زبان عموم مردم شده‌اند و در رسانه‌های عمومی هم به كار می‌روند. واژگان تخصصی را نیز فقط متخصصان این حوزه به كار می‌برند و در آموزش پایه كاربرد ندارند و به زبان عمومی نیز راه پیدا نمی‌كنند.
طبق اعلام پژوهشكده فرهنگستان زبان و ادب فارسی بر اساس اصول و ضوابط واژه‌گزینی در فرهنگستان، اولویت در معادل‌یابی با واژگان پایه و عمومی است. بنابراین، دو دسته مذكور در دستور كار گروه قرار گرفت كه تا خردادماه 1386 تعداد 716 معادل فارسی در این دسته به تصویب شورای واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی رسیده است.
بر اساس اعلام مدیر این پژوهشكده، پروسه انتخاب تا تصویب نهایی واژه‌ معادل برای كلمات مختلف از جمله اصطلاحات IT نهایتا سه سال به طول می‌انجامد و بر این اساس گروه‌های تخصصی مختلفی كه در زمینه‌های گوناگون در فرهنگستان تشكیل شده‌اند ابتدا در جلسات داخلی خود روی معادل‌یابی واژه‌ها كار كرده و پس از آن نتایج كار خود را هر شش ماه یكبار به شورای واژه گزینی فرهنگستان ارائه می‌كنند. در این شورا نیز كه از استادان زبان‌شناس تشكیل شده است معادل‌های پیشنهادی گروه تخصصی مورد بررسی قرار می‌گیرد. در جلسات شورای واژه گزینی نیز نمایندگانی از گروه تخصصی برای توضیح در مورد كار انجام شده حضور می‌یابند كه دارای حق رای نیستند.
پس از تصویب اولیه معادل‌ها در شورای واژه گزینی، واژه‌های مصوب از طریق انتشارات فرهنگستان به اطلاع عموم رسانده می‌شود و پس از دریافت نظرها و پیشنهادها كه معمولا حدود یك سال به طول می‌انجامد، معادل‌های مصوب شورای واژه گزینی برای تصویب نهایی به شورای عالی فرهنگستان ارائه می‌شود. پس از تصویب واژه‌ها در شورای عالی، معادل‌های مصوب برای تصویب نهایی به ریاست‌جمهوری ارسال می‌شود و بعد از امضای رییس‌جمهور، برای استفاده به صدا و سیما، خبرگزاری‌ها و سایر نهادهای ذی‌ربط ابلاغ خواهد شد.
بر اساس اعلام فرهنگستان زبان و ادب فارسی تاكنون پانزده هزار واژه توسط این فرهنگستان در حوزه‌های مختلف معادل‌سازی شده است كه از این تعداد حدود 700واژه به حوزه IT مربوط می‌شود. البته جدیدا حدود 90واژه جدید در حوزه IT معادل‌یابی شده است كه با این حساب تعداد واژه‌های معادل‌یابی شده در این حوزه به حدود 800واژه می‌رسد. مدیر پژوهشكده زبان و ادبیات فارسی در رابطه با این موضوع كه واژه‌های معادل در بسیاری موارد ترجمه واژه بیگانه هستند، گفت: در حدود 80درصد موارد ما واژه معادل برای كلمه نمی‌سازیم. بلكه از میان معادل و ترجمه‌های موجود، بهترین را انتخاب می‌كنیم. مثلا برای NGO كه مخفف عبارت non Gavermental organization است واژه معادل سازمان مردم نهاد را برگزیدیم یا برای cybercrime  واژه رایا جرم را انتخاب كرده بودیم كه مورد تایید شورا قرار نگرفت و به جای واژه رایا جرم، واژه جرم رایانه‌ای به تصویب رسید.
رییس انجمن انفورماتیك ایران و عضو گروه تخصصی یارانه‌ای و فن‌آوری اطلاعات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نیز در این زمینه می‌گوید: زبان فارسی، زبانی بسیار توانا است كه این قابلیت را دارد برای بسیاری از واژه‌ها معادلسازی كند.
به گفته وی در سال 1360 اولین واژه‌نامه كامپیوتر و انفورماتیك به چاپ رسید كه در آن 6هزار واژه معادلسازی شده بود كه این واژه‌نامه در سال 1376 تجدید چاپ شد.
این عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی افزود: متاسفانه با وجود تلاش‌های فراوانی كه در این زمینه شده است افراد جامعه حتی اساتید دانشگاه‌ها و صدا و سیما و ... با ما همكاری نمی‌كنند و برای تفاخر استفاده از واژه‌های بیگانه را به واژه‌های فارسی ترجیح می‌دهند.
وی افزود: هم‌اكنون واژه‌های معادل كلمات IT در سایت فرهنگستان درج شده است و علاقه‌مندان می‌توانند از این سایت دیدن كنند. اما متاسفانه این سایت چندان فعال نیست.
كلماتی كه معادل ندارند
اینترنت، پست، تلفن، تلویزیون، وب، بایت و... از كلماتی هستند كه ترجمه‌پذیر نیستند. به همین دلیل نمی‌توان برای آنها معادل فارسی یافت.عضو گروه تخصصی رایانه و فناوری اطلاعات فرهنگستان زبان و ادب فارسی در این رابطه می‌گوید، برخی از واژه‌ها مانند اینترنت ترجمه‌پذیر نیستند و مدت‌هاست در ذهن مردم با این لفظ حك شده‌اند. از طرفی این كلمات، بین‌المللی هستند و غیرقابل ترجمه.
البته در این مورد استثنا هم وجود دارد. كامپیوتر نیز یك كلمه بین‌المللی است كه از بدو ورودش به عرصه زندگی انسان با این نام شناخته شده است، اما فرهنگستان برای این كلمه واژه معادل رایانه را در نظر گرفته است.
واژه‌های نورسیده
از سال 1378 كه استفاده از واژه‌های دگرساز به جای alt، زیست تراشه به جاری biochip، دندان آبی به جای Bluetooth، راه‌اندازی به جاری boot، میانگیر به جای buffer، تلیك به جای click و... به تصویب فرهنگستان زبان و ادب فارسی رسید تاكنون تلاش‌های این نهاد برای حفظ زبان فارسی ادامه داشته است.
حاصل استمرار این تلاش هشتادونه واژه جدید است. براساس اعلام شورای واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، این شورا در جلسات اخیر خود به بررسی واژه‌های ارائه شده از سوی گروه واژه‌گزینی رایانه پرداخت و هشتادونه واژه معادل جدید را به تصویب رساند.واژه‌هایی كه در این جلسات از سوی واژه‌گزینی رایانه به شورای واژه‌گزینی ارائه شد واژه‌هایی بودند كه با سازه‌های پیوندی cybeyr و  e – ساخته شده‌اند. e – حرف اول واژه electronic است كه در تركیبات گوناگونی به كار می‌رود. مفهوم الكترونیكی در تركیبات عموما به معنای وابسته به اینترنت یا مخابرات است، cybeyr نیز سازه‌ای پیوندی است كه در ساخت تعداد فزاینده‌ای اصطلاح فنی، مربوط به پدیده‌های نوینی كه با گسترش فناوری رایانه‌ای امكان‌پذیر شده به كار می‌رود.
براساس اعلام شورای واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، این واژ‌ه‌ها پس از گذشت یك دوره شش ماهه تا یك ساله و دریافت بازخوردها و پیشنهادهای صاحب‌نظران و علاقه‌مندان، در شورای عالی واژه‌گزینی فرهنگستان مطرح و به تصویب نهایی خواهد رسید.Cybernetic (رایانیك)، Cyber war (رایا جنگ)، Cyberterrorism (وحــشت‌افــكنی رایانـــه‌ای)،e-democracy (مردم‌سالاری الكترونیكی)، e-health (بهداشت رایانه‌ای)، e-mail (ای - نامه)،e-cash (ای-پول) برخی از واژه‌های جدید مصوب این فرهنگستان هستند.
منتقدان معادل‌سازی واژه‌های IT
معادل‌سازی برای برخی كلمات از جمله اصطلاحات IT منتقدانی نیز دارد.
از نظر منتقدان كاربرد واژه‌های معادل به جای كلماتی مانند چت، بلوتوث، جرم رایانه‌ای و وب كم، اسكنر و... آن هم در شرایطی كه كاربردشان سال‌هاست در ذهن مردم حك شده است كاری بی‌معنی و بیهوده است.
به زبان افتادن واژه‌هایی مانند دراز آویز زیبا به جای كلمه متداول كراوات و... كه باعث خنده مردم می‌شود نشانه مخالفت گروهی از مردم با معادل‌سازی برخی لغات است.
اگرچه فرهنگستان زبان و ادب فارسی اعلام كرده است كه هرگز واژه‌های معادل اینچنینی را تصویب نكرده و این اقدامی خصمانه یا طنزگونه از جانب برخی از افراد است، اما احتمالا این نهاد با معادل‌سازی نامناسب برای برخی واژه‌ها باعث به وجود آمدن این جو شده است.
به هر حال منتقدان بر این باورند اصطلاحات IT سال‌هاست در ذهن كاربران رایانه، حتی كودكان حك شده و نمی‌توان انتظار داشت طی مدت كوتاهی واژه‌های جایگزین مورد استفاده قرار گیرند.
فرهاد گوران یك نویسنده در این مورد می‌گوید: مشكل و مصیبت واژه‌گزینی‌های فرهنگستان این است كه به فضای عمومی زبان و آنچه به آن هستی روزمره واژگان یا Slang process می‌گویند توجهی نشان نمی‌دهند.
این واژه‌گزینی‌ها منطبق با معیارهای ذهنی جمعی اهل ادب و فضل است و با زبان زنده گویندگان نسبتی ندارد. حال آنكه قرار است توسط همین كاربران عمومی زبان استفاده شود.
بنابراین گاه چنان مضحك از آب در می‌آید كه انگار اهالی محترم فرهنگستان خواسته‌اند مخاطب را كمی بخندانند.
مثلا گزینش دندان آبی به جای Bluetooth یا موشی به جای mouse.
در جدول زیر معادل‌های فارسی برخی از اصطلاحات IT‌ از طرف فرهنگستان زبان و ادب فارسی به تصویب رسیده است درج شده است.






لینک ثابت || اضافه شده توسط آرش کریم بیگی|| نسخه قابل چاپ || بازگشت به صفحه اصلی || آرش کریم بیگی

برای عضویت در خبرنامه پیامکی ایستنا اینجا را کلیک کنید. برای عضوریت در خبرنامه روزانه ایمیلی ایستنا؛ نشانی پست الکترونیکی خود را در فرم زیر وارد نمایید. پس از آن به صورت خودکار ایمیلی به نشانی شما ارسال میشود، برای تکمیل عضویت خود و تایید صحت نشانی پست الکترونیک وارد شده، می بایست بر روی لینکی که در این ایمیل برایتان ارسال شده کلیک نمایید. پس از آن پیامی مبنی بر تکمیل عضویت شما در خبرنامه روزانه  ایمیلی ایستنا نمایش داده میشود.


فهرست آخرین عناوین

 
    تبليغات  
 







 
  سفارش آگهی