رگولاتوری

ضرورتی به نام فیلترینگ هوشمند

دکتر حمید ضیایی پرور - روزنامه ایران : دبیر شورای عالی فضای مجازی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی اعلام کرده است که پیش نویس نظام جامع پالایش فضای اینترنت در این شورا در حال تدوین است و به‌زودی تصویب و ابلاغ می‌شود. او وعده داده که با اجرای این مصوبه، دوران سلیقه‌گرایی در فیلترینگ سایتها به اتمام خواهد رسید.
وقتی اعلام شد سیاستگذاری در حوزه فیلترینگ قرار است به شورای عالی فضای مجازی واگذار شود دبیر کمیته تعیین مصادیق به شدت موضع‌گیری کرده و گفت این شورا نباید در امور اجرایی دخالت کند. اما واقعیت این است که صحنه سیاست در ایران تا حد زیادی تغییر کرده است. آنچه تا کنون در زمینه فیلترینگ اجرا شده بیش از آن‌که بر مبنای قانون باشد بر مبنای سلیقه اعضای کمیته بوده است. به همین دلیل اغلب وب سایت‌های فیلتر شده اساساً فاقد محتوای تولیدی به معنای رسانه‌ای آن هستند. مثلاً فیلتر کردن یک بلاگ سرویس که محتوای آن توسط هزاران نویسنده تولید می‌شود چه دلیلی دارد؟ چرا به جای فیلتر کردن یک یا چند صفحه با محتوای مجرمانه تمام صفحات وبلاگ‌های زیر مجموعه یک بلاگ سرویس فیلتر شده است؟ ادامه این شیوه فله‌ای فیلتر کردن مدتی است به حوزه شبکه‌های اجتماعی مجازی کشیده شده و بزرگترین اجتماعات مجازی از دسترسی ایرانیان خارج هستند. هر چند ایرانیان به موازات فیلترینگ با پدیده ضد فیلتر نیز آشنا شده و یکی از بزرگترین مصرف‌کنندگان «وی‌پی‌ان» در دنیا به شمار می‌روند به گونه‌ای که حجم تجارت وی‌پی‌ان در ایران بالغ بر 100 میلیارد تومان در ماه می‌شود. به اعضا و دبیر محترم شورای عالی فضای مجازی توصیه می‌شود قبل از تصمیم‌گیری نهایی درباره تدوین نظام جامع پالایش فضای اینترنت، یکبار گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی را درباره وضعیت فیلترینگ در ایران و جهان مطالعه نمایند. این گزارش روی سایت این مرکز قابل دانلود است. بر اساس این گزارش، ایران درکنار چین و عربستان یکی از سخت گیرانه‌ترین نظام‌های پالایش اینترنت در دنیا را اعمال می‌کند. معنای این حرف این است که ما در زمینه فیلترینگ سایت‌ها تقریباً به انتهای خط رسیده‌ایم اما از این سو وضعیت چگونه است؟ با این حجم تجارت وی پی ان تقریباً ایرانی‌ها به تمام وب سایتهای فیلتر شده دسترسی دارند. این وسط چه کسانی سود می‌کنند؟ وقتی شما مردم را وادار کنید برای کارهای روزمره و قانونی خود از فیلترشکن استفاده کنند طبیعی است قبح این عمل می‌ریزد و همه تشویق به استفاده از این ابزارها می‌شوند. راه کار این مسأله، طراحی سامانه‌های فیلترینگ هوشمند است. فیلترینگی که تنها محتوای مجرمانه را از دسترس خارج کند. هیچ صفحه‌ای حتی یک صفحه غیر مجرمانه نباید از دسترس کاربران اینترنت خارج باشد. در غیر این صورت این مسأله در تضاد با یکی از اصولی‌ترین بنیان‌های نظام جمهوری اسلامی یعنی اصل آزادی قرار خواهد داشت.
هیچ شهروندی را نمی‌توان وادار کرد از چه سایت یا سرویس دهنده‌ای استفاده کند؟ شهروندان آزاد هستند از هر سایت مجازی که محتوای سالم دارد استفاده کنند. هیچ ابزار ارتباطی نباید به بهانه استفاده احتمالی غیر مجاز فیلتر شود. در غیر این صورت تلفن نیز باید از دسترس خارج شود چون ممکن است قاچاقچیان و مفسدان نیز از این ابزار ارتباطی برای فعالیت‌های خود استفاده کنند. اصل بر آزادی و برائت است و هر عملی که خلاف این باشد باید متوقف شود. شورای عالی فضای مجازی باید به فرصت‌ها و ظرفیت‌های این فضا بیش از گذشته توجه کند. این آن چیزی است که مردم می‌خواهند.

​​