· به عنوان اولین سؤال بفرمایید رشد و توسعه سرویس‌های باند وسیع را در کشور چطور ارزیابی می‌کنید؟

فرهنگ استفاده از DSL و سرویس‌های باند وسیع روز به روز در کشور رشد می‌کند. سازمان‌ها و نهادهای مختلف در کشور به اهمیت ارائه خدمات دولت الکترونیک پی‌برده‌اند. دولت هم به این نتیجه رسیده است که استفاده از خدمات باند وسیع در راستای اصلاح الگوی مصرف در زمینه‌های مختلف تأثیرگذار است؛ به همین جهت در این زمینه فرهنگ‌سازی می‌کند.

با وجود این، اگرچه در حال حاضر نیاز به استفاده از سرویس‌ در مشتری و بازار وجود دارد، اما سازوکار فعلی نمی‌تواند به این نیاز پاسخگو باشد. این سازوکار زنجیره‌ای از بازیگران است که از شرکت زیرساخت و شرکت‌های مخابرات استانی شروع می‌شود و نهایتاً به شرکت‌های PAP ختم می‌شود. سازمان تنظیم مقررات هم به عنوان ناظر و قانون‌گذار است که البته در شرایط فعلی به دلیل نداشتن استقلال کافی نمی‌تواند نقش خود را به خوبی ایفا کند.

· به نظر شما مشکل اصلی توسعه DSL در کشور چیست؟

مشکلات متعددی وجود دارد که یکی از مهم‌ترین آنها ظرفیت شبکه انتقال است. به عنوان مثال، شرکت شاتل در حال حاضر تجهیزات راه‌اندازی 120هزار پورت را خریداری کرده است که به دلیل وجود این مشکل هنوز نتوانسته است آن را نصب کند. در تمام شهرهای بزرگ مشکل Transmission وجود دارد، به عنوان مثال، اخیراً در جلسة مشترکی، مدیرعامل شرکت مخابرات فارس همین موضوع را بهانه‌ای برای عدم سرویس‌دهی به ما قرار داده است؛ در حالی که در همین استان قصد دارند برای واگذاری 120هزار پورت پرسرعت مناقصه برگزار کنند.

· آیا این امر ناشی از عدم ارائه سرویس از سوی شرکت‌های PAP‌ نبوده است؟

از مجموع 60هزار پورت نصب‌شده توسط شاتل در این استان، تنها 12هزار پورت زیر بار است. در کل کشور این رقم برای شاتل کمتر از 50درصد پورت‌های منصوبه است. در عین حال شرکت‌های PAP، تجربه و تخصص کافی را برای ارائه سرویس ADSL دارند و از مجموعه‌های دولتی برای ارائه سرویس انعطاف‌پذیرترند. سیاست‌های کلی اصل 44 هم با همین دیدگاه ابلاغ شده‌ است.

· آیا واقعاً Transmission وجود ندارد و یا از ارائه آن خودداری می‌شود؟

ترکیبی از هر دو مشکل وجود دارد؛ در برخی استان‌ها عرض باند وجود ندارد؛ استان فارس یکی از این استانهاست. اما استان‌هایی هم هستند که در آنها پهنای باند خالی وجود دارد، اما برای اینکه درآمد بیشتری کسب کنند، عرض باند را در اختیار شرکت‌های PAP قرار نمی‌دهند تا مجبور شوند از سایر سرویس‌ها همچون اینترنت LOCAL استفاده کنند. در مواردی هم Transmission، به صورت محدود 2M بایتی در اختیار ما قرار می‌گیرد تا به دفعات مجبور به خریداری Transmission شویم و از این طریق مخابرات درآمد بیشتری کسب کند.

· وضعیت توسعه ADSL در سایر استان‌ها چگونه است؟

به طور کلی سطح فرهنگ، سواد عمومی و درآمد در شهر تهران بالاتر است و در نتیجه برای ارایه سرویس مستعدتر است. هزینه ارائه سرویس نیز در تهران به مراتب کمتر است. هزینه پهنای باند در سایر استان‌ها 20درصد گران‌تر از تهران است. چگالی مشترکان در مناطق مختلف شهری نیز پایین‌تر است که بالطبع هزینه تمام‌شده را افزایش می‌دهد. درصد قابل‌توجهی از سهم فروش به نماینده فروش پرداخت می‌شود. بعید می‌دانم که فعالیت هیچ یک از شرکت‌های PAP در شهرستان‌ها سودآور باشد. در حال حاضر، شرکت شاتل در شهر مشهد بیشترین کاربر را در بین سایر مراکز استان به جز تهران دارد که با وجود این، خسارت جزیی می‌پردازیم. با وجود تمام این مشکلات استقبال در شهرستان‌ها رو به افزایش است و سرعت توسعه پورت پرسرعت در شهرستان‌ها بیش از تهران است.

· برای توسعه ADSL در مناطق محروم چه راهکارهایی وجود دارد؟

برای توسعه ADSL در مناطق محروم باید به نقطه سودآوری یا حداقل سر به سر برسیم. این امر ممکن نمی‌شود مگر اینکه هزینه توسعه ADSL در این مناطق کاهش یابد. در حال حاضر پس از فعال شدن یک مرکز، به جز هزینه استهلاک تجهیزات، 500هزار تومان هزینه ماهیانه دارد. یکی از راهکارها این است که پس از راه‌اندازی یک مرکز در مناطق محروم تا 50کاربر از شرکت‌های PAP هزینه دریافت نشود یا نصف هزینه انتقال برای مناطق محروم دریافت شود. یا اینکه هزینة آن به عنوان درصدی از هزینه پورت دریافت شود.

· هزینه ارائه سرویس اینترنت پرسرعت از هزینه خرید پهنای باند تا هزینه‌ای که مشتری می‌پردازد نسبت به سرویسی که ارائه می‌شود چگونه است؟

روند ارایه سرویس به مشتری همانند یک مثلث است که مشتری در رأس آن قرار دارد و شرکت‌های PAP و شرکت مخابرات در دو رأس دیگر آن قرار دارند. مشتری سرویس باکیفیت و قیمت مناسب می‌خواهد. این امر مستلزم همکاری شرکت‌های PAP و شرکت‌های مخابرات استانی است. اما در حال حاضر مخابرات استان‌ها خودشان را مستقل از دو رأس دیگر می‌دانند. در این شرایط شرکت‌های خصوصی هم برای اینکه بتوانند به حیاتشان ادامه دهند مجبورند شرایط را به مشتری تحمیل کنند.

به طور کلی سازوکارهای ارائه اینترنت در کشور به گونه‌ای طراحی شده که سرویس با هزینه بالا در اختیار مشتری قرار گیرد. شاهرگ حیاتی فعالیت شرکت‌های PAP، پهنای باند است، شرکت‌ زیرساخت هم تنها تأمین‌کننده پهنای باند در کشور است که آن را با قیمت بالا در اختیار ما قرار می‌دهد و 5برابر ارزش پهنای باند از شرکت‌های PAP ضمانت‌نامه می‌گیرد. سازمان تنظیم مقررات هم به صورت جداگانه ضمانت‌نامه می‌گیرد. این در حالی است که ما کاملاً زیر نظر آنها فعالیت می‌کنیم و هیچ راهی برای تخطی از دستورالعمل‌های آنها نداریم.

اتفاقی که چندی پیش در این زمینه برای ما رخ داد قابل توجه است: چندی پیش مخابرات استان خوزستان طی نامه‌ای به سازمان تنظیم مقررات اعلام کرد شرکت آریارسانه‌تدبیر یک‌میلیون ریال به این شرکت بدهکار است. سازمان تنظیم مقررات هم برای تسویه این بدهی به ما ده روز فرصت داد. با پیگیری‌هایی که در این فرصت انجام شد، مشخص شد اشتباهی صورت گرفته و حتی ما از مخابرات خوزستان 2.5میلیون تومان بستانکاریم. اما انجام مراحل اداری موجب شد فعالیت آریارسانه‌تدبیر از سوی سازمان تنظیم مقررات تعلیق شود. این در شرایطی است که حتی اگر چنین بدهی وجود داشت، با وجود ضمانت‌نامه‌های سنگینی که از ما نزد سازمان تنظیم مقررات است، این سازمان به‌راحتی می‌تواند هزینه‌های به مراتب بالاتر را مسترد کند و تعلیق فعالیت‌های شرکت کاملاً غیرمنطقی است.

در حال حاضر سازمان تنظیم مقررات تعرفه‌ها را تصویب می‌کند، اما تعرفه مصوب، حتی هزینه‌های اولیه ما را تأمین نمی‌کند. محدودیت ارایه سرویس K128 به مشتریان خانگی را هم به این مسأله اضافه کنید، ضمن آنکه سرویس نسبت 1 به 10 در اختیار مشتری قرار می‌گیرد. با این شرایط تفاوت چندانی بین ADSL و Dial up وجود ندارد.

شرایط به گونه‌ای مهیا شده که مشتری تمایل کمتری به استفاده از ADSL ترغیب شود، چرا که درآمد مخابرات از سرویس Dial up بسیار بالاست و در صورت استفاده بیشتر کاربران از ADSL، این درآمد کاهش خواهد یافت. حتی اگر شرکت مخابرات خودش هر دو سرویس Dial up و ADSL را ارایه دهد، ترجیح مخابرات این است که کاربران از سرویس Dial up استفاده کنند.

· نظر شما در مورد وضعیت قراردادهای SLA در این حوزه چیست؟

در حال حاضر قرارداد SLA بین شرکت زیرساخت و شرکت‌ مخابرات ایران وجود دارد، اما به شرکت‌های PAP، SLA نمی‌دهند. رگولاتوری باید با توجه به وظایف نظارتی خود شرایطی را فراهم کند که شرکت زیرساخت به شرکت‌های PAP، SLA بدهد. شرکت‌های PAP هم متقابلاً SLA را به مشتری ارایه کنند.

طی ماه گذشته با توجه به اینکه اغلب پروتکل‌های اینترنت بسته بوده، مشتریان از ارایه سرویس ناراضی بوده‌اند و با توجه به اینکه سرویس را از ما دریافت می‌کنند ما را مسؤول می‌داند. از این رو بسیاری از مشتریان قراردادهای خود را در پایان ماه فسخ کرده‌اند. شرکت شاتل طی ماه گذشته 4برابر یک ماه در شرایط عادی فسخ قرارداد داشته است.

· آیا شرکت مخابرات ایران می‌تواند با شرکت‌های PAP در این عرصه رقابت کند؟

ما مطمئنیم که در رقابت با شرکت مخابرات ایران موفق‌تر خواهیم بود. هزینه‌ خرید، نصب و نگهداری تجهیزات برای شرکت مخابرات به مراتب بالاتر از شرکت‌های PAP است. اما با توجه به اینکه بخشی از تعاملات ما با شرکت مخابرات ایران است و باید با همین شرکت رقابت کنیم، رقابت ناعادلانه خواهد بود. بالطبع سرعت رانژه خطوط برای مشترکان شرکت مخابرات بیشتر از شرکت‌های PAP است. ضمن اینکه با وجود گذشت دو سال از ابلاغ مصوبه سازمان تنظیم مبنی بر کاهش تعرفه زوج سیم مسی از 3هزار تومان به هزار تومان، هنوز این مصوبه به اجرا در نیامده است، اگر شرکت مخابرات هم وارد رقابت در این فضا شود چنین مشکلاتی مضاعف خواهد شد. در عین حال، احتمال قطع سرویس به دلیل مشکلات فنی هم وجود خواهد داشت.

· به نظر شما چه دلایلی باعث شده مخابرات به این سمت حرکت کند؟

اگر شرکت مخابرات قصد دارد در توسعه این بخش فعالیت کند بخش‌هایی همچون شبکه انتقال و MDF را توسعه دهد که به طور کامل در انحصار خودش است. این امر بدیهی است که وقتی لایه‌های بالاتر توسعه نیافته است توسعه لایه‌های پایینی بیهوده است. هر تصمیمی را باید ریشه‌یابی کرد. موضوع اصلی این است که این کار منافع مالی به دنبال دارد. به نظر می‌رسد خرید خارجی آن هم در این حجم انبوه جذابیت دارد. خرید تجهیزات برای توسعه 3میلیون پورت پرسرعت هزینه‌ای معادل 300 تا 400میلیون دلار است.

· وضعیت کاهش تعرفه زوج سیم مسی به کجا رسید؟

در حال حاضر همه استان‌ها مصوبه سازمان را پذیرفته‌اند، اما شرکت مخابرات استان تهران هنوز در برابر اجرای آن مقاومت می‌کند.

· الحاقیه‌ای که در رابطه با تعامل شرکت‌ مخابرات و شرکت‌های PAP تنظیم شده بود در چه وضعیتی قرار دارد؟

الحاقیه‌ای بر قرارداد شرکت مخابرات استانی با شرکت‌های PAP با برگزاری جلسات متعدد با حضور مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، معاون پارلمانی وزارت و مدیران شرکت‌های PAP آماده شد و در آن تعهدات هر یک از طرفین به طور دقیق مشخص شد. اما این الحاقیه با مخالفت مدیرعامل مخابرات استان‌ تهران روبه‌رو شد و به اجرا نرسید.

· شرکت شاتل تا به حال چه فعالیتی در زمینه ارائه سرویس WiMAX داشته است و آینده WiMAX در کشور را چطور ارزیابی می‌کنید؟

قرارداد ما برای توسعه WiMAX اردیبهشت‌ماه سال گذشته منعقد شد و براساس آن موافقت اصولی اخذ شد. در مجموع حدود 10ماه از آن زمان می‌گذرد؛ ولی هنوز سازمان تنظیم مقررات مجوز فرکانس را تصویب نکرده است. تجهیزات بی‌سیم شاتل نیز حدود 6ماه است که در انبار است؛ 4 تا 3ماه هم منتظر اجازه ترخیص از گمرک بوده است. خرید تجهیزات قبل از برگزاری مزایده بوده و به نوعی در مقابل عمل انجام ‌شده قرار گرفتیم.

تجربه‌ای که در ارائه سرویس‌های باند وسیع داشته‌ایم، این گونه می‌گوید که پروژه WiMAX شکست خواهد خورد. البته مشکل از شرکت‌هایی که مجوز ارائة خدمات WiMAX را دریافت کرده‌اند نیست، مشکل اصلی قانون‌گذاری است که حق لیسانس بالا را معین کرده است. قیمت تجهیزات WiMAX هم وضعیت مشابهی دارد. به نظر بنده با هزینه‌هایی بالایی که تجهیزات WiMAX‌ دارد، اگر حتی پروانه WiMAX رایگان باشد این پروژه فقط در شهر تهران به صورت محدود مقرون‌به‌‌صرفه خواهد بود. با شرایط فعلی مشتری باید هزینه بالایی پرداخت کند. مگر آنکه در آینده شرایط به‌گونه‌ای تغییر کند که محدودیت‌های ارائه این سرویس رفع شود. با وجود این امیدوارم شرکت‌های WiMAX در ارایه خدمات موفق شوند، بالطبع موفقیت آنها به سبب نزدیکی حوزة فعالیتمان می‌تواند در آینده برای شرکت‌های PAP هم مؤثر است.

· آیا WiMAX را رقیب ADSL می‌دانید؟

WiMAX راه‌حلی است که امکانات شبکه‌های سیمی و Mobility را نیز در اختیار کاربر قرار می‌دهد. به هیچ وجه WiMAX را رقیب ADSL نمی‌دانم. در صورتی که فضای passive  مورد نیاز در اختیار شرکت‌های PAP قرار داده شود آنقدر تعرفه‌های مخابراتی بالاست که اگر بر اساس مجوزمان کل انتقال بین شهری را از طریق بی‌سیم انجام دهیم، هزینه این تجهیزات حداکثر سه‌ماهه بر می‌گردد. تنها مزیت WiMAX نسبت به DSL استقلال آن از شرکت‌های مخابرات استانی است

· به عنوان آخرین سؤال انتظارتان از وزیر آینده چیست؟

مردم رییس جمهور را انتخاب می‌کنند و رییس جمهور نیز وزرا را انتخاب می‌کند. در حقیقت وزیر نماینده مردم است. وزیر باید به عنوان نماینده مردم، منافع کشور، مردم و شرکت‌های فعال در کشور را مدنظر داشته باشد. وزیر ICT باید از توانمندی داخلی حمایت کنند و تنها به دنبال جذب سرمایه‌گذاری خارجی نباشد. امیدواریم که وزیر آتی به این نکته توجه داشته باشد که شرکت‌های PAP هم مانند شرکت‌های مخابرات استانی جزیی از بدنه مخابرات هستند. امیدواریم وزیر آتی بدون برگزاری جلسه و کار کارشناسی درباره فعالیت شرکت‌های PAP اظهارنظر نکند. امیدواریم این گونه برخوردها در دولت آتی اصلاح شود.