معامله بزرگ مخابرات انجام شد
33 دقیقه رقابت 3 منهای یك خریدار
عقدایی (فروشنده) در كنار میز كارگزاری حافظ (كارگزار فروشنده شماره 9) و كارگزاری بهمن (كارگزار خریدار شماره 10)
«رد صلاحیت نكردیم، انصراف دادند»، «بورسیها: نمیدانیم چرا یك خریدار نیامد؟»، «صلاحیت فنی همان صلاحیت امنیتی است»، «پیشگامان: 15میلیارد تومان ضرر كردهایم»، «تعامل لحظهای فروشنده و خریدار كنار هم»، «ریزش میلیونی مخابرات بعد از معامله بلوكی»، «3ریالی كه كنسرسیوم توسعه اعتماد مبین را برنده كرد»، «18آبان؛ موعد پرداخت 6/1میلیارد دلار ثمن معامله»، «لطفا خبرنگاران را از تالار بیرون كنید» و ... اینها بخشی از مهمترین سرخطهایی بود كه روز گذشته و در جریان بزرگترین معامله تاریخ بورس رخ داد. در حالی بلوك 50درصد به اضافه یك سهمی مخابرات با قیمت 3409ریال به كنسرسیوم توسعه اعتماد مبین رسید كه حاشیههای پررنگ خریداران، این معامله را وارد فاز تازهای كرده است. «سید مهدی عقدایی» - معاون سازمان خصوصیسازی- كه بعد از انجام معامله قصد خروج فوری از تالار حافظ را داشت، به دنبال سوالات مكرر خبرنگاران مجبور شد در نشست مشتركی كه با حضور مدیرعامل و معاون شركت بورس برگزار شد، شركت كند.
صلاحیت فنی همان صلاحیت امنیتی است!
وی در پاسخ به سوال خبرنگار ما كه پرسید: «دلیل عدم حضور كنسرسیوم پیشگامان در معامله مخابرات با وجودی كه پیشتر شما صلاحیت مالی و فنی آنها را تایید كرده بودید، چیست؟»، گفت: بر اساس مصوبه هیات واگذاری قرار شد كه صلاحیت مالی و فنی خریداران مخابرات تایید شود. تا 18شهریور ماه دو خریدار یكی پیشگامان و دیگری توسعه اعتماد صلاحیت مالی را از ما گرفتند. ولی به دلیل حساس بودن معامله مخابرات قرار شد صلاحیت امنیتی هم بررسی شود. وی در جواب سوال دیگر خبرنگار ما كه پرسید: «چرا تا به حال هیچ صحبتی درباره صلاحیت امنیتی از سوی سازمان خصوصیسازی مطرح نشده و روز قبل از عرضه باید چنین صلاحیتی عنوان شود؟»، گفت: ما اعلام كردیم. منظور ما از صلاحیت فنی همان صلاحیت امنیتی است. اصلا دلیل تعویقهای معامله هم همین بررسی صلاحیت امنیتی بود كه خوشبختانه در فاصله این تایید صلاحیتها، خریدار سوم هم آمد.
خبرنگار ما از «عقدایی» پرسید: «رییس سازمان خصوصیسازی در گفتوگو با «فارس» گفته كه پیشگامان دو روز قبل از معامله انصراف داده، ولی الان شما میگویید كه این خریدار رد صلاحیت شده، دلیل این تناقضگویی چیست؟ معاون سازمان خصوصیسازی در پاسخ گفت: واقعیت این است كه این خریدار هم انصراف داده و هم رد صلاحیت شده است. وی اضافه كرد: نامه رد صلاحیت امنیتی این خریدار روز پنجشنبه به دست ما رسید كه به دلیل تعطیل بودن بورس و خصوصیسازی، روز شنبه اعلام كردیم.
عقدایی: میدانم، نمیگویم!
وی در جواب دیگر سوال خبرنگار ما كه پرسید: «شما این نامه را كجا منتشر كردید؟ سایت خاصی بوده یا فقط به خریدار دادید؟ گفت: ما همه جا منتشر كردیم. این اظهارنظر عقدایی با اعتراض خبرنگاران حاضر در جلسه روبهرو شد و وقتی از وی در مورد ماهیت دقیق سایتهایی كه رد صلاحیت پیشگامان را در آن منتشر كردهاند، سوال شد، سكوت كرد و چیزی نگفت. معاون سازمان خصوصیسازی تنها گفت: من دلیل رد صلاحیت امنیتی پیشگامان را میدانم، ولی نمیتوانم اعلام كنم.
ضرر پیشگامان به ما ربطی ندارد
معاون سازمان خصوصیسازی در جواب دیگر پرسش خبرنگار ما كه پرسید: «از لحاظ قانونی تكلیف ضمانت 234 میلیارد تومانی پیشگامان و ضرر 15میلیارد تومانی كه بابت حضور در این معامله متقبل شده، چه میشود؟»، گفت: این مساله ربطی به ما ندارد و اصلا تقصیر خود كنسرسیوم بود كه زودتر ضمانتنامه خود را فرستاده است.
خبرنگار ما پرسید: «كنسرسیوم پیشگامان با فرض انجام معامله در مهلت قانونی روز چهارشنبه 18شهریور ماه، اقدام به ارسال ضمانتنامه خود به شركت سپردهگذاری مركزی كرده و در این فاصله سازمان خصوصیسازی 2بار بدون اعلام دلیل معامله را به تعویق انداخته است. آیا هنوز معتقدید كه این ضررها به سازمان خصوصیسازی ارتباط پیدا نمیكند؟» عقدایی در جواب گفت: من اصلا در جریان ضمانتنامهها نیستم و اگر خریدار ادعایی دارد، باید اثبات كند.
به هر حال بورس یك بازار دارای ریسك است و كسی كه در معامله بزرگی مثل مخابرات میآید، باید بداند كه ممكن است ضررهایی را هم متحمل شود. وی تاكید كرد: اگر كنسرسیوم پیشگامان مدعی خسارت است، پس كنسرسیوم مهر اقتصاد هم باید مدعی باشد كه خب این استدلالها درست نیست.
«نمیدانم»، «در جریان نیستم»، «نمیتوانم بگویم»!
خبرنگار ما دوباره پرسید: آقای عقدایی موضوع این دو خریدار كاملا با هم متفاوت است؛ چرا كه سازمان خصوصیسازی پیشگامان را رد صلاحیت كرده و اجازه حضور در معامله را نداده، در حالی كه كنسرسیوم مهر در معامله بوده و برنده نشده، آیا فكر نمیكنید به دلیل تفاوت ماهیت حضور این دو خریدار سازمان خصوصیسازی باید پاسخ شفافتری بدهد؟ اما عقدایی نه تنها به این سوال پاسخی نداد، بلكه در جواب بسیاری از سوالات دیگر هم تنها گفت: «نمیدانم»، «در جریان نیستم» و «نمیتوانم بگویم».
مخابرات را دولتیها نخریدند!
وی در پاسخ به این سوال که آیا این واگذاری خصوصیسازی تلقی میشود، گفت: دولت سهام خود را واگذار کرده است و خریداران نیز شرکتهای سهامی عام یا خاص هستند و دولتی محسوب نمیشوند.
مدیرعامل شركت بورس و اوراق بهادار در خصوص وضعیت سپرده مهر اقتصاد ایرانیان، دیگر كنسرسیوم حاضر برای رقابت بلوك مخابرات نیز اظهار داشت: این كنسرسیوم ضمانتنامه خود را ساعت 10صبح دیروز به شركت سپردهگذاری و بورس ارائه كرد.
بعد از این اظهارنظر قالیباف، خبرنگار ما از عقدایی پرسید: «آیا دلیل شروع دیرهنگام معامله مربوط به دیركرد مهر در دادن ضمانتنامه بورس است؟ كه وی در جواب گفت: نمیدانم!
پیشگامان: ما انصراف ندادیم!
اما كنسرسیوم «پیشگامان كویر یزد» كه به عنوان یكی از جدیترین رقبای این معامله وارد رقابت شده بود، واكنشهای تندی را به رد صلاحیت امنیتی خود داشته است.
مدیرعامل این كنسرسیوم در گفتوگویی با «فارس» با تكذیب موارد مطرح شده مبنی بر انصراف شركت تعاونی پیشگامان كویر یزد از حضور در رقابت خصوصیسازی شركت مخابرات ایران گفت: روز شنبه 4 مهرماه در ساعت 15 و 39 دقیقه نامهای از سوی سازمان خصوصیسازی مبنی بر عدم تایید اهلیت امنیتی این شركت تعاونی برای حضور در مزایده خصوصیسازی مخابرات دریافت كردیم. «محمدرضا رضایینژاد» گفت: این در حالی است كه پیش از این اهلیت و صلاحیت شركت تعاونی پیشگامان به تایید مراجع ذیربط رسیده و مقامات سازمان خصوصیسازی و شركت مخابرات ایران بر صلاحیت و اهلیت این شركت برای حضور در مزایده مخابرات ایران تاكید كرده بودند.
خصوصیسازی متخلف است!
وی با بیان این مطلب كه این شركت تعاونی هیچ نظری در مورد مرجع ابلاغ نظر به سازمان خصوصیسازی در مورد صلاحیت شركت در مزایده ندارد، گفت: در این مورد شركت تعاونی پیشگامان سازمان خصوصیسازی را به عنوان سازمان متخلف قلمداد میكند.
«رضایینژاد» با بیان اینكه پیشگامان ادعایی در مورد چرایی عدم تایید صلاحیت خود در خرید مخابرات ایران ندارد، گفت: خوشبختانه با حمایت وزارت تعاون از تعاونیها و هدف والای حضور گسترده در عرصه اقتصاد كشور پیشگامان كویر تا آخرین مرحله شركت در بزرگترین معامله بورس ایران حضور داشت، اما متاسفانه زمینه برای حضور بخش تعاونی در چنین معاملاتی مهیا نیست.
اعتراضی نداریم
به گفته مدیر عامل شركت تعاونی پیشگامان كویر یزد موانع زیادی برای رسیدن بخش تعاون به سهم 25درصدی اقتصاد كشور وجود دارد. بر همین اساس این شركت تعاونی اعتراضی مبنی برعدم تایید صلاحیت خود ندارد. رضایینژاد در پایان با اشاره به هزینههای انجام شده پیشگامان در مورد این مزایده گفت: این شركت تا كنون حدود 15میلیارد تومان برای شركت در مزایده هزینه كرده كه باید تكلیف آن مشخص شود.
خصوصیسازی: پیشگامان انصراف داد
گفتههای كنسرسیوم پیشگامان در شرایطی مطرح میشود كه رییس سازمان خصوصی یك ساعت قبل از انجام معامله در گفتوگویی با «فارس» همچنان دلیل عدم حضور پیشگامان را انصراف اعلام كرده بود. «غلامرضا حیدری كرد زنگنه» شایعه غیبت خواسته یا ناخواسته شركت تعاونی پیشگامان كویر یزد از حضور در عرضه بلوك مدیریتی مخابرات را تایید كرد و گفت: مشكلی در اهلیت شركت تعاونی پیشگامان یزد برای حضور در عرضه بلوك 51درصدی مخابرات وجود نداشت؛ اما این شركت از تصمیم خود برای خرید این بلوك انصراف داده است. وی در برابر این سوال كه این اتفاق چه زمانی رخ داده، اظهار داشت: طی یكی دو روز گذشته این شركت اعلام انصراف داده است. كردزنگنه در برابر این مطلب كه اما مدیران این شركت روز گذشته برنامههای خود را برای افزایش سودآوری مخابرات در صورت برنده شدن اعلام كرده بودند، گفت: فعلا «در جلسه هستم و بیش از این نمیتوانم پاسخ دهم.»
«ترین»های خصوصیسازی بورسی...
اما با نگاهی به تاریخچه خصوصیسازیهای صورت گرفته از طریق بورس مشخص میشود كه معامله بلوكی مخابرات تا اطلاع ثانوی ركورددار بزرگترین خصوصیسازی تاریخ بورس است. بر همین اساس به گزارش «ایران بورس» اولین خصوصیسازی بزرگ بورس در تاریخ 6/8/86 متعلق به شركت ملی صنایع مس ایران با عرضه 1158میلیون سهم به ارزش 10هزار و159میلیاردریال ثبت شده است. دومین خصوصیسازی بزرگ به تاریخ 21/5/87 به عرضه فولاد خوزستان برمی گردد كه در آن زمان 668میلیون سهم از شركت فولاد خوزستان به ارزش 13هزار و641میلیاردریال مورد معامله قرار گرفت.
ادامه رقابت توجیه نداشت
مدیرعامل مهر اقتصاد ایرانیان با گران توصیف كردن بلوك مخابرات، ادامه رقابت در قیمتی كه معامله انجام شده را غیرقابل توجیه دانست.
عیسی رضایی در گفتوگو با دنیای اقتصاد درباره دلایل ادامه ندادن كنسرسیوم به رهبری مهر به رقابت در خرید بلوك مخابرات گفت: به عقیده ما قیمت پایه هر سهم بلوك «اخابر» از همان ابتدا گران تعیین شده بود؛ بنابراین رقابت را برای خریداران مشكل كرده بود، بر همین اساس ما ترجیح دادیم كه تا قیمت 340تومان و 6 ریال، بالاتر نیاییم.
از رقیب خبر داشتیم...
وی با بیان این كه كنسرسیوم رقیب؛ یعنی توسعه اعتماد قصد ادامه رقابت در قیمتهای بالاتری را داشت، گفت: به نظر میرسید اگر ما به رقابت ادامه میدادیم، ارزش بلوك بیجهت افزایش پیدا میكرد؛ چرا كه ما خبر داشتیم توسعه اعتمادیها قصد دارند تا در قیمتهای بالاتر از قیمتی كه سهام معامله شد، به خرید سهام بپردازند و ارائه پیشنهاد خرید با 3ریال بالاتر از آخرین قیمت رقابت شده از سوی كنسرسیوم، نشان از عزم جدی آنان در جهت رشد نرخ بلوك ذكر شده داشت.
عرضه مخابرات در قیمتهای بالا
مدیرعامل «مهر» در پاسخ به سوالی دیگر مبنی بر این كه با توجه به عدم خرید بلوك از سوی «مهر»، آیا احتمال عرضه سهام از سوی شما وجود دارد، گفت: ما همواره حامی سهام مخابرات در بازار سرمایه بودهایم و هیچ گاه به عرضههایی اقدام نمیكنیم كه بازار را خراب كند؛ ولی با توجه به این كه در مخابرات به سهام مدیریتی دست نیافتهایم، احتمال عرضه در قیمتهای بالا وجود دارد، اما نه قیمتهای كنونی.
وی درباره احتمال مشاركت «مهر» با كنسرسیوم توسعه اعتماد در اداره مخابرات گفت: هنوز پیشنهادی از سوی كنسرسیوم مزبور جهت ائتلاف داده نشده و بعید است آنها از قبضه مدیریتی مخابرات دست كشیده و ما را شریك خود كنند.
لحظه به لحظه با معامله بزرگ
معامله تاریخی مخابرات روز گذشته بعد از رقابت 33دقیقهای میان دو خریداری كه صلاحیتهای سهگانه فنی، مالی و امنیتی آنها از قبل تایید شده بود، به كنسرسیوم توسعه اعتماد مبین رسید. رقیب این شركت، كنسرسیوم مهر اقتصاد ایرانیان بود كه طی روزهای اخیر درخواستهای خود را برای شركت در معامله به سازمان خصوصیسازی داده بود.
شروع با 3400ریال
اطلاعیه عرضه بلوك مخابرات در ساعت 10 و 37دقیقه صبح روز گذشته توسط ناظر بازار برای كارگزاران ارسال شد.
در ساعت 11 و 6دقیقه اولین دستور خرید از سوی كنسرسیوم توسعه اعتماد مبین به قیمت 3400ریال وارد سامانه معاملاتی شد. مطابق قوانین معاملات بورس، در جریان رقابتهای بلوكی، خریداران فرصت دارند به فاصله 3دقیقه، دستورهای خریدار را وارد سامانه كنند و چنانچه خریدار تا 3 دقیقه درخواست خود را وارد سامانه نكند، تصمیمگیری بر عهده فروشنده خواهد بود. در این حالت فروشنده میتواند به فاصله چند دقیقه آخرین درخواست خرید را برنده اعلام كند. در صورتی كه این كار را هم نكند و درخواست جدیدی هم وارد نشود در پایان وقت معاملاتی همان روز، آخرین دستور خرید برنده خواهد بود؛ اما به فاصله 3 دقیقه بعد، این كنسرسیوم مهر اقتصاد ایرانیان بود كه سفارش خرید 3401ریال را وارد سامانه كرد. 3دقیقه بعد و در ساعت 11 و 12دقیقه كنسرسیوم توسعه اعتماد مبین قیمت 3402 ریال را وارد كرد. كنسرسیوم مهر هم یك ریال بعدی را رد كرد و سه دقیقه بعد 3403ریال را برای خرید پیشنهاد كرد؛ اما باز هم این كنسرسیوم توسعه اعتماد مبین بود كه 3دقیقه بعد دستور 3404ریالی را به فروشنده داد. این پیشنهاد كنسرسیوم توسعه اعتماد مبین تا 5دقیقه از طرف رقیب بیپاسخ ماند و در نهایت در ساعت 11 و 23دقیقه كنسرسیوم مهر اقتصاد ایرانیان قمیت 3406ریالی را روی میز گذاشت؛ ولی رقیب كم نیاورد و در فاصله 3 دقیقه بعد و در ساعت 11 و 26دقیقه، با سه ریال بیشتر با پیشنهاد قیمت 3409ریالی به قیمت رقیب پاسخ داد. همین افزایش 3ریالی قیمت كافی بود تا كنسرسیوم مهر اقتصاد تا 13دقیقه بعد هیچ دستور خریدی را وارد سامانه معاملاتی نكند. در نهایت هم فروشنده تصمیم گرفت منتظر تصمیمگیریهای احتمالی ننشیند و در ساعت 11 و 39دقیقه بلوك 50درصد به اضافه یك سهم مخابرات را به كنسرسیوم توسعه اعتماد مبین فروخت. كل زمان معامله از شروع تا پایان، 33دقیقه بود كه به دنبال افزایش 9ریالی قیمت پایه، مبلغ 20میلیارد تومان به ارزش كل معامله اضافه شد. با این حساب 22میلیارد و 936میلیون و 827هزار و 827سهم مخابرات به ارزش كل 7هزار و 819میلیارد تومان (9/7میلیارد دلار) به فروش رسید. مطابق اطلاعات آگهی عرضه، خریدار موظف است 20درصد ثمن معامله كه یكهزار و 564میلیارد تومان (6/1میلیارددلار) است را طی 30 روز كاری؛ یعنی 18 آبان ماه به حساب سازمان خصوصیسازی واریز كند تا معامله قطعی شود. پرداخت باقیمانده رقم هم با اقساط 6ماهه كه طی 8 سال تعیین شده، باید انجام شود. همچنین با قیمت خوردن بلوك مخابرات، ارزش كل مخابرات به 15هزار و 638میلیارد تومان رسید و توانسته تاكنون 3/14درصد ارزش روز بورس تهران را نصیب خود كند.
چه خبر از صفهای مخابرات؟
روز گذشته، همزمان با ادامه رقابت میان خریداران، معاملات سهام مخابرات هم نوسانهایی را تجربه كرد. به طوری كه در زمان رقابت، نماد مخابرات در درصدهای مثبت و با قیمت 191 تا 192تومان در حال معامله بود. ولی به محض قطعیت فروش بلوك به یكباره صفهای خرید فرو ریخت و جای خود را با صفهای فروش عوض كرد. صفهای فروش كه از ساعت 11 و 41دقیقه با حدود 3میلیون سهم شروع شده بودند در ساعت 11 و 47 دقیقه با 11میلیون صف فروش به اوج رسید. به فاصله چند دقیقه، یك خریدار تمام صفهای فروش را جمعآوری كرد و بار دیگر بازار مخابرات مثبت شد، ولی در نهایت در ساعات پایانی معاملات دیروز صف فروش 16میلیون و 200سهمی مخابرات در قیمت 1828ریال برای امروز تشكیل شد. ارزش كل معاملات بورس تهران روز گذشته 12میلیارد تومان بود كه 34درصد ارزش كل معاملات بازار را شامل میشد.
خریدار جدید مخابرات كیست؟
اما كنسرسیوم توسعه اعتماد مبین كه سهامدار جدید مخابرات است، متشكل از سه شركت «شهریار مهستان»، «سرمایهگذاری توسعه اعتماد» و شركت «گسترش الكترونیك مبین ایران» است. در همین رابطه، روابط عمومی كنسرسیوم توسعه اعتماد مبین با ارسال نمابری برخی توضیحات را ارائه كرده است:
شركتهای زیرمجموعه كنسرسیوم یكی متعلق به سرمایهگذاری تدبیر و دو شركت دیگر سهامی عام هستند. دو شركت سهامی عام اخیرالذكر به عنوان SPVهای مورد نیاز برای بسترسازی حضور تعداد زیادی از اشخاص حقیقی و حقوقی متقاضی سهام مخابرات مورد استفاده قرار گرفتهاند. در خصوص آمادگی جهت تامین 20درصد نقدی نیز كنسرسیوم توضیح داد كه بخش اعظم منابع تامین شده است؛ به علاوه اینكه قسمتی از سهام پذیرهنویسی خواهد شد و در این خصوص با شركتها و بانكهای خصوصی مذاكره و بعضا توافق به عمل آمده است. همچنین واگذاری بخشی از سهام در فرآیند مذاكره با چند اپراتور بزرگ مخابراتی بینالمللی و شركتهای سرمایهگذار خارجی قرار گرفته است كه در مرحله تصمیمگیری و نهایی كردن است.در خصوص برنامههای آتی، روابط عمومی كنسرسیوم توضیح داد كه طرح تجاری 10سالهای تهیه شده است كه شامل برنامه توسعه و ارتقای فناوری و سرویسهای پیشرفته مخابراتی بوده و پیشبینی درآمد و سودآوری و بازگشت سرمایه در آن به دقت لحاظ شده است. این طرح تجاری متضمن آینده و چشمانداز روشن برای سهامداران، كاركنان شركت مخابرات و حوزه مخابرات و فناوری اطلاعات كشور است.